KGK 6. Küresel Medya Çalıştayı'nın sonuç bildirgesi yayımlandı

KEMAL ERDOĞAN

ALANYA (AKAJANS) - Küresel Gazeteciler Konseyi'nin (KGK) 6. Alanya Küresel Medya Çalıştayı Sonuç Bildirgesi yayımlandı. Yerel Medya, Yaygın Medya, Dış Medya ve Dijital Medya Meclislerinin toplantılarında yapılan değerlendirmeler sonucunda hazırlanan 15 maddelik bildirgede, Türk medyasının ekonomik, mesleki, hukuki, teknolojik ve etik sorunlarına ilişkin çözüm önerileri sıralandı. Tüm seçilmiş kurulların ittifakıyla kabul edilen bildirgede, gazetecilik mesleğinin itibarının korunması, basın özgürlüğünün güçlendirilmesi ve medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliğinin sağlanması için atılması gereken adımlar ortaya konuldu.

Bildirgenin ilk sırasında gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünü güçlendirmeyi ve mesleki hakları güvence altına almayı amaçlayan Basın Meslek Birliği Yasası yer aldı. Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmalarının geliştirilmesi ve ilgili kurumlarla görüşmelerin sürdürülmesi kararlaştırılırken, yasanın çıkarılması için tüm platformlarda girişimlerin devam edeceği belirtildi. KGK, Meslek Birliği Yasası konusundaki ısrarının temel gerekçesinin basın özgürlüğünü güvence altına almak olduğunu vurguladı.

ANADOLU MEDYASININ EKONOMİK SORUNLARI GÜNDEMDE

Bildirgede medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliği ve sektörde adil rekabetin sağlanması da öncelikli başlıklar arasında yer aldı. Yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarına çözüm bulunması için yeni destek ve gelir modellerinin geliştirilmesi istenirken, resmî ilan, abonelik ve reklam gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitlik gözetilmesi gerektiği kaydedildi. Anadolu medyasını büyük medya kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşüren uygulamaların yeniden değerlendirilmesi çağrısı yapıldı.

Basın İlan Kurumu (BİK) verileri ile Google Analytics ölçümleri arasındaki farklılıklar da bildirgede ayrı bir başlık olarak ele alındı. Söz konusu farklılıkların medya kuruluşlarının gelirlerini ve haklarını olumsuz etkilememesi için teknik inceleme yapılması, ölçüm kriterlerinin şeffaflaştırılması ve BİK ile görüşmelerin sürdürülmesi kararlaştırıldı.

DİJİTAL PLATFORMLARA ADİL GELİR ÇAĞRISI

Google, YouTube, Facebook ve diğer dijital platformlarda yayın yapan medya kuruluşlarının ürettikleri içeriklerden daha adil gelir elde etmesi gerektiğine dikkat çekilen bildirgede, yayıncıların yalnızca tıklanma ve izlenme gelirlerine bağımlı kalmaması istendi. Alternatif gelir kaynakları ve abonelik modellerinin geliştirilmesi de çözüm önerileri arasında yer aldı.

Gazetecilerin ve medya kuruluşlarının ürettiği haber, fotoğraf, görüntü ve özgün içeriklerin izinsiz kullanımının önlenmesi için telif haklarının yasal güvenceye kavuşturulması talep edildi. Dijital platformlar karşısında içerik üreticilerinin emeğini ve haklarını koruyacak düzenlemelerin hayata geçirilmesi için girişimlerde bulunulması kararlaştırıldı.

EDİTORYAL BAĞIMSIZLIK VE ETİK İLKELER VURGUSU

Bildirgede editoryal bağımsızlık ve basın özgürlüğünün korunması da öne çıkan başlıklardan oldu. Gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskı altında kalmadan görev yapabilmesi gerektiği belirtilirken, iktidar, muhalefet, kamu kurumları, reklam verenler ve diğer güç odaklarının yayın politikalarına müdahalesine karşı editoryal bağımsızlığın esas alınması istendi.

Dezenformasyon, doğrulanmamış haberler, çıkar amaçlı yayıncılık, tehdit ve şantaj amaçlı yayınlar ile gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılmasına karşı ortak bir etik deklarasyon veya rehber hazırlanması önerildi. Eleştiri ile iftira arasındaki ayrımın gözetilmesi ve doğru, güvenilir haberciliğin temel ilke kabul edilmesi gerektiği vurgulandı.

Dijital yayıncılık alanında faaliyet gösteren kuruluşların mesleki, hukuki ve etik sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğine işaret edilen bildirgede, merdiven altı gazetecilikle mücadelede şeffaflık, hesap verebilirlik, kurumsal kimlik ve emeğe saygı ilkeleri öne çıkarıldı. Yeni yayıncıların sektöre katılımına karşı çıkılmaması, denetim mekanizmalarının ise objektif ve keyfî uygulamalardan uzak olması gerektiği belirtildi.

GAZETECİLERİN ÖZLÜK HAKLARI VE BASIN KARTI

Gazetecilerin iş güvencesi, ücret, sosyal haklar, çalışma koşulları ve mesleki gelecek kaygılarının sektörün öncelikli sorunları arasında bulunduğu ifade edildi. Medya kuruluşlarının yaşadığı ekonomik sıkıntıların çalışanların hak kayıplarına dönüşmemesi için gerekli çalışmaların yapılması istendi.

Genç gazetecilerin sektöre kazandırılması amacıyla iletişim fakültesi öğrencilerinin staj ve istihdam olanaklarının artırılması, deneyimli gazetecilerin bilgi birikiminin genç kuşaklara aktarılması ve medya kuruluşlarıyla akademi arasında iş birliğinin geliştirilmesi de bildirgede yer aldı.

Basın kartı uygulamalarının yeniden değerlendirilmesi çağrısı yapılan bildirgede, basın kartına erişimde yaşanan sorunların ele alınması ve sahada çalışan gazetecilerin deneyimlerinin dikkate alınması istendi. Mesleki kimliğin belirlenmesinde adil ve objektif kriterlerin oluşturulması gerektiği kaydedildi.

88 ÜLKEDEKİ TEMSİLCİLİKLER İÇİN ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ

KGK'nin 88 ülkede bulunan temsilcilikleri aracılığıyla uluslararası mesleki iş birliğinin geliştirilmesi de sonuç bildirgesinde yer aldı. Farklı ülkelerde düzenlenen çalışmaların geliştirilmesi, mesleki deneyimlerin paylaşılması ve diplomatik ilişkilerin güçlendirilmesi kararlaştırıldı. Bu kapsamda gazeteci kartlarının uluslararası kurumlarda geçerliliği ve bu kurumlarla entegrasyonu konusu ele alınarak gerekli girişimlerin yapılması benimsendi.

YAPAY ZEKÂ İÇİN MESLEKİ REHBER HAZIRLANACAK

Haber üretiminde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması da çalıştayın gündem maddeleri arasında yer aldı. Yapay zekâ kullanımında doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetimini esas alan ortak ilkelerin belirlenmesi önerildi. Öncelikle eğitim programlarının düzenlenmesi, ardından mesleki bir rehber veya deklarasyon yayımlanması gündeme alındı.

Gazetecilere yönelik hukuki süreçler, gözaltı ve tutuklama uygulamaları, erişim engelleri ve hak ihlallerinin mesleki ilkeler çerçevesinde takip edilmesi de karara bağlandı. İfade ve basın özgürlüğünün korunması için ortak tutum geliştirilmesi ve hukuki değerlendirme süreçlerinin gözetilmesi istendi.

Bildirgenin son maddesinde ise yaygın, yerel ve dijital medya kuruluşları arasındaki mesleki dayanışma ve kurumsal iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısı yapıldı. Gazetecilerin karşılaştığı sorunlara yayın çizgisi, siyasi görüş veya kurumsal farklılık gözetilmeksizin ortak mesleki ilkeler doğrultusunda yaklaşılması gerektiği belirtildi.

Başkanlığını Mehmet Ali Dim'in yaptığı KGK, çalıştayda ortaya konulan görüş ve önerilerin takipçisi olunacağını, ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yürütülerek uygulanabilir kararların somut çalışmalara dönüştürülmesi için çalışılacağını bildirdi. Konsey, daha özgür, ekonomik açıdan sürdürülebilir, etik değerlere bağlı ve kamuoyunun güvenini kazanmış bir medya yapısının oluşturulmasını temel öncelik olarak açıkladı.