OVP tamam, gözler 2027 bütçesinde: kamu kaynaklarının önceliği ne olacak?

 ZEHRA AKKUŞ

(AKAJANS) - TTürkiye’nin 2027-2029 dönemine ilişkin Orta Vadeli Programı (OVP), dezenflasyon sürecini destekleyecek mali disiplin hedefini korurken, kamu kaynaklarının kullanımında daha seçici bir yaklaşım ortaya koyuyor.

Programda, merkezî yönetim bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının 2027’de yüzde 3,5, program dönemi sonunda ise yüzde 2,8 seviyesine gerilemesi öngörülüyor. Faiz dışı dengenin de aynı dönemde iyileştirilmesi hedefleniyor.

Ancak OVP’nin ortaya koyduğu çerçeve, kamu kaynaklarının yalnızca savunma veya belirli bir yatırım alanında yoğunlaşacağını göstermiyor. Program; mali disiplin ile birlikte üretken yatırımların, teknoloji kapasitesinin, afetlere dirençli şehirlerin ve stratejik sektörlerin desteklenmesini öne çıkarıyor.

Bütçe disiplininde ana hedef: Açığın azaltılması

OVP’ye göre 2026 sonunda merkezî yönetim bütçe açığının GSYH’ye oranının yüzde 3,1 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Program döneminde ise bütçe açığının kademeli biçimde aşağı çekilmesi hedefleniyor.

Bu çerçeve, 2027 bütçesinde harcama artışlarının daha sıkı bir mali çerçeve içinde ele alınacağına işaret ediyor. Bununla birlikte program, tek tek bakanlıklar veya sektörler için kesin bir “ilave kaynak artış oranı” tablosu sunmuyor.

Dolayısıyla savunma, sağlık, sosyal konut veya maden arama alanlarında belirli oranlarda artış yaşanacağı yönündeki iddiaların, 2027 yılı bütçe kanunu teklifi ve ilgili yatırım programı açıklanmadan kesinleştiği söylenemez.

Afetlere dirençlilik ve sosyal konut gündemde

Programda, 2023 depremlerinin ardından yürütülen yeniden imar ve ihya harcamalarının büyük ölçüde tamamlandığı belirtiliyor. Buna karşın şehirlerin afetlere karşı dirençliliğinin artırılması ve sosyal konut projelerinin sürdürülmesi planlanıyor.

Bu yaklaşım, konut arzının artırılması, kentsel dönüşümün sürdürülmesi ve afet risklerinin azaltılmasını kamu yatırım gündeminin önemli başlıkları arasında tutuyor. Ancak sosyal konut için yüzde 150 oranında ilave kaynak artışı yapıldığı iddiası, OVP metninden doğrulanamıyor.

Savunma ve stratejik sektörlerde uzun vadeli talep yaklaşımı

OVP, savunma sanayiinde kullanılan uzun vadeli talep ve sipariş yaklaşımının başka stratejik alanlara da yaygınlaştırılmasını öngörüyor.

Programda; sağlık teknolojileri, demiryolu sistemleri, enerji ekipmanları, elektronik ve kritik sanayi girdileri gibi alanlarda kamu alımlarının daha stratejik kullanılması hedefleniyor. Böylece kamu talebinin yalnızca harcama aracı olarak değil, yerli üretim kapasitesini ve teknolojik dönüşümü destekleyen bir politika aracı olarak değerlendirilmesi planlanıyor.

Bu çerçeve savunma sanayiini stratejik alanlardan biri olarak öne çıkarırken, OVP’nin öncelik setini yalnızca güvenlik harcamalarıyla sınırlamadığını da gösteriyor.

Teknoloji, insan kaynağı ve üretim kapasitesi

Programda yapay zekâ ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda mesleki ve teknik eğitimin güncellenmesi, savunma ve stratejik sektörlere yönelik becerilerin geliştirilmesi ve üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi öngörülüyor.

Savunma, yapay zekâ, siber güvenlik ve yenilenebilir enerji teknolojileri; nitelikli iş gücü ihtiyacının yüksek olduğu stratejik alanlar arasında sıralanıyor. Bu kapsamda lisansüstü eğitim, teknik beceriler ve kamu-üniversite-özel sektör iş birliklerinin desteklenmesi planlanıyor.

Enerji, lojistik ve dış ticaret kapasitesi

OVP, enerji arz güvenliği, tedarik zincirlerinin dayanıklılığı ve dış ticaret kapasitesinin geliştirilmesini de maliye ve sanayi politikalarının tamamlayıcı unsurları olarak ele alıyor.

İhracat finansmanı, Eximbank’ın alıcı kredileri ve ihracat kredi sigortası araçlarının güçlendirilmesi; yeni pazarların önceliklendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca stratejik sektörlerde ticaret politikalarının gözden geçirilmesi ve yerli üretim kapasitesinin korunması öngörülüyor.

2027 bütçesinde genel refleks: seçici harcama dönemi

2027-2029 OVP, kamu maliyesinde açığın azaltılmasını ve harcama disiplininin korunmasını temel alırken, kaynakların üretken yatırımlara ve stratejik alanlara yönlendirilmesini hedefliyor.

Programın ortaya koyduğu öncelikler arasında:

• mali disiplin ve bütçe açığının azaltılması,
• afetlere dirençli şehirler,
• sosyal konut,
• savunma ve stratejik teknolojiler,
• sağlık teknolojileri,
• demiryolu ve enerji ekipmanları,
• yapay zekâ ve siber güvenlik,
• mesleki eğitim ve nitelikli iş gücü,
• ihracat finansmanı ve tedarik zinciri güvenliği

öne çıkıyor.

Bununla birlikte, kamu kaynaklarının hangi bakanlık ve sektörlere ne oranda dağıtılacağı, OVP’den çok 2027 yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, Kamu Yatırım Programı ve ilgili bütçe cetvilleriyle netleşecek. Bu nedenle OVP’nin mevcut aşamada ortaya koyduğu tablo, kesin bir “kaynak artış sıralaması”ndan ziyade, mali disiplin altında stratejik ve seçici harcama yaklaşımı olarak tanımlanabilir.