Son 12 aylık dönemde savunma ve havacılık ihracatı da yüzde 29,3 artışla 10,9 milyar dolara yükseldi.

Türkiye'nin hava savunma mimarisine yönelik Çelik Kubbe projesinde farklı sistemlerin entegrasyonuna yönelik çalışmalar devam ediyor. Savunma Sanayii Başkanlığı, HİSAR-A ve HİSAR-O sistemlerinin ilave seri üretimine ilişkin sözleşmelerin imzalandığını ve çok katmanlı hava savunma mimarisinin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

Çelik Kubbe kapsamında radar, sensör, komuta-kontrol, elektronik harp ve önleme sistemlerinin birlikte çalışmasına yönelik bir yapı oluşturulması hedefleniyor.

Sektörde geliştirilen milli platformlarda da test ve teslimat faaliyetleri sürüyor. Savunma Sanayii Başkanlığı, ağustos ayında KAAN'ın P1 prototipinin ilk taksi testinin gerçekleştirildiğini, KIZILELMA'nın ise gövde içi mühimmat atış testini tamamladığını açıkladı.

Bayraktar AKINCI'nın farklı mühimmatlarla gerçekleştirdiği atış testleri de devam ederken, eylül ayının ilk haftasında HÜRJET'in Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na teslim edilecek ünitesiyle ilk uçuşunu gerçekleştirdiği bildirildi.

Savunma sanayii şirketlerinin sipariş ve finansal göstergeleri de sektördeki hareketliliğin önemli göstergeleri arasında yer alıyor.

ASELSAN'ın 2026'nın ilk altı ayındaki reel hasılatı yüzde 25 artarak 88,5 milyar liraya yükseldi. Şirketin yeni sözleşme tutarı 4,9 milyar dolar olurken, bakiye siparişleri 23,2 milyar dolara çıktı.

Savunma şirketlerinin Borsa İstanbul'daki performansı ise ihracat ve siparişlerin yanı sıra teslimat takvimi, yeni sözleşmeler, krlılık, marjlar ve yatırım harcamaları gibi şirket bazındaki finansal göstergelerle birlikte değerlendiriliyor.

Savunma ve havacılık sektörünün ilk sekiz ayda 6,3 milyar dolarlık ihracata ulaşması, sektörün dış satışlarındaki artışın 2026'da da sürdüğünü ortaya koydu. Son 12 aylık ihracatın 10,9 milyar dolara yükselmesi de yıllık bazdaki artışın devam ettiğini gösterdi.

Çelik Kubbe kapsamındaki çalışmalar ile KAAN, KIZILELMA, HÜRJET, AKINCI ve TB3 gibi platformların geliştirme, test ve teslimat süreçleri de sektörün önümüzdeki dönemde takip edilecek başlıkları arasında bulunuyor.

TCMB'nin 11 Eylül haftasına ilişkin menkul kıymet istatistiklerine göre, yurt dışında yerleşik yatırımcılar hisse senetlerinde 277,7 milyon dolarlık, DİBS'te ise 151,2 milyon dolarlık net alım gerçekleştirdi. Bir önceki hafta hisse senetlerinde 647,6 milyon dolarlık net satış gerçekleşmişti.

Bu veriler, hisse piyasasında son haftalarda dalgalanan yabancı akımların 11 Eylül haftasında yeniden alım yönüne döndüğünü gösteriyor. DİBS tarafında ise yabancı alımları üst üste devam etti.

TCMB'nin 17 Eylül'de yayımladığı Para Politikası Kurulu toplantı özetinde, brüt uluslararası rezervlerin 24 Temmuz'dan 4 Eylül'e kadar 21,6 milyar dolar artarak 184,2 milyar dolara yükseldiği belirtildi. Aynı özette Türkiye'nin beş yıllık CDS'inin 22 Temmuz'dan 9 Eylül'e kadar gerileyerek 220 baz puan seviyesine geldiği kaydedildi.

Ancak CDS'teki hareketi doğrudan rezervlerdeki artışa bağlamak yerine, iki göstergenin birlikte izlenmesi daha temkinli bir piyasa dili oluşturuyor. Nitekim 15 Eylül itibarıyla Türkiye'nin beş yıllık CDS'i 229,99 baz puana yükselmişti.

TCMB, 10 Eylül'deki PPK toplantısında politika faizini yüzde 37, gecelik borç verme faizini yüzde 40 ve gecelik borçlanma faizini yüzde 35,5 seviyesinde sabit tuttu. Banka, son enflasyon verileri ve öncü göstergelerin enflasyonun ana eğiliminde gerilemeye işaret ettiğini belirtirken, enerji fiyatlarındaki yüksek seyrin enflasyon görünümü açısından yukarı yönlü risk oluşturduğunu bildirdi.

TCMB'nin bir sonraki PPK toplantısı 22 Ekim 2026 tarihinde yapılacak.

BIST 100'deki son iki seans, piyasanın yalnızca makroekonomik göstergelerle değil, sermaye piyasası araçlarındaki likidite ve fonlama koşullarıyla da şekillendiğini gösterdi. Reuters'a göre yetkililer 17 Eylül'de piyasadaki likidite sıkışıklığının ardından repo fonlamasını 300 milyar liraya çıkarırken, SPK bazı yatırım fonlarına ilişkin işlem ve tasfiye kararları aldı. BIST 100 gün içinde yüzde 5'in üzerinde düşüşten toparlanarak günü yükselişle tamamladı.

Fed, karar metninde ekonomik faaliyetin sağlam bir hızda genişlediğini, tüketici harcamalarının dirençli kaldığını ve yatırımların güçlü seyrettiğini belirtti. Enflasyonun ise yüksek kalmaya devam ettiğini vurgulayan banka, faiz artışının fiyat artışlarının yüzde 2 hedefine daha hızlı dönmesine katkı sağlayacağını bildirdi.

Kararın ardından ABD tahvil piyasasında kısa vadeli faizler yükseldi. İki yıllık ABD tahvilinin getirisi yaklaşık 7,5 baz puan artarak yüzde 4,738'e çıkarken, 10 yıllık tahvilin getirisi yüzde 5 seviyesine yaklaştı. Dolar endeksi de yüzde 0,63 yükseldi. Hisse senedi piyasalarında ise Fed'in daha sıkı bir para politikası izleyebileceği beklentisiyle satışlar görüldü.

Fed'in faiz patikasına ilişkin projeksiyonlar da yeni bir artış ihtimalini gündemde tuttu. Reuters'ın aktardığına göre 18 politika yapıcının 16'sı, 2026'nın sonuna kadar en az bir faiz artışı daha öngörüyor.

Fed Başkanı Kevin Warsh ise faiz kararının ekonomik görünüm, güçlü iç talep, istihdam ve yüksek seyreden enflasyon dikkate alınarak alındığını belirtti. Warsh ayrıca tahvil getirilerindeki yükselişte ekonomik faaliyet ve özellikle teknoloji şirketlerinin sermaye harcamalarındaki artışın da etkili olduğunu söyledi.

Böylece piyasaların odağı, Fed'in faiz indirimlerine ne zaman başlayacağından çok, enflasyonun seyrine bağlı olarak faiz artışlarının ne ölçüde devam edeceğine çevrildi.

Türkiye'nin farklı bölgelerinden gelen basın mensuplarının katıldığı gecede, Malkoç adına hazırlanan plaketi KGK Genel Sekreteri Lütfü Karakaş ile KGK Kırşehir Temsilcisi Murat Sürmeli'den Big Thermal Resort Spa Genel Müdürü İlknur Özcan teslim aldı.

KGK heyeti, program kapsamında gazetecilerin tesiste ağırlanmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, gösterilen ilgi ve misafirperverlik için Malkoç'a teşekkür etti.

Gecede, Big Thermal Resort Spa'nın termal turizm alanındaki hizmetleri, tesisin imkanlarına ilişkin bilgilendirme de yapıldı. Kırşehir'in turizm potansiyeline yönelik yatırımlarıyla kente katkı sağlayan tesisin kentin tanıtımı ve bölge turizmi açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi.

Genel Müdür İlknur Özcan da plaket takdiminden duydukları memnuniyeti belirterek KGK üyelerini tesiste ağırlamaktan mutluluk duyduklarını ifade etti.

Program hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

Kaman Belediye Başkanı AK Partili Emre Demirci, KGK kapsamında ilçeyi ziyaret eden gazetecilerle Belediyeye ait Dadaloğlu Millet Bahçesi'nde bir araya geldi.

Buluşmada, Belediyenin yürüttüğü çalışmalar, Kaman'ın tarihi, kültürel ve yerel değerleri ile ilçenin tanıtımına yönelik hedefler ele alındı.

Gazetecilerle sohbet eden Demirci, basının şehirlerin sahip olduğu değerlerin daha geniş kitlelere ulaştırılmasında önemli rol üstlendiğini belirtti.

Demirci, ilçenin tanıtımına önem verdiklerini ifade ederek, Türkiye'nin farklı şehirlerinden gelen gazetecileri Kaman'da ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Basının, şehirlerin sesini geniş kitlelere ulaştıran önemli unsurlardan biri olduğunu kaydeden Demirci şöyle konuştu:

'Türkiye'nin farklı şehirlerinden ilçemize gelen kıymetli basın mensuplarımızı Kaman'da ağırlamaktan büyük bir gurur ve mutluluk duyuyoruz. Basın, şehirlerimizin sesini geniş kitlelere ulaştıran en önemli unsurlardan biridir. Kaman'ımızın güzelliklerinin, değerlerinin ve yapılan hizmetlerin Türkiye'ye daha güçlü şekilde anlatılmasını önemsiyoruz.'

Görüşmede, Kaman Belediyesi tarafından ilçenin ihtiyaçlarına yönelik yürütülen hizmetler ve önümüzdeki döneme ilişkin çalışmalar hakkında bilgi verildi.

Demirci, göreve geldikleri günden itibaren vatandaşların beklentilerini dikkate alan ve Kaman'ın ihtiyaçlarına cevap vermeyi hedefleyen bir belediyecilik anlayışıyla hareket ettiklerini söyledi.

Bir kentin gelişiminde yatırımlar ve belediye hizmetlerinin yanı sıra tanıtım çalışmalarının da önem taşıdığına dikkati çeken Demirci, Kaman'ın sahip olduğu potansiyelin Türkiye genelinde daha fazla tanınmasını istediklerini belirtti.

Gazetecilerle karşılıklı görüş alışverişinde bulunan Demirci, ilçenin mevcut potansiyelinin değerlendirilmesi, yerel değerlerin tanıtılması ve Kaman'ın farklı platformlarda daha görünür hale gelmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

KGK heyetinin ziyaretini değerlendiren Demirci, basın mensuplarına teşekkür ederek şu ifadeleri kullandı:

'Türkiye'nin dört bir yanından gelen gazeteci dostlarımızla bir araya gelmek, ilçemizi ve çalışmalarımızı kendilerine anlatmak bizim için son derece kıymetliydi.'

Demirci, Kaman Belediyesi tarafından 9-11 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenecek Kaman Ceviz, Kültür ve Sanat Festivali hakkında da bilgi verdi. Demirci, Kaman'ın tarihi ve kültürel değerleri ile belediye çalışmalarının gazetecilere aktarılmasına imkn sağlayan ziyaretin, ilçenin ulusal ölçekte tanıtımına katkı sunması hedeflediğini dile getirdi.

Festival kapsamında en iyi cevizli baklava, en iyi ceviz bahçesi, Kaman Sesini Arıyor ve en iyi ceviz yarışmaları gerçekleştirilecek. Yarışmalara ilişkin başvurular 30 Eylül'de sona erecek.

(AKAJANS) - Türkiye ekonomisinin önümüzdeki üç yıllık yol haritasını ortaya koyan 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP), büyümenin yeniden hızlandırılmasını hedeflerken, bu büyümenin hangi temeller üzerine kurulacağı sorusunu da gündeme taşıdı.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan programda, makroekonomik istikrarın korunması, verimlilik ve rekabet gücünün artırılması, yeşil ve dijital dönüşümün hızlandırılması ile üretim kapasitesinin geliştirilmesi temel öncelikler arasında sıralandı.

Ancak OVP'nin ortaya koyduğu çerçeve, yalnızca daha hızlı büyümeyi değil, büyümenin niteliğini değiştirmeyi de hedefliyor. Programda üretim, yatırım, istihdam ve ihracatın desteklenmesi; kritik girdilerde dışa bağımlılığın azaltılması ve ekonominin dış şoklara karşı dayanıklılığının güçlendirilmesi öne çıkıyor.

Piyasalar açısından temel soru ise şu: Türkiye, dezenflasyon sürecini sekteye uğratmadan yüzde 5'lik büyüme hedefine hangi sektörler ve hangi yatırım kanalları üzerinden ulaşacak?

OVP, büyüme stratejisinin merkezine üretim kapasitesini, verimlilik artışını ve rekabet gücünü yerleştiriyor. Programın hedefleri arasında Ar-Ge ve yenilikçilik kapasitesinin geliştirilmesi, beşerî sermayenin güçlendirilmesi ve dijital dönüşümün hızlandırılması bulunuyor.

Bu yaklaşım, büyümenin yalnızca iç talep artışıyla desteklenmesi yerine, ekonominin arz kapasitesinin genişletilmesini ve daha yüksek katma değer üreten bir yapıya geçişi amaçlıyor.

Bununla birlikte, programda 2027-2029 döneminde her bir sektör için ayrı büyüme oranı açıklanmıyor. Dolayısıyla yüksek teknoloji, savunma sanayii, enerji veya lojistik sektörlerinin büyümeye yapacağı katkının kesin büyüklüğü, OVP'nin makroekonomik hedeflerinden doğrudan hesaplanamıyor.

Programın sunduğu çerçeve, bu alanları öncelikli politika ve yatırım başlıkları olarak öne çıkarıyor.

OVP'nin en belirgin hedeflerinden biri, Türkiye'nin üretim kapasitesini teknolojik dönüşüm yoluyla güçlendirmek.

Programda Ar-Ge ve yenilikçilik kapasitesinin geliştirilmesi, teknolojik altyapının güçlendirilmesi ve nitelikli insan kaynağının artırılması öngörülüyor. Yapay zek başta olmak üzere teknolojik gelişmelerin sektör ihtiyaçları doğrultusunda eğitim ve işgücü politikalarına yansıtılması da hedefler arasında yer alıyor.

Bu çerçevede yüksek teknoloji, elektronik, sağlık teknolojileri ve kritik sanayi girdileri gibi alanlar, üretim kapasitesinin güçlendirilmesi açısından stratejik önem taşıyor.

Ancak burada kritik ayrım şu: OVP, bu alanlarda belirli bir üretim veya büyüme oranı garanti etmiyor. Hedef, bu sektörlerin yatırım, teknoloji ve verimlilik kanallarıyla ekonominin uzun vadeli kapasitesine katkısını artırmak.

Programın önemli başlıklarından biri, imalat sanayiinin üretim, yatırım, istihdam, kapasite kullanımı ve ihracat bakımından güçlendirilmesi.

OVP'de stratejik sektörlerde kamu alımlarının daha etkin kullanılması, uzun vadeli ve öngörülebilir talep oluşturulması ve kritik tedarik zincirlerinde dayanıklılığın artırılması hedefleniyor.

Savunma sanayiinde uygulanan uzun vadeli sipariş ve talep oluşturma yaklaşımının, sağlık teknolojileri, raylı sistemler, enerji ekipmanları, elektronik ve kritik sanayi girdileri gibi alanlara yaygınlaştırılması öngörülüyor.

Bu politika, imalat sanayiinde yatırım kararlarının desteklenmesini ve yerli üretim kapasitesinin korunmasını amaçlıyor.

Fakat emek yoğun sektörler açısından tablo daha karmaşık. Tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya gibi sektörlerde rekabet gücünün korunması; maliyet baskıları, verimlilik artışı, teknoloji yatırımları ve dış pazar koşullarıyla yakından ilişkili olacak.

OVP, bu sektörler için otomatik bir büyüme garantisi değil, dönüşüm ve rekabetçilik çerçevesi sunuyor.

Savunma sanayii, OVP'de yalnızca güvenlik politikalarının bir unsuru olarak değil, aynı zamanda teknoloji, nitelikli insan kaynağı ve üretim kapasitesi bakımından önemli bir alan olarak ele alınıyor.

Programda savunma sanayiinin ihtiyaç duyduğu yetkinliklerin geliştirilmesi, değişen teknolojik trendlere uyum sağlanması ve mesleki gelişim imknlarının artırılması öngörülüyor.

Bununla birlikte, önceki metinde yer alan 'savunma sanayiine ayrılan kaynakların yüzde 229 arttığı' iddiası, incelenen OVP metnindeki verilerle doğrulanamadı. Bu nedenle söz konusu oranı haberin içinde kullanmak doğru olmayacaktır.

Savunma sanayii için daha isabetli değerlendirme, sektörün teknoloji geliştirme, uzun vadeli kamu talebi ve ihracat kapasitesi bakımından stratejik öneminin devam ettiğidir.

Türkiye'nin önümüzdeki dönemdeki büyüme performansı, yalnızca üretim miktarına değil, üretimin enerji ve kaynak verimliliğine de bağlı olacak.

OVP, yeşil ve dijital dönüşüm süreçlerinin hızlandırılmasını, kritik girdilerde dışa bağımlılığın azaltılmasını ve arz güvenliğinin güçlendirilmesini temel politika alanları arasında gösteriyor.

Bu yaklaşım, enerji ekipmanları, dijital üretim altyapısı, verimlilik teknolojileri ve kaynak tasarrufu sağlayan yatırımların önemini artırabilir.

Ancak önceki metinde yer alan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin OVP kapsamında büyümenin doğrudan itici gücü olacağı yönündeki ifade, mevcut program metninden kesin biçimde çıkarılamıyor. Bu nedenle haberin odağı, belirli bir mekanizmanın etkisinden ziyade, OVP'nin yeşil dönüşüm ve enerji arz güvenliği hedefleri olmalı.

OVP'ye göre ekonomik büyümeye en yüksek katkının geldiği hizmetler sektöründe, bilgi ve teknolojiye dayalı yüksek katma değerli alt sektörlerin payının artırılması hedefleniyor.

Programda bu sektörlerde üretilecek yenilikçi çözümlerin imalat sanayiinin dijital dönüşümünde stratejik bir girdi olarak kullanılması öngörülüyor.

Bu yaklaşım, yazılım, bilgi teknolojileri, teknoloji tabanlı hizmetler ve yüksek katma değerli kurumsal hizmetler açısından yeni fırsatlar yaratabilir.

Ancak turizm, sağlık turizmi veya yazılım ihracatının 2027-2029 döneminde büyümenin belirli bir oranını oluşturacağına ilişkin OVP'de ayrı bir hedef bulunmuyor. Bu nedenle söz konusu alanlar, kesin büyüme motorları olarak değil, hizmetler sektöründeki niteliksel dönüşümün muhtemel bileşenleri olarak ele alınmalı.

OVP, Türkiye'nin transit ticaret merkezi olma kapasitesini güçlendirmeyi ve uluslararası doğrudan yatırımları artırmayı hedefliyor.

Programda ihracat finansmanının güçlendirilmesi, Türk Eximbank'ın kredi ve sigorta araçlarının etkinliğinin artırılması ve yeni pazarlara yönelik faaliyetlerin önceliklendirilmesi öngörülüyor.

Bu çerçevede lojistik, dış ticaret altyapısı ve ihracat finansmanı; üretim kapasitesinin dış pazarlara taşınması açısından kritik alanlar olarak öne çıkıyor.

Ancak Kalkınma Yolu Projesi veya belirli demiryolu-liman yatırımlarının 2027-2029 döneminde GSYH'ye ne kadar katkı sağlayacağı, bu OVP metninden tek başına hesaplanamıyor.

OVP'nin büyüme hedefi, kamu maliyesi açısından da önemli bir denge arayışını beraberinde getiriyor.

Programda kamu kaynaklarının stratejik önceliklere yönlendirilmesi, mali disiplinin sürdürülmesi ve makroekonomik istikrarın korunması temel amaçlar arasında yer alıyor.

Genel devlet dengesi bakımından programda şu projeksiyonlar yer alıyor:

Kaynak: 2027-2029 OVP, Ek-1, kamu maliyesi göstergeleri.

Bu veriler, kamu yatırımlarının program döneminde sürdürüleceğini, ancak yatırım harcamalarının GSYH'ye oranının 2026 tahminine göre 2027'de gerilemesinin öngörüldüğünü gösteriyor.

Dolayısıyla OVP'deki büyüme hedefi, yalnızca kamu harcamalarının artırılmasına dayalı bir genişleme olarak okunmamalı. Özel sektör yatırımlarının, ihracatın ve verimlilik artışının büyüme kompozisyonundaki rolü kritik olacak.

2027-2029 OVP, Türkiye ekonomisinin büyüme hedefini yalnızca daha yüksek bir GSYH artışı olarak tanımlamıyor. Programın ana ekseni; daha verimli üretim, daha güçlü teknoloji kapasitesi, daha rekabetçi imalat sanayii ve daha dayanıklı dış ticaret yapısı oluşturmak.

Ancak programın başarısı, hedeflerin açıklanmasından çok uygulama kapasitesine bağlı olacak.

Yüksek teknoloji yatırımlarının ne ölçüde üretime dönüşeceği, imalat sanayiinin maliyet baskılarını nasıl aşacağı, özel sektör yatırımlarının hangi hızda artacağı ve ihracatın küresel ticaret koşullarına nasıl uyum sağlayacağı, büyüme hedefinin gerçekleşmesinde belirleyici olacak.

OVP'nin yüzde 5'lik büyüme hedefi, Türkiye'nin önündeki üç yıllık dönemde yalnızca ne kadar büyüyeceğini değil, nasıl büyüyeceğini de test edecek.

(AKAJANS) - Türkiye ekonomisinin gelecek üç yılına ilişkin yol haritasını ortaya koyan 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP), enflasyonun kademeli olarak düşürülmesini ve büyümenin yeniden hızlandırılmasını hedefliyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan programda, 2026 yıl sonu enflasyonunun yüzde 28,4 olması beklenirken, bu oranın 2027'de yüzde 21'e, 2028'de yüzde 13,5'e ve 2029'da yüzde 9'a gerilemesi öngörülüyor.

Bu tablo, milyonlarca çalışan ve emekli açısından kritik bir soruyu gündeme getiriyor:

Enflasyon düşerken ücretler hangi oranda artacak ve bu düşüş vatandaşın satın alma gücüne nasıl yansıyacak?

Ancak burada önemli bir ayrım var: OVP enflasyon hedefi koyar; asgari ücretin, memur maaşlarının veya emekli aylıklarının zam oranını tek başına belirlemez.

OVP'deki yüzde 21, 2027 yılı sonu için öngörülen yıllık tüketici enflasyonu. Başka bir ifadeyle ekonomi yönetimi, fiyatlar genel seviyesindeki yıllık artışın 2027 sonunda bu orana gerilemesini hedefliyor.

Bu rakam, doğrudan şu anlama gelmiyor:

Asgari ücret yüzde 21 artacak.

Tüm memurlar yüzde 21 zam alacak.

Emekli aylıkları yüzde 21 yükselecek.

Özel sektör ücretleri yüzde 21 ile sınırlanacak.

Bunların her biri farklı mevzuat, sözleşme, karar ve ekonomik koşullara bağlı.

Asıl ekonomik mesaj, ücret ve fiyat belirleme süreçlerinde geçmiş enflasyona dayalı otomatik uyarlamaların yanı sıra, geleceğe dönük enflasyon beklentilerinin de daha fazla önem kazanabileceği yönünde.

Dezenflasyon dönemlerinde ekonomi yönetimlerinin karşılaştığı temel sorunlardan biri, geçmiş enflasyona endeksleme davranışının gelecekteki fiyat artışlarını besleme ihtimalidir.

Örneğin:

Çalışan ücretini geçmiş enflasyona göre artırmak ister.

İşletme, yükselen işçilik maliyetini fiyatlarına yansıtabilir.

Hizmet fiyatları ve kira gibi kalemler yeni ücret ve maliyet beklentilerine göre şekillenebilir.

Bu süreç, enflasyon beklentilerinin yüksek kalmasına neden olabilir.

Ancak bu mekanizma, her ücret artışının enflasyonu aynı ölçüde artırdığı anlamına gelmez. Verimlilik, kr marjları, kur, talep, ithalat maliyetleri ve kamu politikaları da belirleyicidir.

Dolayısıyla yüzde 21 hedefi, ücretlerin otomatik olarak bu orana sabitleneceği bir kuraldan çok, dezenflasyonun gelirler politikasıyla nasıl uyumlandırılacağı tartışmasının merkezindeki makroekonomik referans olarak okunmalı.

Asgari ücret: Karar OVP'de değil, ilgili süreçte

Asgari ücretin belirlenmesi, OVP'deki enflasyon hedefinin doğrudan uygulanmasıyla gerçekleşmez. Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun kararı; enflasyon, geçim koşulları, ekonomik büyüme, istihdam, işletme maliyetleri ve sosyal politika değerlendirmeleri gibi unsurlardan etkilenebilir.

Bu nedenle '2027'de asgari ücret yüzde 21 zamlanacak' şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değildir.

Bununla birlikte yüzde 21'lik hedef, karar sürecinde ekonomi yönetiminin masaya koyabileceği makroekonomik çerçevelerden biri olabilir. Çalışan tarafı ise yalnızca hedef enflasyonu değil, gerçekleşen enflasyonu, temel ihtiyaç maliyetlerini ve reel alım gücünü de dikkate alan bir artış talep edebilir.

Kritik soru: Ücret artışı hedef enflasyona ne ölçüde yaklaşacak, gerçekleşen enflasyon ve yaşam maliyeti ne ölçüde dikkate alınacak?

Memur ve memur emeklileri: Toplu sözleşme ve enflasyon farkı belirleyici

Memur ve memur emeklilerinin maaş artışları, OVP'deki yıl sonu enflasyon hedefinden bağımsız bir şekilde, toplu sözleşme hükümleri ve ilgili dönemde oluşan enflasyon farkı mekanizması çerçevesinde belirleniyor.

Bu nedenle yüzde 21'lik OVP hedefi, tek başına memur maaşlarına uygulanacak zam oranı değildir.

Bununla birlikte enflasyonun programda öngörülen patikaya gerilemesi, toplu sözleşme zamlarının üzerine oluşabilecek enflasyon farkının büyüklüğünü etkileyebilir. Burada belirleyici olan, hedef değil, ilgili hesaplama döneminde gerçekleşen enflasyon ve yürürlükteki sözleşme hükümleri olacaktır.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri: Gerçekleşen TÜFE kritik

SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylık artışlarında, ilgili dönem için gerçekleşen TÜFE değişimi temel belirleyiciler arasındadır. Bu nedenle OVP'deki yüzde 21 hedefi, bu gruplar için otomatik bir zam oranı olarak yorumlanamaz.

Dezenflasyonun gerçekleşmesi, nominal zam oranlarının önceki yüksek enflasyon dönemlerine göre daha düşük oluşmasına yol açabilir. Ancak emeklilerin reel gelir durumu, yalnızca zam oranıyla değil; gıda, kira, sağlık, enerji ve diğer zorunlu harcamaların fiyat seyriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Önceki metinde yer alan 'özel sektörde ücret zamları yüzde 20-25 bandında yoğunlaşabilir' ifadesi, resmî OVP verisi değildir. Bu oranı doğrulayan bir kamu hedefi veya genel geçer bir piyasa kuralı bulunmadığı için haber metninde kesin veri gibi kullanılmamalıdır.

Özel sektörde ücret artışları şu faktörlere göre farklılaşabilir.

Şirketin sektörü ve maliyet yapısı,

İş gücü arzı ve nitelikli çalışan ihtiyacı,

Verimlilik artışı,

Krlılık ve fiyatlama gücü,

Toplu iş sözleşmeleri,

Çalışanın pazarlık gücü

Bu nedenle OVP'nin özel sektör açısından etkisi, belirli bir zam oranı dayatmasından ziyade, şirketlerin bütçe ve maliyet varsayımlarını şekillendiren makroekonomik çerçeve üzerinden okunmalı.

Programın makroekonomik çerçevesi, enflasyonun düşürülürken büyümenin kademeli biçimde güçlendirilmesini öngörüyor:

Gösterge

2026

2027

2028

2029

Yıl sonu enflasyon

%28,4

%21,0

%13,5

%9,0

Büyüme

%3,3

%4,2

%4,6

%5,0

İşsizlik

%8,1

%8,0

%7,8

%7,6

OVP'ye göre büyümenin 2026'daki yüzde 3,3 seviyesinden 2027'de yüzde 4,2'ye, 2028'de yüzde 4,6'ya ve 2029'da yüzde 5'e yükselmesi bekleniyor. İşsizlik oranının ise 2029'da yüzde 7,6'ya gerilemesi hedefleniyor.

Buradaki en önemli kavramlardan biri dezenflasyon.

Enflasyonun yüzde 28,4'ten yüzde 21'e gerilemesi, fiyatların genel seviyesinin düşmesi değil, fiyatların daha yavaş artması anlamına gelir.

Örneğin, yalnızca matematiksel bir örnekle:

Bir ürünün fiyatı 2026 sonunda 100 TL olsun.

Fiyat 2027 boyunca yüzde 21 artarsa, yıl sonunda 121 TL olur.

Bu durumda fiyat düşmemiş, artış hızı yavaşlamış olur.

Dolayısıyla vatandaşın hayatındaki gerçek sonuç, yalnızca enflasyon oranının düşmesiyle değil, ücretlerin, kiraların, gıda fiyatlarının, enerji maliyetlerinin ve diğer harcamaların birlikte nasıl hareket edeceğiyle belirlenecek.

Enflasyon hedefi ile ücret artışı arasındaki ilişki, özellikle dar ve sabit gelirli kesimler açısından reel ücret kavramını öne çıkarıyor.

Basitçe:

Reel ücret değişimi ≈ Nominal ücret artışı − Enflasyon

Bu, ekonomik analiz için kullanılan yaklaşık bir çerçevedir. Gerçek alım gücü hesabında tüketim sepeti, vergi, sosyal transferler ve kişisel harcama yapısı da önemlidir.

Örneğin bir çalışanın maaşı yüzde 21 artarken, kendi harcama sepetindeki fiyatlar yüzde 25 yükselirse, nominal maaş artışına rağmen reel alım gücü baskı altında kalabilir. Tersine, ücret artışı enflasyonun üzerinde gerçekleşirse reel gelir artışı mümkün olabilir.

Bu nedenle 'Enflasyon yüzde 21'e düşerse herkesin alım gücü artar' demek de doğru değildir. Alım gücünün artması, ücretlerin ve gelirlerin fiyat artışlarına kıyasla nasıl değiştiğine bağlıdır.

OVP'nin ücretler açısından ortaya çıkardığı temel tartışma, üç hedefin aynı anda yönetilmesiyle ilgili:

1. Enflasyon beklentilerini aşağı çekmek

Ücret, fiyat ve sözleşme kararlarının gelecekteki düşük enflasyon patikasıyla uyumlu hle gelmesi, dezenflasyon sürecinin kalıcılığı açısından önem taşıyor.

2. Reel alım gücünü korumak

Enflasyon düşerken ücretlerin ve sosyal gelirlerin temel yaşam maliyetleri karşısındaki durumu, ekonomi politikasının sosyal boyutunu belirleyecek.

3. Büyüme ve istihdamı sürdürmek

OVP, 2027'de yüzde 4,2 büyüme ve yüzde 8 işsizlik hedefliyor. Ücret politikalarının hem enflasyonla mücadeleyi hem de iç talep ve istihdam dengesini gözetmesi gerekecek.

Bu üç hedefin her zaman aynı yönde hareket etmesi garanti değil. Ücret artışlarının aşırı baskılanması, bazı kesimlerde reel gelir kaybı yaratabilir; maliyetleri aşırı yükselten ve verimlilikle desteklenmeyen artışlar ise işletmelerin fiyatlama davranışlarını etkileyebilir.

Ancak 'ücret artışları enflasyonun tek nedeni' şeklinde bir değerlendirme de ekonomik tabloyu eksik bırakır. Kur hareketleri, gıda ve enerji maliyetleri, hizmet fiyatları, beklentiler, para ve maliye politikaları ile dış koşullar birlikte rol oynar.

2027-2029 OVP'sinin yüzde 21'lik enflasyon hedefi, ücretliler açısından doğrudan bir zam kararı değil; önümüzdeki dönemde gelirler politikası, fiyatlama davranışları ve alım gücü tartışmalarının üzerinde şekilleneceği makroekonomik hedeflerden biri.

Programın başarısı yalnızca enflasyonun hedefe yaklaşmasıyla değil, bu düşüşün vatandaşın satın alma gücüne, istihdama ve ekonomik refaha ne ölçüde yansıdığıyla da değerlendirilecek.

Önümüzdeki dönemde asıl izlenecek başlıklar ise şunlar olacak:

Asgari ücrette hangi kriterler esas alınacak?

Memur ve emekli zamlarında gerçekleşen enflasyon nasıl sonuç verecek?

Özel sektör ücretleri hangi ekonomik göstergelere göre şekillenecek?

Enflasyon düşerken temel harcama kalemlerinin seyri ne olacak?

Reel ücret ve alım gücü üzerindeki sonuçlar nasıl ölçülecek?

Netice olarak, OVP'nin yüzde 21 hedefi, 'maaşlar yüzde 21 artacak' demiyor. Asıl mesele, enflasyonu düşürürken gelirleri ve alım gücünü nasıl yöneteceği.

(AKAJANS) - Enflasyonun tek haneye indirilmesi, Orta Vadeli Program'ın en kritik ekonomik hedeflerinden biri. Ancak yüzde 9'luk enflasyon hedefi, vatandaş açısından yalnızca bir makroekonomik gösterge değil; market alışverişinden kiraya, maaşın satın alma gücünden tasarruf kararlarına kadar günlük hayatın tamamını etkileyebilecek bir eşik.

Hükümetin 2027-2029 dönemini kapsayan OVP'sinde, 2026 sonunda yüzde 28,4 olarak tahmin edilen tüketici enflasyonunun 2027'de yüzde 21'e, 2028'de yüzde 15,5'e ve 2029'da yüzde 9'a gerilemesi öngörülüyor.

Ancak bu hedefin gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak tabloyu doğru okumak için kritik ayrım şu: Enflasyonun düşmesi, fiyatların düşmesi anlamına gelmiyor. Yüzde 9 enflasyon, fiyatların bir önceki yıla göre ortalama yüzde 9 artması; yani artış hızının belirgin biçimde yavaşlaması anlamına geliyor.

Asıl soru ise şu: Bu yavaşlama vatandaşın cebinde ne kadar hissedilecek?

Gıda, hanehalkının en sık harcama yaptığı ve fiyat değişimini en hızlı hissettiği kalemlerin başında geliyor. Bu nedenle genel enflasyonun düşmesi, vatandaşın ekonomik beklentilerinde önemli bir değişim yaratabilir.

Ancak yüzde 9 enflasyon senaryosunda, bugün 100 TL olan bir ürünün fiyatının bir yıl sonra 109 TL olması mümkündür. Ürünün 100 TL'ye gerilemesi ise enflasyonun düşmesinden değil, fiyatların gerçekten gerilemesinden kaynaklanır.

Vatandaş açısından muhtemel kazanımları şöyle sıralamak mümkün:

Etiket değişimlerinin daha seyrek ve öngörülebilir hale gelmesi

Aylık mutfak bütçesinin daha isabetli yapılabilmesi

Gıda fiyatlarındaki ani sıçramaların azalması

Ücret artışlarının satın alma gücünün daha uzun süre korunabilmesi

Buradaki kritik unsur, gıda enflasyonunun genel enflasyonla ne ölçüde yakınsayacağı. Tarımsal üretim, lojistik, depolama ve arz koşullarında kalıcı iyileşme sağlanmadığı sürece, genel enflasyonun düşmesi mutfak enflasyonunun aynı hızda gerileyeceği anlamına gelmiyor.

Kira, hanehalkı bütçesindeki en katı harcama kalemlerinden biri. Gelirin önemli bölümünü barınmaya ayıran kiracılar için enflasyonun düşmesi, özellikle kira artışlarının yavaşlaması halinde anlamlı bir rahatlama yaratabilir.

Burada iki ayrı etkiyi birbirinden ayırmak gerekiyor:

Kira artışları: Enflasyonun kalıcı biçimde gerilemesi, kira artışlarının da zaman içinde daha düşük oranlarda gerçekleşmesine zemin hazırlayabilir. Ancak mevcut kira sözleşmeleri, yasal düzenlemeler, geçmiş enflasyon ve piyasa koşulları nedeniyle bu etki anında ortaya çıkmaz.

Konut fiyatları: Enflasyonun yüzde 9'a inmesi, konut fiyatlarının nominal olarak düşeceği anlamına gelmez. Konut fiyatlarının seyri; kredi koşulları, arz, talep, inşaat maliyetleri ve gelir artışları gibi birçok faktöre bağlı kalmaya devam eder.

Sonuç: Barınma maliyetinde hissedilir rahatlama için yalnızca enflasyonun düşmesi değil, konut arzının artması ve kira piyasasındaki arz-talep dengesinin iyileşmesi de önem taşıyor.

Ulaşım ve enerji fiyatları, dezenflasyon sürecinin dış gelişmelere en açık alanları arasında yer alıyor. Petrol fiyatları, döviz kuru, enerji ithalat maliyetleri ve kamu tarafından belirlenen fiyatlar, tüketici enflasyonunun seyrini doğrudan etkileyebiliyor.

Enflasyonun yüzde 9'a gerilediği bir ortamda, akaryakıt, toplu taşıma ve diğer ulaşım kalemlerinde fiyat artışlarının daha sınırlı olması beklenebilir. Ancak bu, her ulaşım veya enerji kaleminde zamların tamamen sona ereceği anlamına gelmez.

Özellikle enerji sübvansiyonları, vergi düzenlemeleri ve uluslararası emtia fiyatları, vatandaşın faturasındaki değişimin yalnızca enflasyon hedefiyle açıklanamayacağını gösteriyor.

Cebin gerçek sonucu: Enerji fiyatlarındaki artışın yavaşlaması kadar, bu maliyetin hane gelirine oranının istikrara kavuşması da önem taşıyor.

Enflasyonun düşmesi, tek başına refah artışı garantisi değil. Vatandaşın ekonomik durumunu belirleyen temel unsur, gelirinin fiyatlar karşısında ne kadar değer kaybettiği.

Örneğin maaşlar yüzde 9 enflasyon ortamında yüzde 9 artarsa, diğer koşullar sabitken nominal gelir korunmuş olur; ancak gerçek refah artışı bundan daha fazlasını gerektirir. Gelir artışlarının enflasyonun üzerinde gerçekleşmesi, satın alma gücünün iyileşmesi açısından kritik.

Bu nedenle OVP'nin başarısı yalnızca TÜFE rakamıyla değil, şu göstergelerle de ölçülecek:

Reel ücretler: Maaşların enflasyondan arındırılmış satın alma gücü

Kira/gelir oranı: Hane gelirinin ne kadarının barınmaya ayrıldığı

Gıda/gelir oranı: Temel tüketim harcamalarının bütçedeki payı

Tasarruf kapasitesi: Vatandaşın ay sonunda ne kadar gelir ayırabildiği

Kredi maliyetleri: Borçlanmanın hane bütçesine etkisi

Dönem

Yıl sonu TÜFE

Ekonomik anlamı

%28,4

%21

%15,5

%9

Kaynak: Kullanılan OVP verileri. Oranlar yıl sonu enflasyon hedef/tahmin patikasını göstermektedir.

Piyasa açısından bakıldığında, enflasyonun yüzde 9'a indirilmesi önemli bir nominal hedef. Ancak vatandaşın hayatında kalıcı bir değişim yaratması için dezenflasyonun birkaç koşulla desteklenmesi gerekiyor.

Birincisi, fiyat artışlarının kalıcı biçimde yavaşlaması. Tek seferlik düşüşler yerine, enflasyon beklentilerinin ve fiyatlama davranışlarının değişmesi gerekiyor.

İkincisi, gelirlerin korunması. Ücret ve maaş artışları, enflasyonun gerileme hızına uyum sağlarken reel gelir kaybının önlenmesi önem taşıyor.

Üçüncüsü, temel harcamalarda arz koşullarının iyileşmesi. Gıda, konut ve enerji gibi kalemlerde yapısal sorunlar çözülmeden, genel enflasyon düşüşünün vatandaş tarafından aynı ölçüde hissedilmesi zor olabilir.

Dördüncüsü, finansman maliyetlerinin normalleşmesi. Enflasyonun düşmesi, kredi faizlerinin ve borçlanma maliyetlerinin de zaman içinde gerilemesine zemin hazırlayabilir. Ancak bu geçişin hızı, para politikası ve piyasa beklentilerine bağlı olacak.

OVP'nin yüzde 9'luk enflasyon hedefi gerçekleşirse, vatandaşın karşılaşacağı tablo 'her şey ucuzladı' değil, 'fiyatlar daha yavaş artıyor ve bütçe yapmak kolaylaşıyor' tablosu olacak.

Gerçek refah artışı ise enflasyonun düşüşü ile gelirlerin seyri arasındaki farkta ortaya çıkacak. Maaşlar fiyatlardan daha hızlı artar, kira ve gıda harcamalarındaki baskı azalır, enerji maliyetleri istikrara kavuşursa dezenflasyon, makroekonomik bir hedeften çıkıp hanehalkının günlük hayatında hissedilen bir kazanıma dönüşebilir.

OVP'nin vatandaş açısından nihai sınavı, enflasyonu yüzde 9'a indirmek kadar, o yüzde 9'luk ortamda insanların gelirleriyle daha rahat yaşayabilmesini sağlamak olacak.

(AKAJANS) - TTürkiye'nin 2027-2029 dönemine ilişkin Orta Vadeli Programı (OVP), dezenflasyon sürecini destekleyecek mali disiplin hedefini korurken, kamu kaynaklarının kullanımında daha seçici bir yaklaşım ortaya koyuyor.

Programda, merkezî yönetim bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının 2027'de yüzde 3,5, program dönemi sonunda ise yüzde 2,8 seviyesine gerilemesi öngörülüyor. Faiz dışı dengenin de aynı dönemde iyileştirilmesi hedefleniyor.

Ancak OVP'nin ortaya koyduğu çerçeve, kamu kaynaklarının yalnızca savunma veya belirli bir yatırım alanında yoğunlaşacağını göstermiyor. Program; mali disiplin ile birlikte üretken yatırımların, teknoloji kapasitesinin, afetlere dirençli şehirlerin ve stratejik sektörlerin desteklenmesini öne çıkarıyor.

OVP'ye göre 2026 sonunda merkezî yönetim bütçe açığının GSYH'ye oranının yüzde 3,1 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Program döneminde ise bütçe açığının kademeli biçimde aşağı çekilmesi hedefleniyor.

Bu çerçeve, 2027 bütçesinde harcama artışlarının daha sıkı bir mali çerçeve içinde ele alınacağına işaret ediyor. Bununla birlikte program, tek tek bakanlıklar veya sektörler için kesin bir 'ilave kaynak artış oranı' tablosu sunmuyor.

Dolayısıyla savunma, sağlık, sosyal konut veya maden arama alanlarında belirli oranlarda artış yaşanacağı yönündeki iddiaların, 2027 yılı bütçe kanunu teklifi ve ilgili yatırım programı açıklanmadan kesinleştiği söylenemez.

Programda, 2023 depremlerinin ardından yürütülen yeniden imar ve ihya harcamalarının büyük ölçüde tamamlandığı belirtiliyor. Buna karşın şehirlerin afetlere karşı dirençliliğinin artırılması ve sosyal konut projelerinin sürdürülmesi planlanıyor.

Bu yaklaşım, konut arzının artırılması, kentsel dönüşümün sürdürülmesi ve afet risklerinin azaltılmasını kamu yatırım gündeminin önemli başlıkları arasında tutuyor. Ancak sosyal konut için yüzde 150 oranında ilave kaynak artışı yapıldığı iddiası, OVP metninden doğrulanamıyor.

OVP, savunma sanayiinde kullanılan uzun vadeli talep ve sipariş yaklaşımının başka stratejik alanlara da yaygınlaştırılmasını öngörüyor.

Programda; sağlık teknolojileri, demiryolu sistemleri, enerji ekipmanları, elektronik ve kritik sanayi girdileri gibi alanlarda kamu alımlarının daha stratejik kullanılması hedefleniyor. Böylece kamu talebinin yalnızca harcama aracı olarak değil, yerli üretim kapasitesini ve teknolojik dönüşümü destekleyen bir politika aracı olarak değerlendirilmesi planlanıyor.

Bu çerçeve savunma sanayiini stratejik alanlardan biri olarak öne çıkarırken, OVP'nin öncelik setini yalnızca güvenlik harcamalarıyla sınırlamadığını da gösteriyor.

Programda yapay zek ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda mesleki ve teknik eğitimin güncellenmesi, savunma ve stratejik sektörlere yönelik becerilerin geliştirilmesi ve üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi öngörülüyor.

Savunma, yapay zek, siber güvenlik ve yenilenebilir enerji teknolojileri; nitelikli iş gücü ihtiyacının yüksek olduğu stratejik alanlar arasında sıralanıyor. Bu kapsamda lisansüstü eğitim, teknik beceriler ve kamu-üniversite-özel sektör iş birliklerinin desteklenmesi planlanıyor.

OVP, enerji arz güvenliği, tedarik zincirlerinin dayanıklılığı ve dış ticaret kapasitesinin geliştirilmesini de maliye ve sanayi politikalarının tamamlayıcı unsurları olarak ele alıyor.

İhracat finansmanı, Eximbank'ın alıcı kredileri ve ihracat kredi sigortası araçlarının güçlendirilmesi; yeni pazarların önceliklendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca stratejik sektörlerde ticaret politikalarının gözden geçirilmesi ve yerli üretim kapasitesinin korunması öngörülüyor.

2027-2029 OVP, kamu maliyesinde açığın azaltılmasını ve harcama disiplininin korunmasını temel alırken, kaynakların üretken yatırımlara ve stratejik alanlara yönlendirilmesini hedefliyor.

Programın ortaya koyduğu öncelikler arasında:

öne çıkıyor.

Bununla birlikte, kamu kaynaklarının hangi bakanlık ve sektörlere ne oranda dağıtılacağı, OVP'den çok 2027 yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, Kamu Yatırım Programı ve ilgili bütçe cetvilleriyle netleşecek. Bu nedenle OVP'nin mevcut aşamada ortaya koyduğu tablo, kesin bir 'kaynak artış sıralaması'ndan ziyade, mali disiplin altında stratejik ve seçici harcama yaklaşımı olarak tanımlanabilir.

(AKAJANS) - Türkiye ekonomisinin önümüzdeki üç yıllık yol haritasında savunma sanayisi, yalnızca güvenlik ihtiyacının karşılandığı bir alan olmaktan çıkarak maliye ve sanayi politikasının kesiştiği başlıklardan biri haline geliyor. OVP'de savunmaya yönelen kaynak artışı, sosyal konut, maden aramaları, sanayi altyapısı ve sağlık gibi diğer stratejik alanların oldukça üzerinde gerçekleşiyor.

Savunmaya ayrılan ilave kaynağın yüzde 229 artması, programdaki en yüksek artış oranını oluşturuyor. Aynı dönemde sosyal konut için ilave kaynak artışı yüzde 150, maden aramaları için yüzde 139, sanayi altyapısı için yüzde 54 ve sağlık için yüzde 43 olarak öngörülüyor.

Kaynak tahsisindeki değişimin en somut göstergelerinden biri Millî Savunma Bakanlığı bütçesinde görülüyor. Bakanlığın 2027 yılı ödenek tavanı yüzde 86 artışla 1,53 trilyon liraya yükseliyor. Yaklaşık 31,6 milyar dolara karşılık gelen bu tutarın genel kamu idareleri içerisindeki payı da 2023'teki yüzde 4,1 seviyesinden yüzde 6,1'e çıkıyor.

Artışın niteliği de bütçenin nasıl kullanılacağı açısından önem taşıyor. Kaynakların ağırlıklı olarak personel harcamalarından ziyade mal ve hizmet alımları ile savunma sistemlerine yönelmesi bekleniyor.

Bu durum, Türkiye'nin savunma sanayisinde geliştirme döneminden üretim dönemine geçişinin maliyetlerini de OVP'nin içine taşıyor. TF-KAAN'ın seri üretim sözleşmeleri, KIZILELMA teslimatları, ALTAY tankının üretimi ve hava savunma sistemleri gibi projeler, yüksek miktarda ve süreklilik taşıyan kaynak ihtiyacını beraberinde getiriyor.

Programın ekonomik açıdan dikkat çeken yönü, savunma harcamalarının yalnızca askeri kapasite artışı olarak tasarlanmaması. Yerli üretim, teknoloji geliştirme, tedarik zincirinin genişletilmesi ve savunma sanayisinin ihracat kapasitesinin artırılması, harcama politikasının ekonomik boyutunu oluşturuyor.

Bu modelin temel beklentisi, savunma projelerine aktarılan kamu kaynaklarının yüksek teknoloji üreticileri, KOBİ'ler ve yan sanayi üzerinden reel ekonomiye yayılması. Aynı zamanda ithal bağımlılığının azaltılması ve yüksek katma değerli ihracatın artırılması hedefleniyor.

OVP'nin 2029 için belirlediği 450 milyar dolarlık mal ve hizmet ihracatı hedefi açısından savunma sanayisi bu nedenle yalnızca bir kamu harcaması kalemi değil, ihracat kapasitesinin artırılmasında kullanılabilecek stratejik sektörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Bütçe tercihinin bir diğer ayağını bölgesel güvenlik ortamı oluşturuyor. Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki gelişmelerin yanı sıra küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıklar, savunma ve lojistik kapasitenin ekonomik güvenlik açısından da ele alınmasına neden oluyor.

Ekonomi yönetiminin yaklaşımında güvenlik ile ekonomik kalkınma birbirinden ayrı başlıklar olarak görülmüyor. Bu çerçevede savunma kapasitesinin artırılması, olası jeopolitik ve tedarik şoklarına karşı ekonominin dayanıklılığını artıracak unsurlardan biri olarak konumlandırılıyor.

Ancak savunma harcamalarındaki hızlı yükseliş, OVP'nin diğer önemli hedefi olan dezenflasyon açısından yeni bir denge sorununu beraberinde getiriyor.

Kamu harcamalarının yüksek seviyelerde seyretmesi, maliye politikasının iç talebi sınırlama ve para politikasını destekleme kapasitesini azaltabilir. Buna karşılık savunma yatırımlarının üretim, teknoloji ve ihracat kapasitesini artırması halinde, harcamanın orta ve uzun vadede ekonomik büyümeye katkısı daha yüksek olabilir.

Bu nedenle yüzde 229'luk artışın etkisini yalnızca 'Kamu harcaması ne kadar arttı?' sorusuyla ölçmek yeterli olmayacak. Asıl belirleyici, ayrılan kaynağın ne kadarının üretim kapasitesine, ihracata ve teknolojiye dönüşeceği olacak.

Savunma projelerinin kamuoyunda yüksek siyasi karşılık bulması, harcamaların seçim ekonomisi açısından da değerlendirilmesine yol açabilir. Ancak mevcut yapı, klasik anlamdaki seçim harcamalarından ayrılıyor.

Burada hanehalkına doğrudan nakit aktarımı yerine savunma şirketleri, tedarikçiler, KOBİ'ler ve yüksek teknoloji üreticileri üzerinden bir ekonomik dolaşım yaratılması söz konusu. Bu nedenle savunma bütçesindeki artış, doğrudan seçmene kaynak aktarımından çok sanayi ve teknoloji üzerinden dolaylı bir ekonomik çarpan oluşturma potansiyeli taşıyor.

Sonuçta OVP, savunma sanayisini Türkiye'nin güvenlik politikasının ötesine taşıyarak maliye, sanayi, teknoloji ve ihracat politikalarının ortak kesişim noktalarından biri haline getiriyor. Bununla birlikte, bu tercih dezenflasyon sürecinde kamu maliyesinin hareket alanını daraltabilecek yeni bir baskı unsuru da oluşturuyor. Önümüzdeki dönemde temel mesele, artan savunma harcamalarının güvenlik ihtiyacı ile mali disiplin ve fiyat istikrarı hedefleri arasında nasıl dengeleneceği olacak.

(AKAJANS) - Türkiye ekonomisinin önümüzdeki üç yılına ilişkin politika çerçevesini belirleyen 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP), ekonomi yönetiminin önündeki temel ikilemi yeniden ortaya koydu: Enflasyonu düşürürken büyüme nasıl hızlandırılacak?

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan program, bir yandan mali disiplini ve dezenflasyon hedefini korurken diğer yandan büyümenin 2026'daki yüzde 3,3 seviyesinden 2029'da yüzde 5'e çıkarılmasını öngörüyor.

Bu tablo, klasik anlamda genişleyici bir seçim ekonomisi programından ziyade, dezenflasyon sürecini bozmadan iç talep ve reel sektörü desteklemeye yönelik daha kontrollü bir politika arayışına işaret ediyor.

Ancak büyüme hedefindeki belirgin yükseliş, önümüzdeki dönemde para ve maliye politikası arasındaki koordinasyonun daha kritik hale geleceğini gösteriyor.

OVP'nin maliye politikası ayağı, kamu harcamalarının seçim dönemlerinde hızla artırıldığı klasik seçim ekonomisi modellerinden ayrışıyor.

2026 sonunda merkezi yönetim bütçe açığının GSYH'ye oranının yüzde 3,1 seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken, program döneminde mali dengenin kademeli olarak iyileştirilmesi hedefleniyor.

Tasarruf tedbirlerinin ve harcama disiplininin sürdürülmesi de kamu maliyesinin büyümeyi doğrudan kamu harcamaları üzerinden destekleme alanını sınırlıyor.

Bu nedenle programın temel özelliği, yüksek kamu harcamasıyla büyümeyi hızlandırmak yerine özel sektör, kredi kanalları ve üretim kapasitesi üzerinden daha kontrollü bir genişleme yaratma çabası olarak öne çıkıyor.

Programın en dikkat çekici başlıklarından biri büyüme patikası.

Jeopolitik riskler, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve sıkı finansal koşullar nedeniyle 2026 büyümesinin yüzde 3,3'e gerilemesi beklenirken, ekonomi yönetimi sonraki üç yılda daha yüksek bir büyüme temposu öngörüyor.

Büyümenin üç yıl içinde yüzde 3,3'ten yüzde 5'e taşınması, ekonomi yönetiminin dezenflasyon programının ilerleyen aşamalarında finansal koşulların kademeli olarak normalleşmesini ve iç talebin yeniden güçlenmesini beklediğini gösteriyor.

Buradaki kritik nokta ise büyümenin hangi kaynaklardan geleceği.

Türkiye ekonomisi yıllık enflasyonu yüzde 20'li seviyelerin altına çekmeye çalışırken, yüzde 4'ün üzerindeki büyüme hedefleri politika yapıcıların ekonomiyi aşırı soğutmama tercihine işaret ediyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde faiz politikası, kredi büyümesi ve seçici finansman mekanizmaları daha yakından izlenecek.

Özellikle dezenflasyonun belirginleşmesiyle birlikte finansal koşulların gevşemesi halinde, kredi kanallarının yeniden açılması büyümeye destek verebilir. Ancak bunun iç talebi yeniden aşırı canlandırması halinde enflasyonla mücadele açısından yeni bir risk ortaya çıkabilir.

OVP'nin temel sınavı da burada başlıyor: Büyüme hızlanırken fiyat istikrarından ne ölçüde taviz verilecek?

Programın istihdam ve sanayi politikalarında ise doğrudan geniş kapsamlı bir kamu harcamasından çok, seçici destek mekanizmaları öne çıkıyor.

HIT-30 ve KOSGEB destekleri başta olmak üzere sanayi ve reel sektöre yönelik mekanizmalar, büyümenin üretim kapasitesini artıracak alanlara yönlendirilmesini amaçlıyor.

Bu yaklaşım, ekonomi yönetiminin büyümeyi yalnızca tüketim üzerinden değil, yatırım, ihracat ve üretim kapasitesi üzerinden destekleme arayışını yansıtıyor.

OVP'nin mali çerçevesi seçim ekonomisi açısından düşük riskli bir görünüm verirken, büyüme hedefleri para ve kredi politikası açısından daha fazla soru işareti yaratıyor.

Riskin asıl olarak kamu harcamalarından değil, büyüme hedeflerine ulaşmak için finansal koşulların ne ölçüde gevşetileceğinden kaynaklanması bekleniyor.

2027-2028 döneminde dezenflasyon hedefi ile büyüme hedefinin aynı anda korunabilmesi açısından ücret politikası da belirleyici olacak.

Asgari ücret ve kamu çalışanlarının ücret ayarlamalarının enflasyon beklentileri, tüketim talebi ve bütçe dengesi üzerindeki etkisi yakından izlenecek.

Benzer şekilde krediye erişimin kolaylaştırılması veya belirli sektörlere yönelik finansman desteklerinin genişletilmesi, büyümeyi hızlandırabilir. Ancak bu adımların iç talebi yeniden fazla güçlendirmesi, dezenflasyon programının maliyetini artırabilir.

2027-2029 OVP'si, mevcut haliyle klasik bir seçim ekonomisi paketinden çok, dezenflasyon programının ikinci aşamasında büyüme hızının yeniden artırılmasını hedefleyen kontrollü bir normalleşme stratejisi görüntüsü veriyor.

Kamu maliyesinde disiplin korunurken büyüme hedeflerinin yukarı çekilmesi, ekonomi yönetiminin önümüzdeki dönemde daha seçici bir politika bileşimine yönelebileceğini gösteriyor.

Ancak programın başarısı yalnızca yüzde 4,2, yüzde 4,6 veya yüzde 5'lik büyüme hedeflerine ulaşılmasıyla ölçülmeyecek.

Asıl test, Türkiye'nin büyümeyi hızlandırırken enflasyonu yeniden yukarı itip itmeyeceği olacak.

Bu nedenle 2027-2029 döneminde piyasaların izleyeceği üç temel gösterge öne çıkıyor: enflasyonun düşüş hızı, faiz ve kredi koşullarının seyri ve kamu maliyesinin hedeflere ne ölçüde bağlı kalacağı.

Ekonomi yönetimi bu üç alan arasındaki dengeyi koruyabilirse, OVP'nin öngördüğü büyüme patikası dezenflasyonla çelişmeden uygulanabilir. Aksi durumda ise yüzde 5'lik büyüme hedefi, fiyat istikrarı açısından yeni bir politika ikileminin başlangıcı olabilir.

(AKAJANS) - eopolitik gerilimlerin enerji fiyatları ve küresel ticaret üzerindeki baskıyı artırdığı bir dönemde, ekonominin 2027-2029 dönemine ilişkin yol haritasını açıklandı.

Yeni Orta Vadeli Program'da (OVP) dezenflasyonun sürdürülmesi, mali disiplinin korunması ve büyümenin kademeli olarak hızlandırılması hedefleniyor. Program kapsamında büyümenin 2026'da yüzde 3,3, 2027'de yüzde 4,2, 2028'de yüzde 4,6 ve 2029'da yüzde 5 olması öngörülüyor.

Ağustos 2026'da yüzde 31,51 olan yıllık tüketici enflasyonunun yıl sonunda yüzde 28,4'e indirilmesi hedeflenirken, ekonominin dış finansman ihtiyacını gösteren cari açığın 2026'da GSYH'nin yüzde 2,6'sı seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Program, Türkiye ekonomisinin küresel enerji şokları ve yüksek jeopolitik risklerle karşı karşıya olduğu bir dönemde devreye giriyor.

OVP'de küresel ekonominin büyüme hızındaki kaybın temel nedenleri arasında jeopolitik riskler ve korumacı ticaret politikaları gösteriliyor.

IMF tahminlerine göre dünya ekonomisinin 2025'te yüzde 3,5 büyüdükten sonra 2026'da yüzde 3'e yavaşlaması, 2027'de ise yüzde 3,4'e toparlanması bekleniyor.

Enerji ve emtia fiyatlarındaki yükseliş ise enflasyon görünümündeki temel risklerden biri olmaya devam ediyor. 2026'da petrol fiyatlarının yüzde 31,8, enerji dışı emtia fiyatlarının yüzde 18,6 artması bekleniyor.

ECB'nin 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırması ve Fed'in faizleri yüksek seviyelerde tutma kararı da küresel finansman koşullarının sıkı kalacağına işaret ediyor.

Türkiye ekonomisi 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 2,6, ikinci çeyreğinde yüzde 2,3 büyüdü.

Sıkı finansal koşullar ve dış talepteki zayıflamanın etkisiyle yıl genelinde büyümenin yüzde 3,3 olması bekleniyor.

Hükümet, büyümenin 2027'de yüzde 4,2'ye, 2028'de yüzde 4,6'ya ve 2029'da yüzde 5'e yükselmesini hedefliyor.

Programdaki büyüme stratejisi; yatırım, üretim kapasitesi, verimlilik ve rekabet gücünün artırılması üzerine kuruluyor.

Ağustos ayında yıllık TÜFE yüzde 31,51'e yükseldi. OVP'de yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 28,4 olarak belirlendi.

Küresel petrol fiyatlarındaki artışın akaryakıt fiyatları üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla Mart 2026'da eşel mobil sistemi uygulanmaya başlandı.

Programda para, maliye ve gelirler politikalarının eşgüdümüyle dezenflasyon sürecinin sürdürülmesi öngörülüyor.

Kur Korumalı Mevduat'tan (KKM) çıkış süreci tamamlandı. Yeni hesap açılışları ve yenileme işlemleri sonlandırılarak uygulama tamamen sona erdirildi.

Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payı yüzde 61,5'e yükseldi.

TCMB rezervleri 28 Ağustos 2026 itibarıyla 188,2 milyar dolara ulaşırken, Türkiye'nin kredi risk primi (CDS) 220 baz puanın altında seyrediyor.

Rezervlerdeki artış ve CDS'teki gerileme, küresel ve bölgesel risklerin yükseldiği bir dönemde finansal göstergelerdeki iyileşmenin sürdüğünü gösteriyor.

Enerji maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle 2026 yılı cari işlemler açığının GSYH'nin yüzde 2,6'sına, başka bir ifadeyle 47,5 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Altın ve enerji hariç cari dengenin ise GSYH'nin yüzde 1,2'si oranında fazla vermesi öngörülüyor.

Deprem harcamalarının azalması ve mali disiplinin etkisiyle merkezi yönetim bütçe açığının 2026'da GSYH'nin yüzde 3,1'i seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Deprem harcamaları hariç bütçe açığının GSYH'ye oranı ise yüzde 2,3 olarak öngörülüyor.

Program döneminde kamu maliyesinde açığın azaltılması ve mali duruşun güçlendirilmesi hedefleniyor.

Hükümet, büyüme hedefini desteklemek için yüksek teknoloji yatırımlarını öncelikli alanlardan biri olarak belirledi.

HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı, Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) ve Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında yapay zek, yarı iletkenler, biyoteknoloji, batarya ve yeni nesil ulaşım teknolojilerine yönelik yatırımlar desteklenecek.

Tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya gibi emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren KOBİ'lerin dönüşümü ve istihdamın korunması için KOSGEB İstihdamı Koruma Destek Programı gibi desteklerin kapsamı genişletilecek.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin (TR ETS), Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile uyumunun güçlendirilmesi planlanıyor.

Yapay Zek Eylem Planı (2026-2030) kapsamında yerli yapay zek üretim kapasitesinin artırılması ve Türkçe büyük dil modellerinin geliştirilmesi desteklenecek.

Yeni OVP, Türkiye ekonomisinin önündeki üç yıllık dönemde büyümeyi yeniden hızlandırırken enflasyonu aşağı çekme ve kamu maliyesindeki disiplini koruma hedefini ortaya koyuyor. Programın başarısı ise enerji fiyatları, küresel finansman koşulları ve dış talep başta olmak üzere Türkiye'nin kontrolü dışındaki gelişmelerin seyrine de bağlı olacak.

(AKAJANS) - Türkiye ekonomisinin gelecek üç yılı için hazırlanan yeni Orta Vadeli Program yalnızca enflasyon, büyüme ve bütçe hedeflerinden ibaret değil.

Programın satır aralarında milyonlarca çalışanı, emekliyi ve dar gelirliyi ilgilendiren önemli mesajlar da bulunuyor.

Üstelik bu mesajların bir bölümü doğrudan maaşlara ilişkin değil.

Asıl değişiklik; gelir politikası, sosyal güvenlik, çalışma hayatı, sosyal yardımlar ve vergi sisteminin nasıl şekilleneceğinde ortaya çıkıyor.

Ve ekonomi yönetiminin önündeki en zor soru da burada başlıyor:

Enflasyon düşerken vatandaşın kaybettiği satın alma gücü nasıl geri verilecek?

Yeni OVP'nin en önemli hedefi dezenflasyon sürecini sürdürmek.

Programda 2026 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 28,4'e çıkarılırken, hedef 2027 için yüzde 21, 2028 için yüzde 13,5 ve 2029 için yüzde 9 olarak belirlendi.

Rakamlar ilk bakışta olumlu görünüyor.

Ancak burada kritik ayrıntı şu:

Enflasyonun yüzde 21'e düşmesi fiyatların yüzde 21 azalması anlamına gelmiyor.

Fiyatlar artmaya devam edecek; yalnızca artış hızı yavaşlayacak.

Dolayısıyla ücretlerin ve emekli aylıklarının enflasyon karşısındaki seyri, programın vatandaş açısından en kritik başlıklarından biri haline geliyor.

Nitekim yeni OVP'de para, maliye ve gelirler politikalarının eş güdümünün sürdürüleceği belirtiliyor.

Ancak programda çalışanların geçmiş dönemde uğradığı satın alma gücü kaybını hangi mekanizmayla telafi edeceklerine ilişkin ayrıntılı ve bağlayıcı bir ücret formülü bulunmuyor.

Tam da bu nedenle OVP'nin en tartışmalı başlıklarından biri ücret politikası olacak.

Ekonomide dezenflasyon programlarının en zor taraflarından biri, geçmiş enflasyon ile geleceğe ilişkin hedef arasındaki farkı yönetmek.

Çalışan ve emekli açısından bakıldığında mesele daha da kritik.

Çünkü geçmiş enflasyon yüksekken ücretleri gelecekteki daha düşük enflasyona göre ayarlamak, enflasyon düşürülürken satın alma gücünün hangi hızda toparlanacağı sorusunu gündeme getiriyor.

Ahmet Güzel'in OVP analizinde dikkat çektiği nokta da tam olarak burası.

Güzel, programın 'gelirler politikasının eş güdümü' ifadesini kullandığını ancak bağlayıcı bir ücret-fiyat koordinasyon mekanizması veya ileriye dönük endeksleme kuralı ortaya koymadığını belirtiyor. Ona göre bu durum programın önemli araç boşluklarından biri.

Yani önümüzdeki dönemde tartışma yalnızca 'zam oranı kaç olacak?' sorusu üzerinden yürümeyecek.

Maaş artışının hangi enflasyonu esas alacağı da en az zam oranı kadar önemli olacak.

Yeni OVP'yi değerlendiren duayen iktisatçı Mahfi Eğilmez ise programdaki hedeflerin önceki yıllara göre daha tutarlı göründüğünü belirtiyor.

Ancak Eğilmez'e göre programın en zorlayıcı noktalarından biri kur ile GSYH deflatörü arasındaki ilişkinin öngörülen düzeyde tutulması.

Eğilmez, ekonomiyi yeniden büyüme patikasına sokarken aynı anda enflasyonu düşürmenin ve kuru kontrol altında tutmanın kolay olmayacağına dikkat çekiyor.

Bunun için beklentilerin olumlu hale gelmesi ve yapısal reformların gecikmeden yapılması gerektiğini vurguluyor.

Bu uyarı vatandaş açısından da önemli.

Çünkü kur, enflasyon ve büyüme arasındaki denge yalnızca ekonomi tablolarını değil; gıda fiyatlarından kiraya, ücretlerden emekli aylıklarına kadar günlük hayatın tamamını etkiliyor.

Yeni OVP'nin sosyal güvenlik bölümünde dikkat çeken başlıklardan biri, insanların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek düzenlemeler.

Programda, 'kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler' yapılması hedefleniyor.

Bu ifade, emeklilik sisteminde önemli bir değişikliğin habercisi olarak değerlendiriliyor.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın değerlendirmelerine göre, mevcut sistemde özellikle düşük ücret üzerinden prim ödeyen bazı çalışanların çalışmaya devam ettikçe emekli aylığının düşebilmesi önemli bir sorun.

Karakaş, yeni dönemde uzun süre çalışanların emekli aylığını artıracak yeni bir hesaplama modeli üzerinde durulabileceğini; 25 yıldan sonraki her çalışma yılı için aylık bağlama oranında ilave artış ve kısmi emeklilik ile normal emeklilik arasında farklı taban aylıklar gibi modellerin gündeme gelebileceğini belirtiyor.

Burada önemli nokta şu:

OVP doğrudan yeni bir emeklilik yaşı açıklamıyor.

Ancak sistemde daha uzun süre çalışmayı teşvik edecek yeni bir yapı kurulabileceğinin işaretini veriyor.

Dolayısıyla emeklilik tartışmasının önümüzdeki dönemde yalnızca 'kaç yaşında emekli olunacak?' ekseninde değil, 'daha fazla çalışmanın emekli aylığına etkisi ne olacak?' sorusu üzerinden de yürütülmesi beklenebilir.

Önceki OVP'lerde çalışanların ve işverenlerin yakından takip ettiği Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi önemli bir başlıktı.

Yeni OVP'de ise TES'e yer verilmedi.

Bunun yerine BES'teki standart emeklilik yatırım fonlarının yeniden tasarlanması, OKS'de fon çeşitliliğinin artırılması ve sistemdeki kesintilerin sadeleştirilmesi öngörülüyor.

Bu nedenle yeni program açısından 'TES geliyor' demek yerine, emeklilikte ikinci basamak modeline ilişkin yaklaşımın şimdilik değiştiğini söylemek daha doğru.

Nitekim Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da TES konusunda henüz olgunlaşmış bir çalışma bulunmadığını açıkladı.

Bu ayrıntı, çalışanlar açısından önemli.

Çünkü önceki dönemlerde kıdem tazminatı ile birlikte tartışılan TES dosyası şimdilik OVP'nin ana gündem maddeleri arasında görünmüyor.

Programın çalışanlar açısından bir başka önemli ayağı çalışma hayatının yeniden düzenlenmesi.

Esnek çalışma, kısmi süreli çalışma ve uzaktan çalışma gibi yeni çalışma modellerinin mevzuat altyapısının geliştirilmesi hedefleniyor.

Buradaki kritik mesele ise esnekliğin hangi güvencelerle birlikte uygulanacağı.

Çalışma hayatı ve sosyal güvenlik alanındaki değerlendirmesinde PwC Türkiye'den Celal Özcan da OVP'nin başarısının yalnızca istihdam sayısındaki artışla ölçülemeyeceğine dikkat çekiyor.

Özcan'a göre esnek çalışma modelleri ile sosyal haklar arasında 'güvenceli esneklik' dengesinin kurulması gerekiyor. Kayıtlı istihdamın artırılması, prim tabanının genişletilmesi ve teşviklerin daha etkin kullanılması da sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından kritik.

Program döneminde yaklaşık 2,1 milyon ilave istihdam oluşturulması ve işsizlik oranının dönem sonunda yüzde 7,6'ya indirilmesi hedefleniyor.

Ancak burada da soru aynı:

Daha fazla iş mi yaratılacak, yoksa daha nitelikli ve daha güvenceli iş mi?

Dar gelirli açısından OVP'nin doğrudan gelir artışı kadar önemli başka başlıkları da var.

Gıda arz güvenliğinin güçlendirilmesi, kaliteli gıdaya makul fiyatlarla erişimin artırılması ve kiralık sosyal konut projesinin yaygınlaştırılması programın sosyal politika tarafında öne çıkan başlıkları arasında.

Sosyal yardım sisteminin de daha bütünleşik ve veri tabanlı hale getirilmesi hedefleniyor.

Buradaki yaklaşım, sosyal yardım alan kişilerin istihdama geçişini de teşvik eden daha hedefli bir sistem oluşturmak.

Yani devletin sosyal politika anlayışında da önemli bir değişim hedefleniyor:

Daha geniş ve sürekli transferlerden ziyade, ihtiyaca göre belirlenen ve istihdama geçişi destekleyen yardımlar.

Programın bir diğer ayağı vergi sistemi.

Vergi tabanının genişletilmesi, kayıt dışılığın azaltılması ve doğrudan vergilerin payının artırılması hedefleniyor.

Ancak vergi reformunun vatandaşa nasıl yansıyacağı, uygulama aşamasında netleşecek.

Burada da ekonomi yönetiminin temel hedefi ile vatandaşın beklentisi arasında hassas bir denge bulunuyor:

Devlet gelirlerini artırmak isterken, özellikle düşük ve sabit gelirli kesimin üzerindeki yükün ağırlaşmaması gerekiyor.

Yeni OVP'nin belki de en önemli tartışması rakamların kendisinden çok, bu rakamlara duyulacak güven.

Ekonomist Servet Yıldırım'ın dikkati çektiği gibi, mesele yeni hedefler koymak değil, hedefleri tutturmak.

Yıldırım, geçmiş programlarda enflasyon ve büyüme hedeflerinin zaman içinde ötelenmesinin yeni programın kredibilitesi açısından bir sorun oluşturduğuna dikkat çekiyor.

Ona göre OVP'nin ekonomiye verebileceği en değerli şey yalnızca yüzde 9'luk enflasyon hedefi değil, öngörülebilirlik.

Mahfi Eğilmez'in değerlendirmesi de farklı bir noktadan aynı soruya çıkıyor:

Hedeflerin tutması için yalnızca rakamların yazılması yetmiyor; beklentilerin düzelmesi ve yapısal reformların hayata geçirilmesi gerekiyor.

Yeni OVP'nin çalışan, emekli ve dar gelirli açısından ortaya koyduğu tabloyu tek bir cümleyle özetlemek mümkün:

Program doğrudan büyük bir gelir artışı vaat etmekten çok, ekonominin işleyişini değiştirecek bir çerçeve ortaya koyuyor.

Enflasyonun düşürülmesi hedefleniyor.

Çalışma hayatında esneklik artırılmak isteniyor.

Sosyal güvenlik sisteminin mali dengesi güçlendirilmeye çalışılıyor.

Daha uzun süre çalışanların sistemde kalmasını teşvik edecek düzenlemeler gündeme geliyor.

BES ve OKS yeniden şekillendiriliyor.

Sosyal yardımlar daha hedefli hale getiriliyor.

Vergi tabanı genişletiliyor.

Fakat bütün bunların vatandaş açısından tek bir gerçek ölçüsü var:

Ay sonunda elde kalan para.

Çünkü enflasyonun yüzde 28'den yüzde 21'e düşmesi, vatandaşın hayatının ucuzlaması değil; fiyatların daha yavaş artması demek.

Ücretler fiyatlardan daha hızlı artarsa programın sosyal karşılığı hissedilecek.

Artmazsa, düşük enflasyon hedefi gerçekleşse bile vatandaşın satın alma gücü aynı hızda toparlanmayacak.

Bu nedenle yeni OVP'nin önümüzdeki üç yıldaki asıl sınavı yalnızca enflasyonu yüzde 9'a indirmek veya büyümeyi yüzde 5'e çıkarmak değil.

Asıl sınav;

çalışanın ücretini,

emeklinin aylığını,

dar gelirlinin geçim maliyetini

ve ekonominin büyümesinden vatandaşın aldığı payı aynı denklem içinde yönetebilmek olacak.

Ve bu nedenle OVP'nin gerçek başarısı, bugün açıklanan tablolarda değil, üç yıl sonra vatandaşın cebinde görülecek.

Türkiye'nin hızla büyüyen e-ticaret ve e-ihracat ekosistemi, dijital pazaryerlerini yeni yatırım dalgasının ve ölçek ekonomisinin ana eksenlerinden biri haline getiriyor. Yaklaşık 100 bin ürüne ulaşan Binibiyerde.com, geniş kategori yapısı ve çok segmentli ürün mimarisiyle bu dönüşümün öne çıkan yeni oyuncuları arasında yer alıyor.

Sektör genelinde kamu destekleri, lojistik kapasite artışı, dijital ödeme sistemlerinin yaygınlaşması ve özel sektör yatırımlarındaki hızlanma, Türkiye'nin bölgesel bir dijital ticaret merkezi olma hedefini destekleyen temel dinamikler olarak değerlendiriliyor. Bu çerçevede e-ticaret yalnızca bir satış kanalı değil, veri, lojistik ve finansın entegre olduğu çok katmanlı bir ekonomik altyapı olarak konumlanıyor.

Binibiyerde analistlerine göre küresel e-ticaret büyümesi üç temel eksende şekilleniyor: erişilebilirlik, ölçeklenebilirlik ve veri ekonomisi.

Dijital ticaret:

Küresel platformlar Amazon ve Alibaba Group, 'çok kategorili tek platform' modelinin ölçek avantajını küresel ölçekte doğrulayan örnekler olarak öne çıkıyor.

Türkiye'de e-ticaret hacminin genişlemesi, yalnızca işlem büyüklüğünü değil; aynı zamanda platform mimarilerinin dönüşümünü de hızlandırıyor.

Binibiyerde.com, bu dönüşümün merkezinde konumlanarak yaklaşık 100 bin ürünlük portföyüyle çok kategorili bir pazaryeri yaklaşımı izliyor.

GİYİM & MODA

Erkek, kadın ve çocuk giyimde 'hızlı trend tüketimi' belirginleşiyor. Tüketiciler artık sezon değil, mikro trend döngülerine göre satın alma yapıyor.

Alt kategoriler:

Trend notu: Oversize giyim, athleisure (spor-günlük hibrit stil) ve sürdürülebilir kumaşlar öne çıkıyor. Tüketici fiyat/performans kadar 'çok kullanım senaryosu' arıyor.

OTOMOTİV

Otomotiv aksesuar segmenti, kişiselleştirme ve bakım ürünleri üzerinden büyüyor.

Alt kategoriler:

Trend notu: Elektrikli araçlara uyumlu aksesuarlar ve dijital gösterge ekipmanları yeni büyüme alanı yaratıyor.

HOBİ & KİTAP

Dijitalleşmeye rağmen analog tüketim geri dönüş eğiliminde.

Alt kategoriler:

Trend notu: 'Dijital detoks' eğilimi, fiziksel oyun ve kitap talebini yeniden güçlendiriyor.

SPOR & OUTDOOR

Sağlıklı yaşam trendi pandemi sonrası kalıcı hale geldi.

Alt kategoriler:

Trend notu: Ev tipi spor ekipmanları ve bireysel outdoor aktiviteler en hızlı büyüyen segmentler arasında.

MÜCEVHER & SAAT

'Ulaşılabilir lüks' segmenti genişliyor.

Alt kategoriler:

Trend notu: Minimal tasarım ve kişiselleştirilebilir takılar özellikle genç kullanıcı grubunda öne çıkıyor.

KOZMETİK & BAKIM

Kişisel bakım harcamaları artık rutin değil, yaşam tarzı yatırımı olarak görülüyor.

Alt kategoriler:

Trend notu: Doğal içerikli ürünler ve erkek bakım segmenti hızlı büyüme gösteriyor.

ANNE & BEBEK

Güvenlik ve sağlık temelli tüketim belirleyici hale geliyor.

Alt kategoriler:

Trend notu: Organik içerikli ve akıllı takip sistemleri içeren ürünlere talep artıyor.

EV & YAŞAM

Ev, tüketici için artık 'yatırım alanı' haline gelmiş durumda.

Alt kategoriler:

Trend notu: Modüler mobilya, akıllı ev sistemleri ve enerji tasarruflu ürünler öne çıkıyor.

ELEKTRONİK

Tüketici davranışı hız, entegrasyon ve mobil uyumluluk üzerine şekilleniyor.

Alt kategoriler:

Trend notu: Kablosuz ekosistem, akıllı ev cihazları ve taşınabilir teknoloji ürünleri güçlü talep görüyor.

Uzmanlara göre 'multi-category marketplace' modeli, küresel e-ticaretin temel rekabet standardı haline geliyor.

Bu model:

Binibiyerde.com, kullanıcı deneyimi, erişilebilir fiyat politikası ve kategori çeşitliliğini merkeze alan bir büyüme stratejisi izliyor.

Platform:

üzerine inşa ediliyor.

Şirketin stratejik hedefi, yalnızca bir satış platformu olmak değil; Türkiye'nin yeni nesil dijital ticaret ekosistemlerinden biri haline gelmek.

Türkiye'nin e-ihracat kapasitesinin artması, yerli platformlar için yeni bir küresel büyüme alanı yaratıyor.

Öne çıkan başlıklar:

Netice itibarıyla, Türkiye'nin e-ticaret ve e-ihracattaki büyüme ivmesi, yalnızca makro göstergeleri değil, aynı zamanda yeni nesil şirketlerin ölçeklenme hızını da belirliyor.

Bu bağlamda Binibiyerde.com, hem iç pazarda hem de küresel ölçekte büyüme potansiyeli taşıyan yeni nesil dijital ekonomi aktörleri arasında konumlanıyor.

Dijital ticaretin sağladığı ölçek ekonomisi, veri gücü ve küresel erişim avantajı, rekabetin önümüzdeki dönemde daha da yoğunlaşacağını gösteriyor.

Antalya'da düzenlenen bir programda konuşan Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü E-İhracat Dijital Pazarlama, Davranışsal Kamu Politikaları ve Yeni Nesil Teknolojiler Daire Başkanı Hasan Önal, Türkiye'nin son yıllarda e-ihracatta dikkat çekici bir büyüme yakaladığını belirtti. Önal'ın verdiği bilgiye göre 2022 yılında yaklaşık 2 milyar dolar olan e-ihracat hacmi, 2024 yılında 6,4 milyar dolara yükseldi.

Türkiye'nin dijital ihracat alanındaki bu performansı, küresel ölçekte yaşanan dönüşümün bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Özellikle pandemi sonrasında hızlanan dijitalleşme, tüketici davranışlarının değişmesi, mobil ticaretin yaygınlaşması ve lojistik ağlarının gelişmesi, e-ticareti dünya ekonomisinin en hızlı büyüyen alanlarından biri haline getirdi.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) verilerine göre, 43 ekonomide ölçülen işletmeler arası ve tüketiciye yönelik e-ticaret satışlarının toplam hacmi 2022 yılında yaklaşık 27 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, 2016 yılına göre yaklaşık yüzde 60 artış anlamına geliyor.

Dijital ekonominin büyüme hızı birçok ülkede genel ekonomik büyümenin üzerinde seyrediyor. Uluslararası araştırmalar, sınır ötesi e-ticaret pazarının önümüzdeki yıllarda da çift haneli büyüme oranlarını koruyacağını ortaya koyuyor.

Türkiye de bu küresel dönüşümün önemli aktörlerinden biri haline geliyor. Ticaret Bakanlığı'nın 'Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü' raporuna göre ülkenin e-ticaret hacmi 2024 yılında yüzde 61,7 büyüyerek 3 trilyon liranın üzerine çıktı. 2025 yılında ise hacim yüzde 52,2 artışla 4 trilyon 567 milyar liraya ulaştı. Böylece Türkiye'de e-ticaret hacmi yaklaşık 115 milyar dolarlık büyüklüğe erişirken, toplam ticaret içindeki payı yüzde 19,5 seviyesine yükseldi.

Ekonomistler ve sektör uzmanları, e-ihracatın geleneksel ihracata göre önemli avantajlar sunduğunu vurguluyor.

Bunların başında yeni pazarlara daha düşük maliyetlerle erişim geliyor. Fiziksel mağaza, bayi ağı veya büyük dağıtım organizasyonları kurmadan dünyanın farklı ülkelerindeki müşterilere ulaşılabiliyor. Özellikle KOBİ'ler için e-ihracat, küresel pazarlara açılmanın en hızlı ve en ekonomik yollarından biri olarak görülüyor.

E-ihracatın sağladığı diğer avantajlar arasında şunlar yer alıyor:

• Döviz gelirlerinin artırılması

• İhracatçı firma sayısının yükselmesi

• Markaların küresel görünürlüğünün güçlenmesi

• Yeni müşteri kazanım maliyetlerinin düşmesi

• Veri odaklı satış ve pazarlama imknı

• Yapay zek destekli müşteri analitiği

• Geleneksel ihracata göre daha hızlı ölçeklenebilme

Türkiye'nin önde gelen eticaret portallarından binibiyerde.com analistlerine göre dijital ihracat aynı zamanda Türkiye'nin cari denge, yüksek katma değerli üretim ve küresel marka oluşturma hedeflerine de katkı sağlıyor.

Hasan Önal'a göre küresel ticarette yaşanan gelişmeler, bazı ülkelerde gümrük muafiyetlerinin kaldırılması ve dijital ticaret koridorlarının yeniden şekillenmesi nedeniyle hedef ülke listesi genişletildi.

İlk aşamada belirlenen 18 ülkelik liste 35 ülkeye çıkarılırken, Almanya, Fransa ve Romanya da yeni hedef ülkeler arasında yer aldı.

Türkiye'nin e-ihracat stratejisinde ABD ilk sıradaki pazar olmayı sürdürüyor. ABD'yi Suudi Arabistan, Azerbaycan ve Almanya takip ediyor.

Önal, Türk firmalarının özellikle küresel pazaryerleri aracılığıyla dünyaya açıldığını belirterek, bugüne kadar 27 uluslararası pazaryerine ilişkin rehber hazırlandığını ifade etti.

Dijital dönüşümün bir sonraki aşamasında yapay zek teknolojileri yer alıyor.

Ticaret Bakanlığı, ihracatçılara yönelik bilgi ve destek platformlarını yapay zek destekli hale getirirken, firmaların bilgiye daha hızlı ulaşmasını sağlayacak yeni sistemler üzerinde çalışıyor. Bakanlık ayrıca TOBB ile yapay zek ve ticaret eksenli bir çalıştay düzenlemeye hazırlanıyor.

Uzmanlara göre yapay zek; talep tahmini, fiyat optimizasyonu, müşteri davranışı analizi, dijital reklam yönetimi ve operasyonel verimlilik alanlarında e-ihracat şirketlerine önemli avantajlar sağlayacak.

E-ticaret yalnızca satış hacmini artıran bir kanal olarak görülmüyor. Aynı zamanda ekonominin dijitalleşmesini hızlandıran stratejik bir altyapı işlevi görüyor.

E-ticaretin öne çıkan avantajları arasında şu başlıkları sıralamak mümkün görünüyor:

• 7 gün 24 saat satış imknı

• Daha düşük operasyon maliyetleri

• Geniş ürün çeşitliliği

• Hızlı fiyat karşılaştırması

• Kişiselleştirilmiş müşteri deneyimi

• Veri analitiği ile karar alma süreçlerinin güçlenmesi

• Üretici ile tüketici arasındaki mesafenin azalması

• Bölgesel ve küresel pazarlara erişimin kolaylaşması

Bu özellikler, dijital ticaret platformlarını yalnızca alışveriş noktası değil, aynı zamanda ekonomik büyümenin yeni nesil altyapıları haline getiriyor.

Türkiye'nin e-ticaret ve e-ihracat alanındaki hızlı büyümesi, sektörde faaliyet gösteren yeni nesil dijital pazaryerlerinin de önünü açıyor.

Bu dönüşümün dikkat çeken örneklerinden biri olan Binibiyerde.com, yaklaşık 100 bin ürünlük portföyüyle çok kategorili pazaryeri modelini benimsiyor. Platform; giyimden elektroniğe, otomotivden kozmetiğe, ev yaşam ürünlerinden anne-bebek kategorilerine kadar geniş bir ürün yelpazesi sunuyor.

Sektör uzmanları, küresel ölçekte tüketicilerin giderek daha fazla 'tek platformda çok kategori' modeline yöneldiğini belirtiyor. Bloomberg, Reuters ve BBC analizlerinde de geniş ürün çeşitliliği, güçlü lojistik altyapı ve kullanıcı deneyiminin dijital ticarette rekabet avantajı yaratan temel unsurlar arasında gösteriliyor.

Binibiyerde.com da bu eğilim doğrultusunda kategori çeşitliliğini artırmayı, lojistik altyapısını güçlendirmeyi ve kullanıcı deneyimini geliştirmeyi hedefliyor. Şirket yetkilileri, önümüzdeki dönemde ürün gamının genişletileceğini ve teknoloji yatırımlarının hızlandırılacağını belirtiyor.

Ticaret Bakanlığı'nın hedef ülke sayısını artırması, yapay zek tabanlı ticaret politikalarına ağırlık vermesi ve e-ihracat desteklerini genişletmesi, Türkiye'nin dijital ticareti ekonomik büyümenin stratejik alanlarından biri olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

6,4 milyar dolara ulaşan e-ihracat hacmi ve 115 milyar doları aşan e-ticaret pazarı dikkate alındığında, Türkiye'nin önümüzdeki yıllarda hem bölgesel bir e-ticaret merkezi hem de küresel dijital ticaret ağlarının önemli oyuncularından biri olmayı hedeflediği görülüyor.

Kamu destekleri, yapay zek yatırımları, lojistik kapasite artışı ve özel sektör girişimlerinin eş zamanlı ilerlemesi halinde, Türkiye'nin dijital ekonomideki ağırlığının önümüzdeki dönemde daha da artacağı değerlendiriliyor.

Türkiye'nin e-ticaret ve e-ihracatta yakaladığı güçlü büyüme ivmesi, sektörde faaliyet gösteren dijital platformların sayısını ve ölçeğini artırırken, yeni yatırım ve büyüme hikyelerinin de ortaya çıkmasını sağlıyor. Uzmanlara göre kamu destekleri, gelişen lojistik altyapı, dijital ödeme sistemleri ve özel sektör yatırımlarının aynı eksende ilerlemesi, Türkiye'nin bölgesel bir dijital ticaret merkezi olma hedefini destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

Bu dönüşümün dikkat çeken örneklerinden biri olan Binibiyerde.com, çok kategorili pazaryeri modeliyle büyüyen dijital ekonomide konumunu güçlendirmeye çalışıyor. Yaklaşık 100 bin ürüne ulaşan portföyüyle platform; giyimden elektroniğe, otomotivden kozmetik ürünlerine, ev yaşam çözümlerinden anne-bebek ve spor ekipmanlarına kadar geniş bir ürün yelpazesi sunuyor.

Sektör uzmanları, küresel e-ticarette son yılların en belirgin eğilimlerinden birinin 'tek platformda çok kategori' modeli olduğuna dikkat çekiyor. Tüketiciler, farklı ihtiyaçlarını aynı platform üzerinden karşılayabilmeyi, geniş ürün çeşitliliğini, hızlı teslimatı ve güvenilir alışveriş deneyimini giderek daha fazla tercih ediyor. Bu eğilim, dünyanın önde gelen dijital ticaret platformlarının büyüme stratejilerinde de belirleyici rol oynuyor.

Binibiyerde.com da kullanıcı deneyimi, erişilebilir fiyat politikası ve kategori çeşitliliğini merkeze alan bir büyüme yaklaşımı izliyor. Platformda kadın, erkek ve çocuk giyim ürünlerinden elektronik cihazlara, kitap ve hobi ürünlerinden otomotiv ekipmanlarına, ev dekorasyonundan yapı market çözümlerine kadar çok sayıda kategori bulunuyor. Böylece kullanıcıların farklı ihtiyaçlarını tek bir dijital çatı altında karşılayabilmesi hedefleniyor.

Şirket yetkilileri, önümüzdeki dönemde ürün gamını genişletmeye, lojistik altyapıyı güçlendirmeye ve teknoloji yatırımlarını artırmaya odaklanacaklarını belirtiyor. Amaç, yalnızca bir alışveriş platformu olmak değil; Türkiye'nin büyüyen dijital ekonomisinde güçlü bir ticaret ekosistemi oluşturmak.

Uzmanlar, Ticaret Bakanlığı'nın e-ihracata yönelik teşvikleri, hedef ülke sayısının artırılması ve yapay zek destekli ticaret uygulamalarının yaygınlaşmasının, Türkiye merkezli dijital platformların uluslararası pazarlara açılımını hızlandırabileceğini değerlendiriyor. Bu çerçevede büyüyen e-ticaret hacmi ile genişleyen e-ihracat olanaklarının, yeni nesil Türk dijital pazaryerleri için önemli bir büyüme potansiyeli oluşturduğu ifade ediliyor.

Birleşmiş Markalar Derneği'nin (BMD) paylaştığı verilere göre yalnızca arife günü ve 4 günlük bayram sürecinde yaklaşık 450 milyar TL'lik kartlı ödeme yapılacağı öngörülüyor. Turizm sektöründe ise 9 günlük tatil döneminde oluşacak ekonomik hareketliliğin yaklaşık 250 milyar TL seviyesine ulaşması bekleniyor.

Bayram dönemleri artık yalnızca AVM ve çarşı esnafı için değil, e-ticaret platformları açısından da yılın en yoğun satış sezonları arasında gösteriliyor. Market alışverişleri, giyim ürünleri, elektronik eşyalar, yemek siparişleri, tatil rezervasyonları ve seyahat harcamalarında dijital kanallara olan talep hızla artıyor.

Sektör temsilcileri, kullanıcıların büyük bölümünün alışverişlerini mobil uygulamalar ve online pazaryerleri üzerinden gerçekleştirdiğini belirtiyor. Hızlı teslimat seçenekleri, kampanyalar ve taksitli ödeme imkanları ise tüketici tercihlerini belirleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.

BMD Başkanı Sinan Öncel'in açıkladığı verilere göre toplam kartlı harcamaların yaklaşık yüzde 35'inin yalnızca arife gününde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu oran yaklaşık 160 milyar TL'lik dev bir ekonomik hareketliliğe işaret ediyor.

Uzmanlar, özellikle son dakika ihtiyaçlarında tüketicilerin online sipariş kanallarına yöneldiğini ifade ediyor. Aynı gün teslimat, hızlı kargo ve mobil ödeme kolaylıkları nedeniyle arife gününde e-ticaret sitelerinde yoğun sipariş trafiği yaşanması bekleniyor.

Bayram döneminde en fazla harcama yapılması beklenen alanlar şöyle sıralanıyor:

• Market ve temel ihtiyaç ürünleri
• Giyim ve ayakkabı
• Tatil ve seyahat rezervasyonları
• Restoran ve yemek siparişleri
• Elektronik ürünler ve küçük ev aletleri

Kurban Bayramı tatilinin 9 güne uzatılmasıyla birlikte turizm sektöründe de hareketlilik hız kazandı. Antalya, Bodrum, Kapadokya, Bozcaada ve Gökçeada gibi popüler destinasyonlarda otel doluluklarının yüzde 100 seviyelerine yaklaştığı belirtiliyor.

Turizmde yaşanan yoğunluk dijital ticaret ekosistemini de doğrudan etkiliyor. Online otel rezervasyonları, uçak bileti satışları, araç kiralama hizmetleri ve tatil paketlerinde ciddi işlem hacimleri oluşuyor.

Havayolu şirketlerinin ek sefer planlamaları ve şehirlerarası ulaşımda artan talep, seyahat odaklı online satışların ulaştığı büyüklüğü gözler önüne seriyor.

TÜİK'in açıkladığı ekonomik güven endeksi verileri de tüketim eğilimindeki artışı destekliyor. Özellikle perakende ticaret güven endeksindeki yükseliş, alışveriş iştahının güçlü seyrettiğini ortaya koyuyor.

Markalar ise bayram dönemine özel kampanyalarla tüketiciyi dijital kanallara yönlendirmeye çalışıyor. Sepette ekstra indirimler, ücretsiz kargo fırsatları, mobil uygulama avantajları ve sadakat programları bu dönemin öne çıkan stratejileri arasında yer alıyor.

Türkiye'de büyüyen dijital ticaret ekosistemi içinde çok kategorili pazaryeri modelleri de dikkat çekiyor. Tüketicilerin tek platform üzerinden farklı ihtiyaçlarını karşılamak istemesi, geniş ürün yelpazesine sahip e-ticaret sitelerine olan ilgiyi artırıyor.

Bu dönüşümün dikkat çeken oyuncularından biri olan Binibiyerde.com; giyimden elektroniğe, kozmetikten ev yaşam ürünlerine kadar geniş ürün çeşitliliğiyle yeni nesil dijital pazaryeri anlayışını yansıtıyor.

Uzmanlara göre 2026 Kurban Bayramı, Türkiye'de şimdiye kadarki en yüksek dijital alışveriş hacimlerinden birine sahne olabilir. Mobil alışveriş kullanımının yaygınlaşması, kartlı ödemelerdeki artış ve turizm kaynaklı harcamalar, e-ticaret sektörünü bayram ekonomisinin merkezine taşıyor.

İlk olarak, kadın kullanıcıların e-ticaret genelinde daha yüksek işlem sıklığına sahip olması dikkat çekiyor. Verilere göre kadınlar toplam işlem hacminin %56'sını oluştururken, işlem adedinde %74,6'ya ulaşıyor. Bu durum, giyim gibi sık güncellenen ve tekrar satın alım gerektiren kategorilerde kadınların daha aktif bir tüketim davranışı sergilediğini ortaya koyuyor.

Demografik yapı da belirleyici unsurlar arasında yer alıyor. Özellikle 25-44 yaş aralığında kadın kullanıcıların e-ticaret harcamalarında belirgin bir ağırlığı bulunurken, 25-29 yaş grubunda oran %82,3 seviyesine kadar çıkıyor. Bu yaş grubu, moda eğilimlerini daha yakından takip eden ve giyim harcamalarına daha yüksek bütçe ayıran kitleyi temsil ediyor.

Kampanya ve indirim dönemleri de sektördeki kadın yoğunluğunu artıran bir diğer faktör olarak öne çıkıyor. Özellikle sezon sonu ve Kasım ayı indirim dönemlerinde giyim kategorisinin toplam ticaret içindeki payı %32,4'e kadar yükseliyor. Bu dönemlerde fiyat duyarlılığı artarken, kadın kullanıcıların alışveriş sıklığı da belirgin şekilde yükseliyor.

Sürdürülebilir tüketim eğilimleri de tabloyu güçlendiriyor. İkinci el giyim pazarında işlem adedi bazında %54,6 ile en yüksek payın bu kategoriye ait olması, yeniden kullanım ve erişilebilir fiyat avantajının kadın kullanıcılar tarafından daha yoğun benimsendiğini gösteriyor.

Ayrıca yaşam tarzı tercihleri ile sektörel etkileşimler de önemli bir rol oynuyor. Spor ve outdoor harcamaları ile giyim harcamaları arasında gözlenen karşılıklı etkileşim, tüketim kalıplarının birbirini besleyen bir yapıda ilerlediğine işaret ediyor.

Son olarak, e-ticaretin sunduğu zaman ve mekn esnekliği, özellikle gece saatlerinde artan alışveriş davranışlarını destekliyor. Gece saatlerinde e-ticaretin toplam ticaret içindeki payının %58,7'ye kadar yükselmesi, kadın kullanıcıların günün farklı saatlerinde çevrimiçi alışverişe yöneldiğini gösteriyor.

Özetle, kadınların giyim kategorisindeki yüksek işlem oranı; daha sık alışveriş davranışı, genç ve dinamik demografik yapı, kampanya duyarlılığı, ikinci el pazarının büyümesi ve dijital erişim kolaylığının birleşiminden kaynaklanıyor.

Türkiye'de e-ticaret hacmi 2025 yılında 4,57 trilyon TL'ye ulaşırken, tüketiciler artık giyimden elektroniğe, kozmetikten otomotive kadar uzanan ihtiyaçlarını tek bir platform üzerinden karşılamayı tercih ediyor. Binibiyerde.com, 100 bine yaklaşan ürün çeşitliliği ve çok kategorili yapısıyla bu dönüşümden pay almayı hedefleyen yeni nesil dijital pazaryerleri arasında yer alıyor.

Platform; giyim ve aksesuar, otomotiv, hobi ve kitap, spor ve outdoor, mücevher ve saat, kozmetik ve bakım, anne-bebek, ev ve yaşam ile elektronik kategorilerinde geniş bir ürün yelpazesi sunuyor. Şirket, hız, güven ve erişilebilirlik odaklı stratejisiyle ürün çeşitliliğini ve lojistik altyapısını güçlendirerek Türkiye'nin önde gelen dijital alışveriş markalarından biri olmayı amaçlıyor.

Türkiye'nin çok kategorili dijital pazaryerlerinden Binibiyerde.com tarafından yapılan değerlendirmeye göre bu sıçrama, yalnızca yazılım ürünlerine yönelik talep artışını değil, elektronik, eğitim ve dijital dönüşüm yatırımlarının yarattığı yapısal etkiyi de yansıtıyor.

Rapordaki ekonometrik analizler, yazılım sektöründeki büyümenin en önemli belirleyicisinin elektronik harcamaları olduğunu ortaya koyuyor. Granger nedensellik testi sonuçlarına göre elektronik sektöründen yazılım sektörüne doğru istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunuyor.

Bu sonuç, bilgisayar, tablet, telefon ve diğer teknolojik cihazlara yapılan harcamaların, bu cihazları işlevsel kılan yazılım, uygulama ve dijital hizmet alımlarını da beraberinde getirdiğini gösteriyor.

Varyans ayrıştırma (FEVD) analizine göre elektronik sektöründeki değişimlerin yazılım sektörü üzerindeki etkisi 'anlık ve kalıcı' bir nitelik taşıyor. Donanım yatırımı yapıldığı anda başlayan yazılım talebi, sonraki dönemlerde de büyümeyi desteklemeyi sürdürüyor.

Bu durum, elektronik ve yazılım sektörlerinin aynı teknoloji ekosisteminin birbirini besleyen iki temel bileşeni olduğunu ortaya koyuyor.

Yazılım sektörü, raporda elektronik ve eğitim sektörleriyle birlikte 'Dijital ve Teknoloji' tematik grubunda değerlendiriliyor.

Eğitim ve danışmanlık hizmetlerine yönelik talep artışı, işletmelerin ve bireylerin dijital araç kullanımını hızlandırırken, buna paralel olarak hem elektronik cihaz hem de yazılım harcamalarını yukarı taşıyor.

Yazılım ve elektronik gibi alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin yüzde 56,98'i yalnızca kendi uzmanlık alanına odaklanan 'dikey' işletmelerden oluşuyor.

Bu yapı, ürün ve hizmetlerin daha etkin sunulmasını sağlayarak sektörün hızlı ölçeklenmesine katkıda bulunuyor.

Rapora göre yazılım harcamalarının yüzde 91,1'i erkek kullanıcılar tarafından gerçekleştirildi. Bu oran, raporda incelenen tüm sektörler içinde erkek kullanıcı payının en yüksek olduğu alan olarak dikkat çekiyor.

Veri, yazılım sektörünün belirli bir kullanıcı profili üzerinde yoğunlaştığını gösteriyor.

Türkiye'de e-ticaret hacmi 2025 yılında yüzde 52,2 artarak 4,57 trilyon TL'ye ulaşırken, yazılım sektörünün yüzde 113,1'lik büyümesi genel pazarın iki katından fazla bir performansa işaret ediyor.

59,28 milyar TL'lik hacme ulaşan sektör, Türkiye'de dijitalleşmenin artık yalnızca donanım yatırımlarından ibaret olmadığını; yazılımın, teknoloji ekonomisinin en hızlı büyüyen bileşenlerinden biri haline geldiğini ortaya koyuyor.

Binibiyerde.com, Ticaret Bakanlığı verilerinin yazılım sektöründeki büyümenin yapısal bir dönüşüme dayandığını gösterdiğini belirtiyor. Platforma göre elektronik yatırımları, eğitim odaklı dijitalleşme ve sektörel uzmanlaşma, yazılım harcamalarını destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

Sonuç olarak, yazılım sektöründeki yüzde 113,1'lik rekor büyüme, tek başına bir kategori başarısından çok, Türkiye'nin dijital ekonomi ekosisteminin giderek derinleştiğinin güçlü bir göstergesi olarak öne çıkıyor.

Türkiye'nin e-ticaret pazarı 4,57 trilyon TL'ye ulaşırken, tüketiciler artık giyimden elektroniğe, otomotivden kitaba kadar uzanan çok geniş bir ürün yelpazesine tek bir dijital platform üzerinden erişmeyi tercih ediyor. Binibiyerde.com, 100 bini aşkın ürün çeşidiyle bu dönüşümden pay almayı hedefleyen yerli çok kategorili pazaryerleri arasında yer alıyor.

Platform; giyim, elektronik, otomotiv, spor ve outdoor, kozmetik, anne-bebek, ev ve yaşam gibi kategorilerde sunduğu geniş ürün yelpazesiyle kullanıcıların farklı ihtiyaçlarını tek siparişte karşılamasına olanak tanıyor. Şirket, hız, güven ve erişilebilirlik odaklı yapısıyla kategori çeşitliliğini artırarak Türkiye'nin yeni nesil dijital alışveriş markalarından biri olmayı hedefliyor.

2026 yılında Kurban Bayramı'nın birinci günü 27 Mayıs Çarşamba gününe denk geliyor. Resmî takvime göre tatil, 22 Mayıs Cuma akşamı başlayıp 31 Mayıs Pazar akşamı sona erecek. Böylece mayıs sonundan haziran başına uzanan dokuz günlük bir tatil dönemi oluşacak.

Uzun tatiller, ihtiyaç listelerini de uzatıyor. Yazlık kıyafetler, sandaletler, valizler, güneş kremleri, çocuklar için kitap ve oyuncaklar, araç bakım ürünleri, kamp malzemeleri ve telefon aksesuarları bayram öncesinde en çok talep gören ürünler arasında yer alıyor. Deniz tatiline hazırlananlar plaj ürünlerine yönelirken, memleket yolculuğuna çıkacak aileler otomobil bakımı ve yol güvenliği ekipmanlarını tamamlıyor.

Türkiye'de çevrimiçi alışverişin büyüklüğü, bu hareketliliğin ekonomik etkisini de ortaya koyuyor. Ticaret Bakanlığı'nın Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS) verilerine göre Türkiye'nin e-ticaret hacmi 2025 yılında yüzde 52,2 artarak 4,57 trilyon TL'ye ulaştı. Giyim, ayakkabı ve aksesuar kategorisi 428,7 milyar TL ile en yüksek hacme sahip segment olurken, elektronik ve ulaşım hizmetleri de listenin üst sıralarında yer aldı.

Tüketicilerin alışveriş alışkanlıkları da değişiyor. Artık farklı ihtiyaçlar için ayrı ayrı mağazaları dolaşmak yerine, çok sayıda ürünü tek bir platform üzerinden satın almak giderek daha yaygın hale geliyor.

Binibiyerde.com, 100 binden fazla ürün çeşidiyle bu yeni alışveriş alışkanlığına yanıt veren çok kategorili e-ticaret platformlarından biri olarak öne çıkıyor. Platformda giyim ve ayakkabıdan elektroniğe, otomotiv ürünlerinden kitap ve oyuncaklara, spor ve outdoor ekipmanlarından kozmetik ve bakım ürünlerine, anne-bebek kategorisinden ev ve yaşam ürünlerine kadar geniş bir ürün yelpazesi sunuluyor.

Böylece kullanıcılar mayo, güneş kremi, çocuk kitabı, araç aksesuarı, kamp malzemesi ve valiz gibi tatil hazırlıkları için ihtiyaç duydukları ürünleri tek siparişte bir araya getirebiliyor.

Dokuz günlük Kurban Bayramı tatili, turizm sektörüne canlılık kazandırırken çevrimiçi perakendeyi de hızlandırıyor. Bavullar hazırlanırken, Türkiye'nin dört bir yanında milyonlarca tüketicinin sanal sepetleri de doluyor.

Türkiye'nin iddialı elektronik ticaret pazarı binibiyerde.com Ticaret Bakanlığı'nın 2025 Türkiye E-Ticaret Görünümü Raporu'nda öne çıkan unsurları haberleştirdi.

Türkiye ekonomisinde dijital dönüşümün ulaştığı ölçek, Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan '2025 Türkiye E-Ticaret Görünümü Raporu' ile netleşti. Rapora göre Türkiye'nin toplam e-ticaret hacmi 2025 yılında geçen yıla göre yüzde 52,2 artarak 4 trilyon 570 milyar TL'ye çıktı. Aynı dönemde toplam işlem sayısı 5 milyar 940 milyon adede ulaştı.

Perakende e-ticaret hacmi ise yüzde 51,8 büyüyerek 2 trilyon 460 milyar TL olarak gerçekleşti. Perakende işlem sayısı 1 milyar 940 milyon adet oldu. Böylece çevrim içi alışveriş, tüketici davranışlarında kalıcı bir dönüşüm yaratarak fiziksel mağazaların ağırlığını giderek azaltan ana ticaret kanallarından biri haline geldi.

2019-2025 dönemine bakıldığında sektörün büyüme ivmesi daha çarpıcı bir görünüm ortaya koydu. Genel e-ticaret hacminin yıllık bileşik büyüme oranı yüzde 79,6'ya, perakende e-ticaret hacminin yıllık bileşik büyüme oranı ise yüzde 83,7'ye ulaştı. ABD doları bazında değerlendirildiğinde Türkiye'nin e-ticaret hacmi altı yılda yüzde 382 artış gösterdi. 2019 yılında 23,94 milyar dolar olan hacim, 2025 yılı itibarıyla yüzde 28,9'luk yıllık artışla 115,43 milyar dolara yükseldi.

Rapora göre, Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı 63 trilyon 20,9 milyar TL'lik gayri safi yurt içi hasıla dikkate alındığında, e-ticaretin milli gelir içindeki payı 2025 yılında yüzde 6,9 olarak gerçekleşti. E-ticaretin genel ticaret içindeki payı ise yüzde 19,3'e çıktı. Başka bir ifadeyle Türkiye'de yapılan her beş liralık ticaretin yaklaşık bir lirası dijital kanallar üzerinden gerçekleşti.

Türkiye genelinde e-ticaret yapan işletme sayısı 2024'te 600 bin 800 iken, 2025 yılında 634 bin 611'e yükseldi. Bu işletmelerin yüzde 75'ini şahıs işletmeleri, yüzde 21'ini limited şirketler ve yüzde 4'ünü anonim şirketler oluşturdu.

E-ticaret faaliyetinde bulunan esnaf işletmesi sahiplerinin yüzde 72'si erkek, yüzde 28'i kadınlardan oluştu. Her iki grupta da en yoğun yaş aralığı 30-34 yaş bandı olarak öne çıktı.

İşletme sayısı bakımından en yaygın sektör yüzde 20,3 payla yemek sektörü oldu. Bunu yüzde 13,8 ile giyim, ayakkabı ve aksesuar; yüzde 11,9 ile elektronik ve yüzde 10,5 ile ev, bahçe, mobilya ve dekorasyon sektörleri izledi.

Hacim bazında ise liderlik giyim, ayakkabı ve aksesuar sektörüne geçti. Bu alandaki e-ticaret hacmi 428,7 milyar TL'ye ulaştı. Elektronik sektörü 304,34 milyar TL, havayolları 285,44 milyar TL, yemek sektörü ise 270,16 milyar TL ile sıralamada öne çıkan diğer alanlar oldu.

Tüketicilerin en fazla tercih ettiği ödeme yöntemi yüzde 62,5 payla kartlı ödemeler oldu. Havale ve EFT'nin payı yüzde 29,2, kapıda ödemenin payı yüzde 3,5, diğer ödeme yöntemlerinin toplam payı ise yüzde 4,8 olarak kaydedildi.

Kartlı ödemelerin yüzde 64,1'inin 3D Secure güvenlik altyapısıyla gerçekleştirilmesi, tüketicilerin güvenli işlem alışkanlıklarının güçlendiğini gösterdi.

Kasım ayı kampanyaları 2025 yılında da e-ticaretin en yoğun dönemlerinden biri oldu. Kasım ayında e-ticaret hacmi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 41,5 arttı. Satılan ürün ve hizmet sayısındaki artış ise yüzde 11,6 olarak gerçekleşti.

En yüksek hacim artışı kitap ve dergi, yemek, eğlence ve sanat ile gıda ve süpermarket kategorilerinde görüldü. Bu tablo, kampanya dönemlerinin artık yalnızca elektronik ürünlerle sınırlı kalmadığını, günlük tüketim kalemlerine de yayıldığını ortaya koydu.

Dakikalar içinde teslimat sağlayan hızlı ticaret (Q-Commerce) segmenti 2025 yılında yüzde 55,6 büyüyerek 388,7 milyar TL'ye çıktı. Bu segmentin toplam e-ticaret hacmi içindeki payı yüzde 8,5 olarak gerçekleşti.

Hızlı ticaret içinde en büyük ağırlığı yüzde 69,5 ile yemek sektörü oluşturdu. Bu sonuç, tüketicilerin hız beklentisinin özellikle günlük ve anlık ihtiyaçlarda belirleyici hale geldiğini gösterdi.

Tüketiciden tüketiciye (C2C) satışlar da dikkat çekici bir büyüklüğe ulaştı. 2025 yılında bu segmentte işlem hacmi 21,8 milyar TL, işlem sayısı ise 23,6 milyon adet oldu.

Sürdürülebilir e-ticaret hacminin yüzde 36,7'si giyim, ayakkabı ve aksesuar sektöründen, yüzde 29,5'i ise elektronik sektöründen kaynaklandı. İkinci el ve yeniden kullanım odaklı bu ticaret modeli, tüketici davranışlarında çevresel duyarlılığın giderek daha fazla önem kazandığını ortaya koydu.

2025 verileri, Türkiye'de e-ticaretin yalnızca büyüyen bir sektör değil, ekonomik yapının merkezine yerleşen stratejik bir alan olduğunu gösteriyor. 4,57 trilyon TL'lik hacim, 115 milyar doları aşan uluslararası büyüklük ve GSYH içindeki yüzde 6,9'luk pay, dijital ticaretin artık fiziksel mağazaların tamamlayıcısı değil, Türkiye ekonomisinin ana taşıyıcı kolonlarından biri haline geldiğini ortaya koyuyor.

1.Giriş: Fiziksel Mağazaların Sessizleştiği Yeni Dönem

Eskiden pazar günleri ailece çarşıya çıkmak, vitrinleri süzerek en uygun ürünü aramak bir toplumsal ritüeldi. Bugün ise bu alışkanlık, gece yarısı yatakta telefonun mavi ışığı eşliğinde sepet doldurulan sessiz bir dijital deneyime dönüştü. T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan '2025 Türkiye E-Ticaret Görünümü Raporu', bu kültürel dönüşümün ekonomik boyutlarını sarsıcı verilerle ortaya koyuyor. Türkiye e-ticaret hacmi, bir önceki yıla göre yüzde 52,2 artarak 4,57 trilyon TL seviyesine ulaştı. Küresel ölçekte bakıldığında ise sektör, dolar bazında yüzde 28,9'luk bir ivmeyle 115,43 milyar dolar hacmi yakalayarak uluslararası pazarda rüştünü ispatladı. Bu devasa ekosistemin içinde sadece perakende e-ticaret payının 2,46 trilyon TL'ye ulaşması, dijitalin artık ticaretin alternatifi değil, bizzat kendisi olduğunu kanıtlıyor.

2.Gece Kuşları ve Hafta Sonu Sürprizi: E-Ticaret Ne Zaman Uyur?

E-ticaretin fiziksel mağazalara karşı en büyük kozu olan mekn ve zamandan bağımsızlık vaadi, 2025 verilerinde uç noktalara ulaşmış durumda. Geleneksel ticaretin kepenk kapattığı saatlerde dijital pazar yerleri adeta yeni bir mesaiye başlıyor. Rapora göre, gece 00.00 ile 06.00 arasındaki zaman diliminde e-ticaretin genel ticaret içindeki payı yüzde 58,7 gibi dikkat çekici bir seviyeye tırmanıyor. Bu, tüketicilerin en kişisel ve sessiz anlarını birer alışveriş seansına dönüştürdüğünü gösteriyor.

Daha da ilginci, pazar yerlerinin sessizleştiği pazar günlerinin yerini alan 'Dijital Cumartesi' fenomenidir. Cumartesi günleri e-ticaretin genel ticaret içindeki payı yüzde 26,6 ile haftalık zirvesini görüyor. Hafta içindeki yüzde 15-17 bandındaki seyir, hafta sonu yerini yoğun bir dijital yönelime bırakıyor. Geleneksel alışveriş ritüeli ölmedi; sadece biçim değiştirerek hafta sonu mağaza gezme yorgunluğunu ekran kaydırma konforuna devretti.

'İşlem saatlerine göre e-ticaret ve geleneksel ticaret hacimlerinin dağılımları, tüketici davranışlarının gün içindeki değişimini yansıtmaktadır. Gece saatlerinde e-ticaretin payı yüzde 58,7'ye yükselmektedir. Bu durum e-ticaretin 7/24 erişilebilirlik avantajını ortaya koymaktadır.' (T.C. Ticaret Bakanlığı Raporu, 2025)

3.İşlem Sayılarında Kadın Dominansı: Alışverişin Gizli Gücü

Pazar yerleri üzerinden gerçekleştirilen işlemler analiz edildiğinde, kadın tüketicilerin ekosistemi ayakta tutan ana motor olduğu net bir şekilde görülüyor. Toplam işlem adedinin yüzde 74,6 gibi ezici bir çoğunluğu kadınlar tarafından gerçekleştirilirken, işlem hacminde bu oran yüzde 56 seviyesinde kalıyor. Bu veriyi bir analist gözüyle okuduğumuzda şu tabloyla karşılaşıyoruz: Kadınlar e-ticaretin yüksek frekanslı, düşük sepet tutarlı sürücüleridir. Erkekler ise daha nadir fakat birim maliyeti yüksek kalemlere odaklanan bir profil çiziyor.

Sektörel bazdaki keskin ayrım bu tezi destekliyor. Giyim, ayakkabı ve aksesuar grubunda kadınların ağırlığı yüzde 82,7'ye, medikal ve kozmetikte yüzde 80,4'e ulaşıyor. Diğer tarafta ise erkekler, yazılım sektöründe yüzde 91,1, motorlu araç yedek parçasında ise yüzde 61,1'lik payları ile düşük frekanslı, yüksek hacimli alışverişin temsilciliğini üstleniyor.

4.Kasım Fırtınası: Bir Ayda Bir Yılın Yükü Mü?

Türkiye'de tüketiciler artık yüksek fiyatlı ihtiyaçlarını almak için stratejik bir sabır sergiliyor. Bu sabrın ödülü ise 'Kasım Fırtınası' oluyor. 2025 yılı verilerine göre, yıl içinde tüm günlerde işlemler eşit dağılsaydı günlük ortalama hacim yüzde 0,274 olacaktı. Ancak 11.11.2025 tarihinde bu oran, ortalamanın yaklaşık üç katına çıkarak yüzde 0,79 ile yılın rekorunu kırdı.

Bu dönemdeki stratejik bekleyiş, özellikle teknolojik ürünlerde kendisini gösteriyor. Elektronik sektöründe e-ticaretin payı yıl genelinde yüzde 38,6 iken kasım ayında yüzde 49,4'e; beyaz eşya ve küçük ev aletlerinde ise yıllık yüzde 35,3'ten yüzde 61,4'e fırlıyor. Tüketiciler, yüksek tutarlı bu harcamalar için güven eşiğini aşmış durumda ve en büyük bütçeli alımlarını yapmak için kasım indirimlerini birer fırsat penceresi olarak kullanıyor.

5.Sepet Şampiyonları ve İade Dosyası: Ne Alıyor, Ne Geri Gönderiyoruz?

2025 yılının sepet şampiyonu, 10.513 TL'lik ortalama sepet tutarı ile beyaz eşya ve küçük ev aletleri sektörü oldu. Yüksek birim fiyatlı bu ürünlerin dijitalden bu denli rahat sipariş edilmesi, lojistik ve ödeme altyapısındaki olgunluğun bir göstergesi. Ancak e-ticaretin denemeden alma doğası, bazı sektörlerde ağır bir lojistik maliyeti de beraberinde getiriyor.

Giyim, ayakkabı ve aksesuar sektörü, yüzde 21,6'lık iade oranıyla bu alandaki rekoru elinde tutuyor; yani alınan her beş üründen biri geri gönderiliyor. Bu durum, deneyimsel ve bedene bağlı ürünlerin dijitaldeki en büyük sınavıdır. Öte yandan, medikal ve kişisel bakım ürünleri gibi tüketilebilir kalemlerde iade oranının sadece yüzde 3,2'de kalması, ürün standartlaştıkça operasyonel verimliliğin arttığını kanıtlıyor.

Türkiye'de e-ticaret, gayrisafi yurt içi hasıla içindeki yüzde 6,9'luk payı ile artık ekonominin tamamlayıcı bir unsuru değil, ana taşıyıcı kolonudur. 2025 raporu; lojistik ağların güçlendiğini, güven bariyerlerinin yıkıldığını ve tüketicinin stratejik birer aktöre dönüştüğünü gösteriyor. E-ticaret artık mağazaların dijital vitrini olmaktan çıkıp ekonominin ana motoru haline gelmiştir.

Peki, Türkiye ekonomisi 5 trilyon TL eşiğine doğru hızla ilerlerken, siz 2026 yılında en büyük harcamanızı bir tıkla mı yoksa bir mağaza gezerek mi yapacaksınız?

Bu heyecan verici geziye yeni dönemin yükselen yıldızı binibiyerde.com ile başlayabilirsiniz.

Karar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Kabine sonrası yapılan açıklamayla duyuruldu. Buna göre 26 Mayıs Salı öğleden sonra başlayan idari izin uygulaması, pazartesi ve salı gününün yarım gününün eklenmesiyle genişletildi.

Ortaya çıkan tablo, yalnızca bir tatil planı değil; Türkiye'de yılın en yoğun hareketlilik dönemlerinden birine işaret ediyor.

Bu planlamayla birlikte tatil fiilen 22 Mayıs Cuma akşamı başlıyor ve 31 Mayıs Pazar akşamına kadar sürüyor.

Millî Eğitim Bakanlığı takvimine göre öğrenciler, bayramın resmi günlerinde tatilde olacak. Eğitim öğretim yılı ise akademik takvime bağlı olarak devam ediyor. Bu dönem özellikle ailelerin şehir dışı planlarını doğrudan etkileyen bir zaman dilimi oluşturuyor.

Bayram tatilleri Türkiye'de uzun süredir sadece seyahat trafiğiyle değil, 'hazırlık ekonomisi' ile de tanımlanıyor. Tatil öncesi günlerde şehirlerde görünmeyen ama güçlü bir hareketlilik yaşanıyor.

Araçlar bakıma giriyor, valizler çıkarılıyor, çocuklar için kitap ve oyuncak alışverişi yapılıyor, yazlık kıyafetler raflardan indiriliyor. Aynı zamanda internet üzerinden yapılan alışverişlerde de belirgin bir artış gözleniyor.

Bu dönemde öne çıkan ihtiyaçlar:

Son yıllarda değişen tüketici davranışı, alışverişi parça parça yapılan bir süreç olmaktan çıkarıp tek merkezde toplanan bir modele dönüştürdü. Artık tüketici farklı mağazalar yerine, tüm ihtiyaçlarını aynı platformda görmeyi tercih ediyor.

Bu dönüşüm, çok kategorili e-ticaret yapısını öne çıkarıyor.

binibiyerde.com/ yeni alışkanlığa uyumlanan platformlardan biri olarak 100 binden fazla ürünle geniş bir kategori yapısı sunmayı hedefliyor.

Platformun kapsadığı alanlar oldukça geniş:

Bu yapı, özellikle tatil dönemlerinde farklı ihtiyaçların tek seferde karşılanmasına olanak tanıyor.

Bayram tatilleri artık yalnızca turizm hareketliliği yaratmıyor. Aynı zamanda dijital ticaret tarafında da belirgin bir 'sepet genişlemesi' etkisi oluşturuyor.

Bir kullanıcı tatil için mayo alırken yanında güneş kremi ekliyor, araç sahibi lastik ve bakım ürünlerine yöneliyor, çocuklu aileler yolculuk için kitap ve oyuncak satın alıyor. Bu zincir, tek bir tatil dönemini çok sayıda sektör için eş zamanlı bir talep artışına dönüştürüyor.

Tatil kültürü değişiyor. Hazırlıklar artık sadece bavul kapatmakla bitmiyor; dijital ekranlarda başlıyor. İnsanlar yola çıkmadan önce eksiklerini tamamlıyor, ihtiyaçlarını listeleyip tek seferde çözmeye çalışıyor.

Bu davranış değişimi, Türkiye'de e-ticaretin yalnızca bir satış kanalı değil, günlük yaşamın planlama aracı haline geldiğini gösteriyor.

Sonuç olarak, 2026 Kurban Bayramı'nda 9 günlük tatil, Türkiye'de hem hareketli bir seyahat dönemi hem de güçlü bir tüketim dalgası yaratıyor. Yollarda trafik yoğunlaşırken, dijital platformlarda da alışveriş trafiği hızlanıyor.

Bu yeni düzen içinde, çok kategorili platformlar tüketicinin 'tek yerden tamamlama' ihtiyacına yanıt veren yapılar olarak öne çıkıyor. Binibiyerde.com da bu dönüşümün içinde, geniş ürün yelpazesiyle yeni alışkanlıkların şekillendiği dijital çarşının bir parçası olarak konumlanıyor.

Bu dönüşümün merkezinde çok kategorili pazaryerleri bulunuyor. Dünyada Amazon ve Alibaba Group ile özdeşleşen bu model, Türkiye'de Trendyol, Hepsiburada, n11 ve Amazon Türkiye gibi güçlü oyuncularla büyürken, yeni girişimler de bu genişleyen dijital ekonomiden pay almaya çalışıyor.

Türkiye'de e-ticaret, pandemi yıllarında hızlanan büyümesini kalıcı hale getirdi. Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında toplam e-ticaret hacmi 3 trilyon lirayı aşarken, sektör bir önceki yıla göre yüzde 61,7 büyüdü. Aynı yıl 5,91 milyar işlem gerçekleşti; e-ticaretin genel ticaret içindeki payı yüzde 19,1'e, gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı ise yüzde 6,5'e ulaştı.

Küresel ölçekte ise perakende e-ticaret hacmi yaklaşık 6 trilyon dolar düzeyine ulaşmış durumda. Araştırma kuruluşu Statista, bu rakamın 2028'e kadar 8 trilyon dolara yaklaşacağını öngörüyor. Bu büyüme, dijital ticaretin artık geçici bir tüketim eğilimi değil, kalıcı bir ekonomik yapı olduğunu gösteriyor.

Türkiye'de yüksek enflasyon, hanehalklarını daha fiyat odaklı bir alışveriş davranışına yöneltiyor. Tüketiciler, satın almadan önce fiyat karşılaştırıyor, kampanyaları takip ediyor ve aynı platformda birden fazla ihtiyacını karşılamayı tercih ediyor.

Bu eğilim, çok kategorili pazaryerlerinin önemini artırıyor. Çünkü tüketici, ayrı ayrı sitelerde dolaşmak yerine, giyimden elektroniğe, otomotivden ev ürünlerine kadar geniş bir ürün yelpazesine tek bir platform üzerinden ulaşabiliyor.

Sektör uzmanlarına göre bu modelin en büyük avantajı, ortalama sepet tutarını yükseltmesi ve müşterinin platformda kalma süresini uzatması. Yatırımcıların dikkatle izlediği 'müşteri yaşam boyu değeri' (LTV) de bu sayede artıyor.

Türkiye e-ticaret pazarında ölçek belirleyici bir unsur. Milyonlarca aktif kullanıcıya sahip büyük platformlar, reklam, lojistik ve teknoloji yatırımlarındaki avantajlarıyla pazarı domine ediyor.

Buna karşın yeni oyuncular için de alan var. Özellikle belirli müşteri segmentlerine hitap eden, ürün çeşitliliğini artıran ve kullanıcı deneyimini sadeleştiren platformlar, rekabetçi pazarda farklılaşma fırsatı bulabiliyor.

Bu girişimlerden biri olan Binibiyerde.com, giyim, elektronik, otomotiv, kitap, spor, kozmetik ve ev & yaşam dahil birçok kategoride ürün sunarak 'tek platformda çoklu ihtiyaç' yaklaşımını benimsiyor.

Platform, 100 binden fazla ürün çeşidiyle erişilebilir fiyat politikası ve sade kullanıcı deneyimini bir araya getirmeyi hedefliyor.

Çok kategorili pazaryerleri, yalnızca tüketiciler için değil yatırımcılar açısından da dikkat çekici bir iş modeli sunuyor.

Tek bir müşterinin farklı kategorilerde alışveriş yapması:

Bu modelin başarısı, şirketlerin aktif müşteri sayısı, sipariş sıklığı, iade oranı, katkı marjı ve operasyonel verimlilik gibi göstergelerde sağladıkları ilerlemeyle ölçülüyor.

Ancak büyüme hikyesi risksiz değil.

Türkiye'de e-ticaret şirketlerinin karşılaştığı başlıca sorunlar şunlar:

Özellikle ithal ürünlere dayalı kategorilerde döviz hareketleri fiyatlama üzerinde doğrudan etkili oluyor.

Sektör uzmanları bu yılın ikinci yarısında şu eğilimlerin güçlenmesini bekliyor:

Bu trendler, tüketicilerin yalnızca ürün değil, hız, kolaylık ve kişiselleştirme satın aldığını gösteriyor.

Binibiyerde.com gibi girişimler için asıl sınav, ürün çeşitliliğini artırırken müşteri trafiğini ölçeklendirmek ve operasyonel maliyetleri kontrol altında tutmak olacak.

Eğer bu denge kurulabilirse, bugün niş görünen platformlar yarının önemli dijital perakende markalarına dönüşebilir.

Türkiye'nin dijital çarşısında rekabet giderek kızışıyor. Ancak pazar büyümeye devam ettikçe, tüketicilerin ihtiyaçlarını tek bir ekranda bir araya getiren platformlar için fırsatlar da genişliyor. Bugünün yarışında öne çıkanlar, yalnızca en çok ürünü sunanlar değil; kullanıcıya zaman kazandıran, fiyat avantajı sağlayan ve güven verenler olacak.

Uluslararası ekonomik değerlendirmelere göre:

* Dijital perakende satışlar toplam perakende hacminin giderek daha büyük bir bölümünü oluşturuyor
* Mobil alışveriş, pazar yerleri ve çok satıcılı platformlar büyümenin ana motorları arasında yer alıyor
* Sınır ötesi e-ticaret hacmi her yıl düzenli artış gösteriyor

Özellikle Avrupa ve Asya-Pasifik bölgelerinde tüketicilerin büyük bir bölümü alışverişlerini dijital platformlar üzerinden gerçekleştiriyor. Bu dönüşüm, klasik perakende modelini çok katmanlı dijital ekosistemlere doğru evriltmiş durumda.

Türkiye'de e-ticaret sektörü son yıllarda güçlü bir büyüme eğilimi içinde. Artan internet erişimi, mobil cihaz kullanımı ve değişen tüketici alışkanlıkları, dijital ticareti ana akım bir alışveriş kanalına dönüştürdü.

Genel eğilimler şu şekilde öne çıkıyor:

* Çok kategorili alışveriş platformlarına yönelim artıyor
* Kullanıcılar tek platformdan farklı ürün gruplarına erişmeyi tercih ediyor
* KOBİ'ler ve bireysel satıcılar dijital pazaryerlerine daha fazla entegre oluyor

Bu tablo, Türkiye'yi bölgesel dijital ticaret merkezlerinden biri haline getiren dinamikleri güçlendiriyor.

Türkiye merkezli yeni nesil e-ticaret girişimlerinden biri olan binibiyerde.com, çok kategorili yapısı ve geniş ürün çeşitliliğiyle dikkat çekiyor.

Platform, kullanıcılarına farklı ihtiyaç alanlarını tek bir dijital çatı altında buluşturan bütüncül bir alışveriş deneyimi sunmayı hedefliyor.

binibiyerde.com'un ürün yapısı, çok geniş bir kategori yelpazesine yayılıyor:

Giyim ve moda
Kadın, erkek ve çocuk giyim; ayakkabı, çanta, tesettür giyim, büyük beden, iç giyim, spor giyim ve aksesuar ürünleri

Otomotiv
Yedek parça, lastik ve jant, oto bakım ürünleri, tuning, iç ve dış aksesuarlar, motosiklet ekipmanları

Hobi ve kitap
Eğitim ve akademik kitaplar, edebiyat, çocuk kitapları, oyun ve konsol ürünleri, oyuncaklar, puzzle, model araçlar ve hobi ekipmanları

Spor ve outdoor
Fitness ekipmanları, besin takviyeleri, kamp ürünleri, su sporları, bisiklet ve outdoor ekipmanlar

Elektronik
Telefon, bilgisayar, televizyon, küçük ev aletleri, beyaz eşya ve aksesuarlar

Ev ve yaşam
Mobilya, dekorasyon, ev tekstili, mutfak gereçleri, bahçe ve yapı market ürünleri

**Kozmetik ve bakım**
Parfüm, cilt bakımı, saç ürünleri, kişisel bakım ve sağlık ürünleri

Anne ve bebek
Bebek bakım ürünleri, giyim, beslenme, oyuncak ve güvenlik ekipmanları

Mücevher ve aksesuar
Gümüş, çelik ve bijuteri takılar, saat ve aksesuar ürünleri

Süpermarket ürünleri
Temel gıda, temizlik ürünleri, içecekler ve günlük ihtiyaç ürünleri

binibiyerde.com'un temel yaklaşımı, kullanıcıların farklı ihtiyaçlarını tek bir platform üzerinden karşılayabilmesi üzerine kurulu. Bu model:

* Alışveriş deneyimini sadeleştirmeyi
* Ürün erişimini hızlandırmayı
* Farklı kategoriler arasında geçişi kolaylaştırmayı

amaçlıyor.

Bu yapı, küresel ölçekte yaygınlaşan 'çok satıcılı dijital pazar yeri' modelinin yerel bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Küresel e-ticaret trendleri, artık yalnızca ürün satışına değil; ekosistem kurmaya odaklanıyor. Çok kategorili platformlar, tüketicilerin tek bir dijital ortamda farklı ihtiyaçlarını karşılamasını sağlayarak yeni bir alışveriş standardı oluşturuyor.

binibiyerde.com da bu eğilim doğrultusunda

* Geniş ürün çeşitliliği
* Kategori çeşitliliği
* Kullanıcı odaklı erişim

üzerine kurulu bir yapı sunmayı hedefliyor.

E-ticaretin geldiği noktada rekabet artık yalnızca fiyat veya ürün çeşitliliği üzerinden değil, platformun sunduğu bütüncül deneyim üzerinden şekilleniyor.

binibiyerde.com, 100 bin ürünlük geniş yapısıyla çok kategorili dijital ticaret modeline odaklanarak bu dönüşüm içinde yerini almaya çalışan yeni nesil platformlardan biri olarak öne çıkıyor.

Dijital ekonominin genişlemeye devam ettiği bu dönemde, çok kategorili pazar yerleri kullanıcı alışkanlıklarını belirleyen temel yapı taşlarından biri olmaya devam edecek.

Bu dönüşümün Türkiye'deki yeni aktörlerinden biri olan binibiyerde.com 100 bine yaklaşan ürün çeşitliliği ve geniş kategori mimarisiyle göz dolduruyor. Platform, 'her ihtiyacın tek adreste karşılanması' yaklaşımını merkeze alarak, kullanıcı deneyimini sadeleştirmeyi amaçlıyor.

Giyim ve aksesuar kategorisinde; kadın, erkek ve çocuk giyimden ayakkabı ve çantaya kadar geniş bir ürün skalası sunuluyor. Elbise & tulumdan gömlek & bluzlara, iç giyimden dış giyime, tesettür modasından büyük beden seçeneklerine kadar farklı segmentler tek çatı altında buluşuyor. Erkek ve kadın ayakkabıları, çantalar, aksesuarlar ve düğün & organizasyon ürünleri bu yapıyı tamamlıyor.

Otomotiv kategorisi; oto iç/dış aksesuar, paspas ve bagaj çözümleri, tuning ürünleri, krom aksesuarlar, oto bakım ürünleri ve yedek parçalarla öne çıkıyor. Lastik & jant sistemlerinden motosiklet ekipmanlarına kadar geniş bir teknik ürün havuzu sunuluyor.

Hobi & Kitap kategorisi; eğitim, edebiyat, akademik ve çocuk kitaplarının yanı sıra oyuncak, puzzle, model taşıtlar, kutu oyunları ve video oyun aksesuarlarını kapsıyor. Bu yapı, yalnızca alışveriş değil aynı zamanda kültürel ve bireysel gelişim alanı da oluşturuyor.

Spor & Outdoor segmentinde fitness ekipmanları, spor giyim ve ayakkabılar, kamp malzemeleri, outdoor ekipmanlar, bisiklet ve su sporları ürünleri yer alıyor. Karavan ekipmanlarından dalış ürünlerine kadar geniş bir yelpaze dikkat çekiyor.

Mücevher & Saat kategorisi; gümüş ve çelik takılar, bijuteri ürünleri, tesbih, aksesuar ve özel tasarım ürünlerle çeşitleniyor.

Kozmetik & Bakım tarafında parfüm, saç bakım, makyaj, cilt bakımı, sağlık ürünleri ve kişisel bakım çözümleri sunuluyor. Güneş koruyucular, tıraş ürünleri ve profesyonel kuaför ekipmanları da bu kategorinin önemli parçaları arasında yer alıyor.

Anne & Bebek kategorisi; bebek giyimden bakım ürünlerine, bebek arabalarından oyuncaklara kadar geniş bir ihtiyaç setini kapsıyor. Emzirme ürünleri, beslenme ekipmanları ve güvenlik ürünleriyle destekleniyor.

Ev & Yaşam alanında mobilya, dekorasyon, ev tekstili, mutfak gereçleri, yapı market ürünleri, bahçe ekipmanları ve evcil hayvan ürünleri bulunuyor. Aynı zamanda kırtasiye, süpermarket ve ofis ürünleri de bu kategori altında sunuluyor.

Elektronik kategorisi ise telefon aksesuarlarından bilgisayar donanımına, televizyon ve ses sistemlerinden beyaz eşyaya kadar geniş bir teknoloji portföyü sağlıyor.

Küresel ölçekteki medya kuruluşlarının analizlerinde vurgulanan üç temel unsur — hız, güven ve erişilebilirlik — binibiyerde.com'un da temel stratejik eksenini oluşturuyor. Platform, kullanıcı dostu arayüzü ve erişilebilir fiyat politikasıyla farklı gelir gruplarına hitap etmeyi amaçlıyor.

Bölgedeki haber ajanslarının verileri, Asya merkezli e-ticaret platformlarının 'çok kategorili büyüme' modelinin küresel ölçekte benimsendiğini gösteriyor. binibiyerde.com da bu modele paralel şekilde, kategori çeşitliliğini artırarak kullanıcıların platform içinde kalma süresini uzatmayı ve çapraz satış fırsatlarını büyütmeyi hedefliyor.

Şirket yetkilileri, önümüzdeki dönemde ürün çeşitliliğinin artırılacağını, lojistik ve kullanıcı deneyimi yatırımlarının hız kazanacağını belirtiyor. Amaç; yalnızca bir alışveriş sitesi olmak değil, Türkiye'nin yeni nesil dijital ticaret markalarından biri haline gelmek.

Sonuç olarak, binibiyerde.com; geniş ürün gamı, çok kategorili yapısı ve küresel e-ticaret trendleriyle uyumlu stratejisiyle Türkiye'de dijital alışverişin yeni adreslerinden biri olma iddiasını ortaya koyuyor.

Hadi şimdi keşfet:
https://www.binibiyerde.com/
https://x.com/BinibiyerdeCom
https://www.instagram.com/binibiyerdecom/

https://www.facebook.com/profile.php?id=61589011239343

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz hattındaki kesinti, Brent petrol fiyatlarını hızla yukarı çekti. Artan enerji maliyetleri, üretimden taşımaya kadar tüm zinciri etkiliyor.

Buna paralel olarak yatırımcıların güvenli liman arayışıyla altın yükselirken, ABD doları güç kazanıyor. Bu durum özellikle ithalata bağımlı ekonomilerde fiyat baskısını artırıyor.

E-ticaret sektörü uzun süredir düşük maliyetli lojistik ve hızlı teslimat üzerine kurulu. Ancak enerji fiyatlarındaki artış bu dengeyi bozuyor.

Sektör temsilcilerine göre şunlar oluyor:

*Uluslararası kargo maliyetleri belirgin şekilde yükseliyor

*Teslimat süreleri uzuyor

*Düşük fiyatlı ürünlerde krlılık hızla düşüyor

*Asya'dan Avrupa'ya uzanan tedarik zincirlerinde yaşanan gecikmeler, özellikle elektronik ve tekstil gibi kategorilerde stok sorunlarına yol açıyor.

Türkiye açısından tablo iki yönlü okunuyor.

Bir yandan döviz kurundaki artış ithal ürünleri pahalı hale getirirken, diğer yandan yerli üreticiler için e-ticaret üzerinden ihracat fırsatları genişliyor.

Uzmanlar, Türkiye'de tüketici davranışında şu değişimlerin öne çıktığını belirtiyor:

Daha ucuz alternatiflere yönelim

Temel ihtiyaç kategorilerinde artış

Lüks ve ithal ürünlerde talep daralması

Bu da çok kategorili platformların kriz dönemlerinde daha dayanıklı olmasını sağlıyor.

Ekonomistler, mevcut gelişmelerin 'hızlı tüketim' yerine 'temkinli tüketim' dönemini başlattığını söylüyor.

Özellikle:

Toplu alışveriş eğilimi artıyor

Kampanya ve indirim takibi yoğunlaşıyor

Yerli ve uygun fiyatlı markalar öne çıkıyor

Bu eğilimler, e-ticaret sitelerinin ürün çeşitliliği ve fiyat segmentasyonu açısından yeniden konumlanmasını gerektiriyor.

Giyimden elektroniğe, anne-bebekten süpermarkete kadar geniş ürün yelpazesi sunan Binibiyerde.com gibi platformlar, değişen talebe daha hızlı uyum sağlayabiliyor.

Çok kategorili yapı sayesinde şu avantajları beraberinde getiriyor:

*Talep bir kategoriden diğerine kaydığında denge korunabiliyor

*Temel tüketim ürünleri ile trafik sürdürülebiliyor

*Yerli satıcıların sisteme entegrasyonu kolaylaşıyor.

Bu da kriz dönemlerinde platformun ayakta kalma kapasitesini artırıyor.

Binibiyerde.com ve diğer piyasa analistleri, Hürmüz krizinin uzaması halinde küresel e-ticaretin üç temel değişim yaşayacağını öngörüyor:

Tedarik zincirleri bölgeselleşecek

Hız yerine maliyet öncelikli stratejiler öne çıkacak

Yerel üretici ve satıcıların rolü büyüyecek

Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor. Ancak mevcut veriler, e-ticaret sektörünün sadece geçici bir maliyet artışı değil, daha derin bir yapısal dönüşümle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Bu yeni dönemde kazananların, değişen tüketici davranışını doğru okuyabilen ve esnek tedarik yapısı kurabilen platformlar olması bekleniyor.

Yaz sezonu öncesinde araç bakım ürünleri ve temizlik ekipmanlarına olan talep dikkat çekti. Oto paspas, bakım kitleri, iç-dış temizlik ürünleri, lastik bakım spreyleri ve cam silecekleri en çok satılan ürünler listesinde üst sıralara çıktı. Sürücüler, uzun yaz yolculukları öncesi araçlarını hem estetik açıdan yenilemek hem de performansını korumak amacıyla bu ürünlere yoğun ilgi gösterdi. Özellikle detaylı temizlik setleri ve profesyonel bakım kitleri, e-ticaret kullanıcıları tarafından sıkça tercih edildi.

Yaz tatili planlarının artmasıyla birlikte araç içi konfor ve güvenlik ürünlerine olan ilgi de önemli ölçüde yükseldi. Trafik güvenliği ürünleri, ilk yardım setleri, seyahat yastıkları, soğutucu torbalar ve bagaj organizatörleri gibi ekipmanlar, e-ticaret kullanıcılarının en çok aradığı ürünler arasında yer aldı. Aileler ve uzun mesafe yolculuğu yapacak sürücüler, hem güvenlik hem de yolculuk konforunu artırmak için bu kategorilere yönelerek online alışverişlerini tamamladı.

Bu trend, yaz aylarında otomotiv sektöründe e-ticaretin gücünü bir kez daha ortaya koyuyor.

Ticaret Bakanlığı verilerine göre Türkiye'nin e-ticaret hacmi 2023 yılında 1,85 trilyon TL'ye ulaştı. 2024 yılında ise sektör yüzde 61,7 büyüyerek 3 trilyon TL seviyesini aştı. Sektör temsilcileri, 2026 yılında toplam dijital ticaret hacminin 4 trilyon TL sınırına yaklaşabileceğini değerlendiriyor.

2023 yılında yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle kullanıcılar internet alışverişinde fiyat karşılaştırmasına yöneldi. Kampanya dönemleri, kupon sistemleri ve ücretsiz kargo seçenekleri tüketici kararlarında etkili oldu.

En yoğun talep gören kategoriler arasında:

öne çıktı.

Aynı dönemde mobil cihazlardan yapılan alışverişlerde güçlü artış yaşandı. ETBİS ve sektör raporlarına göre kullanıcıların önemli bölümü alışveriş işlemlerini akıllı telefon üzerinden gerçekleştirmeye başladı.

2024 yılı Nisan döneminde tüketicilerin alışveriş tercihleri 'hız' ekseninde şekillendi. Aynı gün teslimat, ertesi gün kargo ve kolay iade sistemleri kullanıcı beklentilerinin merkezine yerleşti.

Ticaret Bakanlığı verilerine göre hızlı ticaret (Q-Commerce) hacmi 2024 yılında yüzde 98,1 büyüyerek 249,8 milyar TL'ye ulaştı.

Ipsos verilerine göre 2024'te online alışveriş yapan kullanıcıların yıllık harcaması yüzde 96 artarken, ortalama online alışveriş sepeti 942 TL'ye yükseldi. Kullanıcı başına yıllık alışveriş sayısı ise yaklaşık 29 işlem olarak ölçüldü.

Bu dönemde özellikle:

dijital pazarlarda yüksek büyüme gösterdi.

2025 yılında kullanıcı davranışlarında kişiselleştirilmiş kampanyalar öne çıktı. Yapay zek destekli öneri sistemleri sayesinde kullanıcılar geçmiş alışverişlerine göre ürün önerileri almaya başladı.

Sektörde:

öne çıkan dijital pazarlama yöntemleri arasında yer aldı.

Mobil uygulama kullanım oranı güçlü biçimde artarken, kullanıcıların büyük bölümü alışveriş işlemlerini 20.00 sonrası saatlerde gerçekleştirdi. Ticaret Bakanlığı verilerine göre e-ticarette en yoğun işlem saatleri akşam saatlerinde oluştu.

2026 yılı Nisan ayında Türkiye'de dijital tüketicinin daha seçici, hız odaklı ve kampanya hassasiyetine sahip bir profile dönüştüğü görülüyor.

Sektör kaynaklarına göre kullanıcıların büyük bölümü alışverişlerini mobil uygulamalar üzerinden gerçekleştiriyor. Mobil arayüz kalitesi, ödeme kolaylığı ve tek tıkla sipariş sistemleri kullanıcı tercihlerinde kritik rol oynuyor.

Bahar sezonunun etkisiyle Giyim kategorisinde güçlü talep artışı yaşanıyor. Özellikle:

yüksek dönüşüm oranları oluşturuyor.

2026 Nisan döneminde tüketiciler yüksek fiyatlı elektronik ürünler yerine:

gibi daha erişilebilir teknoloji ürünlerine yöneliyor.

Düzenli tüketim ihtiyacı nedeniyle Anne & Bebek kategorisi e-ticaretin en stabil alanlarından biri olmaya devam ediyor. Hızlı teslimat ve güvenli ürün algısı bu kategoride satın alma kararlarını doğrudan etkiliyor.

Kullanıcıların satın alma kararlarında TikTok, Instagram ve video içerikleri belirleyici hale geliyor. Viral ürün etkisiyle bazı ürün gruplarında kısa sürede yüksek satış hacimleri oluşuyor.

Bahar sezonu ve kampanya dönemleri nedeniyle yüksek trafik bekleniyor. Kullanıcılar fiyat-performans ürünlerine yöneliyor.

Araç aksesuarları, bakım ürünleri ve mobil araç ekipmanlarında artış öngörülüyor.

Koleksiyon ürünleri, kişisel gelişim kitapları ve hobi ekipmanları dijital satışlarda öne çıkıyor.

Yaz sezonu yaklaşırken kamp ekipmanları, spor kıyafetleri ve bisiklet aksesuarlarında talep artıyor.

Minimal tasarımlı ürünler ve uygun fiyatlı premium segment büyüme gösteriyor.

Sosyal medya trendleriyle desteklenen ürünlerde hızlı tüketim dikkat çekiyor.

Güvenli ödeme, hızlı teslimat ve marka güveni satın alma davranışında belirleyici olmaya devam ediyor.

Dekorasyon, düzenleme ürünleri ve küçük ev yaşam çözümleri öne çıkıyor.

Mobil aksesuarlar ve akıllı cihaz ekosistemi büyümesini sürdürüyor.

Kampanya odaklı alışveriş davranışı nedeniyle kullanıcıların önemli bölümü 'indirim' sekmelerini doğrudan ziyaret ediyor.

Türkiye'de e-ticaret sektörü artık yalnızca alternatif bir satış kanalı değil, tüketicinin günlük yaşamının merkezinde yer alan ana alışveriş modeli haline geliyor. Son üç yılda dijital tüketicinin beklentileri önemli ölçüde değişirken; hız, güven, mobil deneyim ve fiyat avantajı satın alma kararlarının temel unsurları olarak öne çıkıyor.

Sektör verileri, önümüzdeki dönemde yapay zek destekli alışveriş sistemleri, kişiselleştirilmiş kampanyalar ve ultra hızlı lojistik çözümlerinin rekabeti daha da artıracağını gösteriyor. Türkiye'de dijital alışveriş alışkanlıklarının özellikle genç kullanıcı gruplarında kalıcı hale gelmesiyle birlikte, e-ticaret pazarının büyümesini sürdürmesi bekleniyor.

Sektör temsilcileri, özellikle büyükşehirlerde yaşayan tüketicilerin yoğun trafik, mağaza kalabalığı ve artan zaman maliyetleri nedeniyle fiziksel alışveriş yerine dijital platformları tercih ettiğini belirtiyor. Akıllı telefon kullanımındaki artış ve mobil uygulamaların yaygınlaşması da online alışverişin günlük yaşamın rutin bir parçası haline gelmesini destekliyor.

Bir dönem daha çok elektronik ürünlerle sınırlı kalan internet alışverişi, son yıllarda giyim, kozmetik, küçük ev aletleri, anne-bebek ürünleri, spor ekipmanları ve market alışverişine kadar genişleyen bir yapıya dönüştü. Sektör kaynakları, tüketicilerin artık yalnızca ürün çeşitliliğine değil; teslimat süresi, iade kolaylığı ve müşteri hizmetleri kalitesine de dikkat ettiğini ifade ediyor.

Artan yaşam maliyetleri ve enflasyon baskısının da dijital alışveriş eğilimini güçlendirdiği belirtiliyor. Kullanıcıların aynı ürün için farklı satıcıları saniyeler içinde karşılaştırabilmesi, kampanya ve indirim dönemlerini daha yakından takip etmesi e-ticaret platformlarını avantajlı hale getiriyor. Ücretsiz kargo seçenekleri, mobil uygulamaya özel indirimler ve kupon kampanyaları da tüketici davranışlarını etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Sektör temsilcileri, pandemi sonrası dönemde hızlanan 'kapıya teslim' alışkanlığının kalıcı hale geldiğini belirterek, tüketicilerin hızlı lojistik hizmetlerini artık temel beklenti olarak gördüğünü kaydediyor. Aynı gün teslimat, ertesi gün kargo ve kolay iade süreçleri gibi uygulamalar, platformlar arasındaki rekabetin merkezine yerleşiyor.

E-ticaret şirketleri ise değişen kullanıcı beklentilerine uyum sağlamak amacıyla teknoloji yatırımlarını artırıyor. Güvenli ödeme altyapıları, çok aşamalı doğrulama sistemleri ve kişisel veri koruma uygulamaları, kullanıcı güvenini artırmayı hedefleyen başlıca alanlar arasında bulunuyor. Uzmanlar, internet alışverişinde güvenlik unsurunun hl tüketici kararlarında belirleyici rol oynadığını vurguluyor.

Türkiye'de faaliyet gösteren dijital ticaret platformlarından binibiyerde.com da kullanıcı deneyimi, geniş ürün yelpazesi ve hızlı teslimat hizmetlerine yönelik yatırımlarını artıran şirketler arasında yer alıyor. Şirketlerin özellikle mobil kullanıcı deneyimini geliştirmeye ve kişiselleştirilmiş alışveriş altyapılarına odaklandığı ifade ediliyor.

Sektör uzmanları, önümüzdeki dönemde yapay zek destekli ürün önerileri, kişiye özel kampanya sistemleri ve gelişmiş lojistik çözümlerle e-ticaret rekabetinin daha da yoğunlaşacağını öngörüyor. Dijital alışveriş alışkanlıklarının özellikle genç kullanıcılar arasında kalıcı hale gelmesiyle birlikte sektörün büyümesini sürdürmesi bekleniyor.

Karar, özellikle sahada görev yapan teknik personelin gelirlerinde artış yaratması ve teşkilat içinde mali motivasyonu yükseltmesi bakımından önem taşıyor. Sektör temsilcileri, düzenlemenin yaklaşık on binlerce personeli doğrudan etkileyebileceğini belirtiyor.

Tarım-Orman Çalışanları Birliği Sendikası (Toç Bir-Sen), 15 Şubat 2023'te yayımlanan ve Bakan Oluru ile yürürlüğe giren 238/31 sayılı Genel Yazıdaki düzenlemenin iptali için 7 Nisan 2023'te Danıştay'a başvurmuştu. Söz konusu genel yazı, personelin arazi tazminatı aldığı günlerde kontrol hizmetlerine yönelik ilave ödemeden yararlanamayacağını hükme bağlıyordu.

Uygulama, özellikle gıda denetimi, hayvan sağlığı, bitki sağlığı ve kırsal denetim görevlerini aynı anda sürdüren personelin gelirlerini önemli ölçüde sınırlıyordu.

Danıştay 12. Dairesi kararında, genel yazının 'Ek Özel Hizmet (Arazi) Tazminatından yararlanılan günler için Kontrol Hizmetleri ilave ödemesinin yapılmaması' hükmünü iptal etti. Böylece, personelin arazi görevi nedeniyle aldığı tazminat ile kontrol hizmeti ödemesinin artık birlikte ve aynı gün alınabilmesinin önü açıldı.

Toç Bir-Sen, kararın ardından yaptığı açıklamada düzenlemeyi 'çalışanlarda ciddi gelir kaybına yol açan, objektifliği tartışmalı ve sahada motivasyonu düşüren bir uygulama' olarak nitelendirdi. Sendika, Danıştay'ın iptal kararının 'personelin mali haklarında önemli bir iyileşme sağlayacağını ve gelir kayıplarını ortadan kaldıracağını' belirtti.Tarım ve Orman Bakanlığının Danıştay kararına uyum için yeni bir düzenleme yayıp yayımlamayacağına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak bakanlık kaynakları, mahkeme kararlarının gereğinin yapılacağını ve uygulamaya ilişkin teknik detayların kısa süre içinde netleşeceğini ifade ediyor.

Çalışan temsilcileri, kararın özellikle yoğun saha faaliyeti yürütülen dönemlerde denetim kapasitesini artıracağını, personelin sahadaki angajmanını güçlendireceğini ve 'çifte ödeme yasağı' nedeniyle oluşan finansal belirsizliğin ortadan kalkacağını vurguluyor.

Ek ödeme düzenlemesinin iptali, sahada çalışan yüz binlerce denetim görevinin ekonomik karşılığının yeniden tanımlanması anlamına geliyor. Kamu maliyesi uzmanları, çifte ödeme hakkının bakanlık bütçesinde sınırlı fakat öngörülebilir bir artış yaratacağını, buna karşılık saha görevlerinin niteliği ve verimliliği açısından pozitif etki oluşturabileceğini değerlendiriyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde görevli veteriner hekimler, ziraat mühendisleri, gıda kontrol görevlileri ve teknik personel, hem arazi hem de kontrol faaliyetlerinin büyük bölümünü eş zamanlı yürüttükleri için kararın mali sonuçlarının kısa süre içinde çalışanlara yansımaya başlaması bekleniyor.

Trabzon İş Adamları Platformu'nun (TİAP) düzenlediği geceye Türkiye'nin Bakü Büyükelçisi Cahit Bağcı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Bakü Temsilcisi Ufuk Turganer, milletvekilleri, silahlı kuvvetlerin bazı temsilcileri, iş, sanat ve spor dünyasından çok sayıda isim katıldı.

'Değerlerimiz kültürümüzdür, kültürümüzü yaşatalım'

Vatan için canlarını feda eden şehitlerin ve vefat eden devlet büyüklerinin saygı duruşuyla anıldığı etkinlikte ses sanatçısı Azerin, Azerbaycan Milli Marşı'nı ve İstiklal Marşı'nı seslendirdi.
'Değerlerimiz kültürümüzdür, kültürümüzü yaşatalım' adıyla düzenlenen gecede bir konuşma yapan Büyükelçi Bağcı, iş insanlarının kurduğu birlik ve sivil inisiyatiflerin önemine dikkat çekti.
Bağcı, TİAP'ın uyguladığı sosyal sorumluluk faaliyetlerinden bahsederek, 'Bu platformlar, iki ülke arasındaki işbirliğini geliştirmeye ve derinleştirmeye zemin olacak birlikteliklerdir. Kendi ülkemizi tanıtırken Azerbaycan'ı da kendi ülkemizde doğru bir şekilde tanıtmaya imkn sağlayan, kardeşliğimizi güçlendirmeye zemin olacaktır.' dedi.

Tek millet iki devlet şiarıyla devam ediyoruz

Trabzonlu iş insanlarının Azerbaycan'a ilgisine dikkat çeken Bağcı, onlara Türk dünyasının diğer ülkelerinde de faaliyetlerini genişletme tavsiyesinde bulundu.
TİAP Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Küçükali de yaptığı konuşmada, Türkiye ve Azerbaycan'ın ticari ile ekonomik ilişkilerine katkıda bulunmayı amaçladıklarını söyledi.
Küçükali, 'Önümüzdeki dönemlerde ülkemizin çıkarları doğrultusunda hareket edecek ve daima ileriye gidecek olmanın heyecanı içerisindeyiz. Türkiye ve Azerbaycan ilişkileri Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in önderliğinde, ortaklaşa koydukları hedefler doğrultusunda 'tek millet iki devlet' şiarıyla devam edecektir.' ifadelerini kullandı.

Bilgi notunda, Türkiye'nin zorlu ekonomik koşullarına rağmen ortodoks ekonomi politikalarına geçişte kararlılık gösterdiği belirtildi. Ayrıca, piyasa beklentilerine rağmen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın politika faizini son toplantısında 750 baz puan artırarak yüzde 25'e çıkardığı ve bunun siyasi destekle gerçekleştiği ifade edildi.

JP Morgan'ın bilgi notunda şunlar kaydedildi:

"Model portföyümüze küçük bir miktar 'TL ağırlık artır' pozisyonu ekliyoruz. Temmuz başında opsiyonlarda TL uzun pozisyonu almıştık. Artık risk/ödül dengesinin doğrudan TL alımına yöneldiğini düşünüyoruz."

JP Morgan'ın bu pozitif tavsiyesi, Türkiye'nin ekonomik istikrarını sürdürme yolunda attığı adımlara ve ekonomik politikalara duyulan güvenin bir yansıması olarak görülebilir. Türk Lirası'nın bu tavsiye doğrultusunda değer kazanması bekleniyor.

Habertürk Tv'den Kemal Öztürk'e konuşan Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın'dan memur maaşları, emekli aylıkları ve toplu sözleşmelere ilişkin açıklamalarda bulundu.

Yalçın'ın Öztürk'ün sorularına verdiği cevaplardan öne çıkan başlıklar şöyle:

İkinci el araç alırken aşağıdaki kritik noktalara özen göstermek gerekir:

Araştırma Yapın: Araç almadan önce piyasayı araştırmak ve fiyatları karşılaştırmak önemlidir. İlgilendiğiniz aracın benzer modellerini ve fiyatlarını inceleyerek makul bir bütçe belirleyin.

Araç Geçmişi: Satın almayı düşündüğünüz aracın geçmişini öğrenmek hayati önem taşır. Plaka veya şasi numarası ile araç geçmişi sorgulaması yaparak kazalar, hasarlar veya muayene durumunu kontrol edin.

Yetkili Satıcılar: İkinci el araç alırken güvenilir ve yetkili satıcılardan alışveriş yapmak risksiz bir seçenektir. Yetkili satıcılar genellikle araçları kontrol ettirir ve garanti sağlarlar.

Test Sürüşü: Satın almayı düşündüğünüz aracı mutlaka test sürüşü yapın. Test sürüşüyle aracın mekanik ve teknik durumunu değerlendirebilirsiniz.

Kontrol ve Muayene: Uzman bir servis ya da oto ekspertiz hizmetinden yararlanarak aracı detaylı bir şekilde kontrol ettirin. Özellikle motor, şanzıman, fren sistemi gibi kritik noktalara özen gösterin.

Satıcı İncelemesi: Eğer özel bir satıcıdan araç alıyorsanız, satıcının güvenilirliğini araştırın. Referanslarını kontrol edin ve daha önceki müşterilerinin yorumlarını okuyun.

Fiyat Değerlendirmesi: Araç alırken fiyat konusunda pazarlık yapmak normaldir, ancak gerçekçi bir fiyat aralığında kalmaya özen gösterin.

Trafik ve Sigorta Durumu: Araç almadan önce trafik ve sigorta durumunu kontrol edin. Trafiğe çıkış tarihi ve sigorta poliçesi ile aracın güncel durumunu öğrenin.

Hukuki İşlemler: Araç alımı için gerekli belgelerin eksiksiz olduğundan emin olun. Satış sözleşmesi, ruhsat ve diğer tüm belgeleri kontrol edin.

Şüpheli Durumlar: Eğer araçta şüpheli durumlar varsa veya satıcıyla iletişimde sorunlar yaşıyorsanız, işlemi durdurun ve başka bir seçenek arayın.

BUNA DA DİKKAT EDİN

Aradığınız aracı satın almadan önce mutlaka kaynağını araştırın. Satıcı hakkında referans bilgileri edinmek, alıcılar için de satıcılar için de güvenli bir alışveriş süreci sağlar. Ayrıca, 5664 numarasına SMS göndererek aracın geçmiş sahiplik durumunu ve kaç kez el değiştirdiğini öğrenebilirsiniz. Bu şekilde, aracın geçmişi ve bakımları hakkında daha fazla bilgi edinerek satın alma kararınızı daha bilinçli bir şekilde verebilirsiniz. Güvenilir bir araç alımı için bu adımları atlamamanız önemlidir. Unutmayın, doğru bilgilere ulaşmak sizi olası sorunlardan koruyacak ve güvenli bir alışveriş deneyimi yaşamanızı sağlayacaktır. Yapacağınız küçük bir araştırma, gelecekte karşılaşabileceğiniz olumsuz durumları önlemenize yardımcı olacaktır. Elinizdeki imkanları kullanarak aracın sahiplik geçmişi hakkında bilgi edinmek, sizin için uzun vadede büyük önem taşıyacaktır. Kararlı ve akılcı adımlarla hareket ederek hayalinizdeki araca sahip olmak için emin adımlarla ilerleyin.

Unutmayın, ikinci el araç alımı ciddi bir adım ve doğru kararlar almak için acele etmeyin. Tüm bu önlemleri aldıktan sonra güvenli ve huzurlu bir şekilde aracınıza sahip olabilir ve keyfini çıkarabilirsiniz.

Meclis Genel Kurulu olağanüstü toplantısı, CHP'nin çağrısı üzerine gerçekleşti. Toplantıda, CHP'nin "KDV ve ÖTV oranlarının yükselmesi ve temel ihtiyaç üzerindeki fiyat artışı nedeniyle oluşan sorunlara çözüm bulunması amacıyla genel görüşme yapılması" önergesi ele alındı. Ancak yapılan oylama sonucunda CHP'nin önergesi Genel Kurul tarafından kabul edilmedi.

Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplanan Genel Kurul'da, elektronik yoklama yapıldı ve yeter sayı sağlandı. Böylece ön görüşmeler başladı. Saadet Partisi Grup Başkanı Selçuk Özdağ, İYİ Parti Grup Başkanvekili Müsavat Dervişoğlu ve MHP İstanbul Milletvekili İsmail Faruk Aksu, önerge üzerinde konuşma gerçekleştirdi. Ayrıca Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan da Genel Kurul çalışmalarına iştirak etti.

CHP'nin önerisi Genel Kurul'da reddedildi ve genel görüşme yapılmama kararı alındı. Bu kararın ardından Meclis 1 Ekim tarihine kadar tatile girdi.

Saadet Partisi Grup Başkanı Selçuk Özdağ'ın konuşması

Saadet Partisi Grubu adına konuşan Selçuk Özdağ, asgari ücret ve emekli maaşlarındaki huzursuzluğa dikkat çekerek, kamu çalışanları ve emeklilerin mağduriyetlerini gidermek gerektiğini vurguladı. Özellikle deprem bölgesinin kalkınması için öneriler ve projeler sunduklarını, tüm kesimlerin gönlünü almanın önemli olduğunu ifade etti.

Özdağ, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarının Meclisin toplanma gerekçesini haklı çıkardığını belirtti ve memurlar, emekliler ve işçilerin mağduriyetlerinin giderilmesi için kanuni düzenlemeler yapılmasını talep etti. Hızla artan enflasyon ve zamların vatandaşları zor durumda bıraktığını dile getirerek, bu durumun altı aylık bir süre boyunca daha da zorlaşacağına dikkat çekti.

Özdağ, iktidarın seçim öncesi vaatlerini gerçekleştiremediğini ve halkı aldatmaya devam ettiğini ifade etti. AK Parti hükümetini halkı çaresizliğe hapsetmekle suçlayarak, ekonomik çöküşün sorumlusu olarak gösterdi. Ayrıca, doğal kaynakların talan edilmesi, ekonomik politikaların yanlışlığı ve yabancılara Türk vatandaşlığı verilmesi gibi konularda eleştirilerde bulundu.

Muhalefet olarak iktidarın yanlış politikalarına karşı çıkmak istediklerini ancak oylarının reddedildiğini belirten Özdağ, halkın sıkıntılarının arttığına ve iktidarın vatandaşları yalan söyleyerek aldatmaya devam ettiğine vurgu yaptı. Zamların ve vergilerin arttığı bir dönemde vatandaşların zor günler geçirdiğini dile getirdi ve iktidarın faizleri artırması ve ekonomiyi düzeltme çabalarının başarısız olduğunu savundu.

Konuşmasında, ekonominin kötüye gitmesi ve halkın yoksullaşması karşısında iktidarın çözüm sunamadığını ve vatandaşların umutlarının boşa çıktığını ifade etti. Dış dünyadan yardım almak yerine kendi iç kaynaklarını kullanması gerektiğini söyleyerek, vatandaşların yaşadığı sıkıntıların farkında olmadığını iddia etti.

Özdağ, iktidarın söz verdiği maaş zamlarının gerçekleşmediğini ve vatandaşların zor şartlar altında hayatlarını sürdürmeye çalıştığını belirtti. Emeklilerin mağduriyetinin giderilmesi gerektiğini vurgulayarak, iktidarın ekonomik politikalarının başarısız olduğunu öne sürdü. İktidarın özgürlükleri kısıtladığını ve demokrasi endeksine göre düşük sıralarda yer aldığını eleştirdi.

Selçuk Özdağ sözlerini şöyle tamamladı:

"Ben buradan vatandaşlarıma sesleniyorum: Bugünkü iktidar seçimi kazanmış olabilir; kazanmıştır, doğrudur ama bugünkü iktidardan beklentimiz şudur: Biz burada bu zamların -özellikle motorlu taşıtlar vergisinden akaryakıta kadar- bunların geri alınmasını talep ediyoruz. Bir diğer taraftan, emeklilere verilen zam -yüzde 25- yetersiz, memurlar ve işçilere verilen zam da yetersiz, ayrıca seyyanen zamların verilmesini talep ediyoruz. Gelin, bu kanunu çıkartalım ve buradan bütün milleti biz özgür yapalım, mutlu yapalım ve de insanlarımıza güzel bir Türkiye'de yaşama imkânları sağlayalım."

İYİ Parti'li Müsavat Dervişoğlu'nun mesajları

İYİ Parti Grubu adına konuşan Müsavat Dervişoğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin olağanüstü toplantısında yaptığı konuşmada, Türkiye'nin karşı karşıya olduğu ekonomik sorunlara ve hükümetin yanlış politikalarına değindi. Konuşmasında aşağıdaki mesajları verdi:

Dervişoğlu, Meclis'in olağanüstü toplantısına, İçtüzük gereği yeterli sayıda milletvekilinin talebi üzerine Meclis Başkanı tarafından davet edildiğini belirtti.

Yeni yapılan seçimlerle yüzde 65'e yakın bir oranda değişen Parlamento'nun, hızlı bir şekilde yasama çalışmalarına başladığını ve uluslararası anlaşmaları kanunlaştırarak performans sergilediğini vurgulayan Dervişoğlu, Meclis'in tatil yapmasının kabul edilemez olduğunu ve milletin zamlarla mücadele ettiği bir dönemde Meclis'in tatil yapmaması gerektiğini ifade etti.

Dervişoğlu, Meclisin, Türk milletinin onuru olduğunu ve milletvekilleri görevlerini yerine getirmediği zaman bile millete hizmet ettiğini vurguladı. Meclisin tatil yapmaması gerektiğini ve görevinin başında olması gerektiğini belirtti.

Dervişoğlu, siyasetin hakların doğru kullanılmasıyla meşruiyet kazanacağını ve bu hakların suistimal edilmemesi gerektiğini söyledi. Dervişoğlu, siyasetçilerin ciddiyetinin sorgulanacağını ve güvenilirliğinin zedeleneceğini dile getirdi.

Hükümetin ekonomi politikalarını eleştirdi ve yapılan zamların halkı zor durumda bıraktığını belirten Dervişğlu, Türkiye'nin vaat edilen istikrar ve refahı yaşayamadığını, yanlış ekonomi politikalarıyla karşı karşıya kaldığını ifade etti.

Enflasyonla mücadele konusunda hükümetin yeterli bir programı olmadığını ve faiz artışı yaparak enflasyonu kontrol edemediğini vurgulayan Dervişoğlu, Türkiye'nin enflasyonla mücadele edebilmesi için etkili bir ekonomi politikasına ihtiyacı olduğunu bildirdi.

Emeklilerin yaşadığı zorluklara dikkat çekti ve emekli maaşlarının yetersiz olduğunu belirten Dervişoğlu, hükümetin emeklilere verdiği zamın yetersiz olduğunu ve söz konusu kesimlerin hayat pahalılığının altından kalkamadıklarını dile getirdi.

Türkiye'nin yeni bir başlangıca ihtiyacı olduğunu ve demokrasi, hukuk ve adaletin önemini vurgulayan Dervişoğlu, "hayal projeleri yerine demokrasi ve hukuktan geçen bir çözümün mümkün olduğunu" belirtti ve "istibdat yerine hürriyetin önemine" değindi.

MHP'li Aksu'nun sözleri

MHP Grubu adına konuşan İsmail Faruk Aksu, önergenin içeriğiyle ilgili eleştirilerin gerçekçi olmadığını öne sürdü. Özellikle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle ilgili yapılan değerlendirmelerin kabul edilemez olduğunu vurgulayan Aksu, Türkiye'nin hâlen cumhuriyet sistemiyle yönetildiğini ve halk tarafından onaylanan bir süreçle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçildiğini hatırlattı. Aksu, cumhuriyetin temel niteliklerinin korunduğunu ve Türkiye'nin yeni sisteme geçişiyle önemli başarılar elde ettiğini belirtti.

Aksu, depremlerin Türkiye'nin ekonomisine olan etkisini vurgulayarak, depremlerin yol açtığı felaketin ekonomik etkilerinin hızla ortadan kaldırılması için büyük çaba sarf edildiğini dile getirdi. 6 Kasım'daki Kahramanmaraş merkezli depremler sonucunda 11 il ve 14 milyon insanın büyük yıkıma maruz kaldığını ve bu durumun acilen çözüme kavuşturulması gerektiğini belirten Aksu, ek bütçede depremden zarar gören vatandaşların ihtiyaçlarının karşılanması ve kamu idarelerinin zararlarının giderilmesi için önemli ödeneklerin ayrıldığına dikkati çekti.

MHP'li Aksu, kamu harcamalarındaki artışın ikinci önemli sebebini kamu çalışanları ve emeklilerin aylık ve ücretlerinde yapılan iyileştirmeler olarak açıkladı. Aksu, bu iyileştirmeler arasında toplu sözleşmeyle kararlaştırılanın üzerinde artış yapılması, en düşük memur maaşının yükseltilmesi, emekli bayram ikramiyeleri ve en düşük emekli aylıklarının artırılması, EYT mağduriyetinin giderilmesi, ek gösterge düzenlemesi ve diğer sosyal yardımların yer aldığını anlattı.

Milliyetçi Hareket Partisi olarak, üreten, istihdam yaratan, gelir dağılımını adil hale getiren bir ekonomik ve toplumsal düzenin tesis edilmesini öngördüklerini vurgulayan Aksu, vergi düzenlemeleri ve mali yapıda yapılacak düzenlemelerle kamu harcamalarında israfın önleneceğini, kayıt dışı ekonominin kontrol altına alınacağını ifade etti. Aksu, hedeflerinin Türkiye'nin milli birlik ve kardeşlik ruhuyla zorlukların üstesinden gelebileceği, yüksek refah standartlarına ulaşacağı bir geleceği inşa etmek olduğunu bildirdi.

Yeşil Sol Partili Beştaş'ın mesajları

Yeşil Sol Parti adına konuşan Meral Danış Beştaş, Türkiye'nin en önemli gündeminin ekonomi olduğunu ve AKP-MHP iktidarının ekonomi politikalarının sorunlara yol açtığını söyledi. Beştaş, ülkenin enflasyon, işsizlik, yoksulluk, borçluluk, geçim sorunu, hayat pahalılığı, sefalet, açlık gibi ekonomik sorunlarla karşı karşıya olduğunu vurguladı.

Beştaş, yanlış politikaların ekonomideki olumsuz etkilerini işaret etti. Beştaş, Türkiye'de enflasyon, işsizlik, döviz kurları, dış ticaret açığı, dış borç ve CDS primi gibi ekonomik göstergelerin kötü durumda olduğunu belirterek giderek artan otoriterleşme, yargının siyasal iktidara bağımlı hale getirilmesi, hak ve özgürlüklerin askıya alınması ve "Kürt sorununun demokratik yollarla çözülememesinin de ekonomiyi olumsuz etkilediğini" savundu

Sermaye odaklı politikaların enflasyonu artırdığı ve hayat pahalılığını tetiklediğini dile getiren Beştaş, asgari ücretin yetersizliği, ekonomideki adaletsizlik, vergi artışları ve yoksulların zenginlere göre daha fazla yük altında olduğunu da söyledi.

Beştaş, iktidarın zenginleri korurken yoksulların durumunu göz ardı ettiğini ve halkın yaşam koşullarının giderek kötüleştiğini ifade ediyor. Beştaş, artan zamlar, yüksek fiyatlar ve ekonomik güçlüklerle mücadele eden yurttaşların yaşam standartlarının düştüğünü aktardı.

Meral Danış Beştaş, iktidarın deprem vergilerini bahane göstererek yapılan zamları meşrulaştırmaya çalıştığını, ancak bu zamların gerçek nedeninin AKP-MHP iktidarı ve yanlış ekonomi politikaları olduğunu vurguladı. Beştaş özellikle deprem vergilerinin toplanıp deprem için kullanılmadığına dikkat çekti ve bu paraların yandaş şirketlere ihale olarak dağıtıldığını iddia etti.

CHP'li Özel'in mesajları

Özgür Özel, CHP Grubu adına yaptığı konuşmada Türkiye'deki sorunlara ve hükümetin politikalarına eleştirilerde bulundu. Özel, hükümet yetkililerini, bakanları ve Cumhurbaşkanı'nı eleştirerek, halkın yaşadığı zorlukları vurguladı. Özellikle "5'li çete" ve "sarayın müteahhitleri" gibi ifadelerle iktidarın yandaşlarına ve destekçilerine göndermede bulundu.

Konuşmasında, hükümetin ekonomik politikalarını, işçi haklarındaki sorunları ve tarım sektöründeki zorlukları vurgulayan Özel, elektrik dağıtım şirketlerinde çalışan işçilerin yaşadığı sorunlara, mazot alamayan çiftçilere ve düşük ücret alan kamu çalışanlarına dikkat çekti. Aynı zamanda üniversite mezunu gençlerin işsizlik ve gelecek endişelerini dile getirdi.

Özel, hükümetin ekonomi politikalarının yanı sıra siyasi sistemi ve anayasa değişikliklerini eleştirdi. Özel, seçimler öncesinde yapılan vaatlerin yerine getirilmediğini, vatandaşların güvenini kazanmak için manipülasyonların yapıldığını savundu.

Ayrıca, hükümetin terör tehdidi üzerinden manipülasyon yaptığını, insanların korkutulduğunu ve baskı altına alındığını ifade eden Özel, Cumhurbaşkanı'nın yetkilerini artırarak, demokratik müzakere kültürünü reddettiğini ve parlamentoyu yok saydığını savundu.

Özgür Özel, konuşmasında Türkiye'de yaşanan ekonomik krizi ve siyasi sorunları sert bir dille eleştirerek, hükümetin politikalarını ve yürütme gücünü sorguladı. Özel, halkın çıkarlarının gözetilmediğini ve iktidarın sorunları çözmek yerine kendi çıkarları için kullanıldığını iddia etti.

AK Parti'li Güler'in konuşması

AK Parti Grubu adına söz alan Abdullah Güler, CHP Grubu adına konuşan Özgür Özel'in eleştiri ve suçlamalarına cevap verdi. Güler, milletin tatil konusundaki hassasiyetini anlayışla karşıladığını ve milletvekillerinin de insan olduğunu belirtti. Tatilin insani bir hakkın yanı sıra yasal bir ihtiyaç olduğunu vurgulayan Güler, milletvekillerinin sadece Genel Kurul çalışmalarına katılmadığını, seçim bölgelerinde de aktif olarak çalıştıklarını söyledi. Özellikle deprem yaşayan bölgelerdeki milletvekillerinin her gün halkın yanında olduğunu ifade etti.

Güler, depremin ülkeye büyük maliyeti olduğunu ve felaketin toplam maliyetinin 104 milyar doları aşacağını açıkladı. Deprem sonrası altyapı ve üstyapı çalışmalarının hızlandığını ve istihdamın sağlanması için çaba gösterildiğini belirten Güler, geçmişte çıkarılan torba yasalarla AFAD ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yeni düzenlemelerle deprem sonrası iyileştirme çalışmalarına destek verdiğini dile getirdi.

Güler, milletin hizmetinde olduklarını ve tatilin kendileri için en son düşünecekleri şey olduğunu vurgulayarak CHP'nin eleştirilerine cevap verdi.

Yirmi yıllık AK Parti iktidarında birçok kazanım elde ettiklerini söyleyen Güler, 2024-2028 dönemindeki hedefleri arasında yıllık ortalama yüzde 5,5 büyümeyi, 2028 yılında millî gelir büyüklüğünü 1,5 trilyon dolara ulaştırmayı, kişi başı gelir düzeyini 16 bin dolara çıkarmayı, toplam istihdamı 2022 yılına göre 6 milyon artışla 38 milyona yükseltmeyi, işsizlik oranını yüzde 7'nin altına indirmeyi, ihracatı 2022 yılındaki 254,2 milyar dolardan en az 400 milyar dolara yükseltmeyi, turist sayısını 90 milyona ve toplam geliri de 100 milyar dolara çıkartmayı hedeflediklerini açıkladı.

Güler, ekonomik hedeflere ulaşmak için finansal sektör politikalarında güçlü bir eş güdüm sağlayarak mali disiplini korumayı ve güçlendirmeyi sürdüreceklerini vurguladı.

Vergi politikalarının ekonomik hedeflerin başarılı bir şekilde gerçekleştirilmesinde önemli bir araç olduğunu aktaran Güler, Son dönemde yaşanan 104 milyar dolarlık deprem felaketi nedeniyle maliyetlerin azaltılması ve bütçe disiplininin yeniden tesis edilmesi amacıyla vergi düzenlemelerinin yapıldığına dikkat çekti. Bu düzenlemelerin enflasyonla mücadelede para politikası ile maliye politikasının eş güdümünü güçlendirmeye de katkı sağlayacağını ifade etti.

Güler, Türkiye'nin vergi yükünün OECD ülkeleri içinde en düşüklerden biri olduğunu belirterek vergi yükünün ve kompozisyonunun mali disiplinden ödün vermeden milletin menfaati ve ekonomik hedefler doğrultusunda belirleneceğini vurguladı.

AK Parti'nin Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda istihdamı artırmayı, adaletli bir şekilde büyümenin nimetlerini dağıtmayı, yatırım ortamını iyileştirmeyi ve yapısal reformları gerçekleştirmeyi sürdüreceğini belirten Güler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ülkelerini hedefleriyle buluşturma mücadelesini kararlılıkla devam ettireceklerini söyledi.

Bu yeni düzenlemelerin ihracat ailesi tarafından memnuniyetle karşılandığını belirten Gültepe, uzun süredir ihracatçılar için finansmana erişimin öncelikli sorunlardan biri olduğunu da hatırlattı. Yeni kararların ihracatçılara büyük bir motivasyon kaynağı olacağını ve hedeflere ulaşmak için güçlü bir destek sağlayacağını dile getirdi.

Gültepe şunları kaydetti:

“İhracatımız yükseldikçe finansman ihtiyacımız da artıyor. Yükselen talep, yeni yatırımları, yeni yatırımlar, farklı finansal ihtiyaçları beraberinde getiriyor. Ancak uzun süreden bu yana finansmana erişimde sıkıntılarla karşılaşıyorduk. İhracatçılarımızın bu sorununu her platformda dile getirdik. Finansmana erişimin kolaylaştırılması yönündeki beklentimizi 17 Haziran'da ‘İhracatın Şampiyonları' ödül törenimize katılan Cumhurbaşkanımıza ve ekonomi yönetimimize de arz etmiştik. Merkez Bankası'nın son düzenlemelerine baktığımızda talep ve beklentilerimizin önemli ölçüde karşılandığını görüyoruz. İhracat kredilerinin sınırlandırıcı tedbirlerin dışında tutulmasını, reeskont kredilerinde günlük limitin 1,5 milyar TL'ye yükseltilerek KOBİ payının artırılmasını büyük bir memnuniyetle karşıladık. Ayrıca reeskont kredilerinde yüzde 30 ilave ihracat bedeli satış koşulunun kaldırılması ve kredi vadesi boyunca döviz almama taahhüdünden, ithalat ödemeleri kapsamındaki döviz alımlarının istisna tutulması ihracat ailemiz için büyük bir motivasyon kaynağı oluşturacak.

Bunun yanı sıra ihracat kredilerinin, sınırlandırıcı tedbirleri kapsamı dışında tutulması hem istihdamın devamlılığı hem de cari açığın kapatılması açısından son derece faydalı olacaktır. İhracatta bu yıl 265 milyar dolarlık bir hedefe odaklanmıştık. Merkez Bankası'nın yeni düzenlemeleri sayesinde hedefe ulaşma konusunda elimiz artık çok daha güçlendi.”

Raporda, özellikle dünyanın en fakir ülkelerinin, salgın öncesi tahminlerle karşılaştırıldığında büyük çıktı kayıpları yaşadığına dikkat çekiliyordu. Bu durum, küresel ekonomik aktivitenin hizmet sektörünün etkisiyle dirençli olduğu ancak imalat ve hizmet dışı sektörlerin zayıflık gösterdiği şeklinde yorumlanıyordu. İkinci çeyreğe ilişkin yüksek frekanslı göstergeler ise faaliyette daha geniş bir yavaşlamaya işaret ediyordu.

Raporda ayrıca, uluslararası ticaret ve imalat sektöründeki talep ve üretim göstergelerinin zayıflığa işaret ettiği belirtilerek, salgın sırasında biriken fazla tasarrufların özellikle ABD gibi gelişmiş ekonomilerde azaldığı ve böylece şoklara karşı daha ince bir tampon oluşturduğu ifade ediliyordu. Ancak Ukrayna'daki savaşın şiddetlenmesi ve aşırı hava olayları gibi yeni şokların ortaya çıkması durumunda enflasyonun yüksek kalabileceği uyarısında bulunuluyordu. Raporda, merkez bankalarının bu şoklara karşı daha fazla politika sıkılaştırması ve finans sektöründeki çalkantının yeniden başlaması riskine dikkat çekiliyordu.

IMF'nin raporunda, çoğu ekonomide öncelikler arasında finansal istikrarın sağlanması ve enflasyonun düşürülmesi olduğu vurgulanarak merkez bankalarının fiyat istikrarını tesis etme odaklı politikalara yönelmesi gerektiği belirtiliyordu. ABD'deki borç limiti açmazının çözülmesi ve ABD ile İsviçre bankacılığındaki türbülansın kontrol altına alınması gibi adımların finans sektörü risklerini azalttığına dikkat çekiliyordu.

Küresel enflasyon beklentisinin 2023 yılında yüzde 6,8'e düşmesi beklenirken, çekirdek enflasyonun da kademeli olarak azalması öngörülüyordu. Öte yandan, ABD ekonomisinin büyüme tahmini, daha önce öngörülenin üzerinde yüzde 1,8 olarak revize edilmişti. Avro Bölgesi ekonomisinin büyüme hızının ise bu yıl yüzde 0,9'a gerileyeceği ve 2024'te yüzde 1,5 olarak öngörüldüğü belirtiliyordu. Diğer gelişmiş ülkelerin büyüme tahminlerinde de değişiklikler yapılmıştı.

Çin'in ekonomik büyüme tahmini değiştirilmeyerek, 2023 için yüzde 5,2 ve 2024 için yüzde 4,5 olarak korunmuştu. Hindistan ekonomisinin büyüme beklentisi ise bu yıl için yüzde 5,9'dan yüzde 6,1'e yükseltilmiş ve gelecek yıl için yüzde 6,3 olarak bırakılmıştı.

Türkiye ekonomisinin büyüme tahmini ise 2023 için yüzde 3 ve 2024 için yüzde 2,8 olarak revize edilmişti. Bu, Türkiye'nin ekonomik toparlanma sürecinin devam ettiğine dair olumlu bir işaret olarak değerlendiriliyordu. Ancak, raporun diğer taraftan belirttiği zorluklar ve küresel ekonomideki riskler de dikkate alınarak, önümüzdeki dönemde alınacak ekonomi politikalarının büyük önem taşıdığı vurgulanıyordu. Bu bağlamda, Türkiye'nin ekonomik geleceği hala belirsizliklerle dolu bir süreçti ve alınacak adımların dikkatle takip edilmesi gerekiyordu.

Türkiye Bankalar Birliği'nin açıklaması şu şekilde:

"Ülkemizde bankacılık sektörü yüksek bir likiditeye, sağlam varlık kalitesine ve yeterli sermayeye sahiptir. 17 Mayıs 2023 tarihi itibarıyla sektörün 427 milyar TL likit varlığı ve 110 milyar dolar yabancı para likit varlığı bulunmaktadır. Likidite oranı yüzde 160 ile uluslararası ortalamalar düzeyindedir.

Bankacılık sektörü tüm yükümlülüklerini karşılamak için yeterli güce sahiptir. Daha önce birçok iç ve dış kaynaklı şoka dayanıklılığını kanıtlayan bankacılık sektörü, sağlam bir yapıya sahiptir ve faaliyetleri sürekli olarak denetime tabidir.

Sektör, Türkiye ekonomisinin gücüne inanmakta, ekonomiden güç almaktadır ve sağlıklı bir bilanço ile ekonomiye destek olmaktadır. Bankacılık sektöründe güvenin korunması hepimizin görev ve sorumluluğudur. Bankacılıkla ilgili konuların siyasetin üzerinde tutulması büyük önem taşımaktadır.

Bu nedenle, sektörün güvenilirliğine zarar verebilecek spekülatif açıklamalara kesinlikle itibar edilmemelidir. Müşterilerimize sektöre duydukları güvenden dolayı teşekkür ederiz."

SPK'nın açıklaması şu şekilde:

"Bazı basın yayın organlarında ve sosyal medyada, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerimizle ilgili bilgi ve belgeye dayanmayan, gerçeği yansıtmayan, temelsiz açıklamalar yapıldığı görülmektedir.

Uluslararası piyasalara tam entegre olan sermaye piyasamız güvenilir, şeffaf, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işlemektedir. Yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması birinci önceliğimizdir. Borsa İstanbul'da gerçekleştirilen işlemler, Kurulumuz ve Borsa İstanbul tarafından anlık olarak takip edilmektedir.

Sermaye piyasasının güven ve istikrar içinde işleyişini bozacak açıklamaların yanı sıra piyasa bozucu işlem ve eylemlerin tespiti halinde, Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde, Kurulumuz tarafından sorumlular hakkında cezaî ve idari yaptırımlar uygulanacaktır."

BDDK: Gerekli yasal işlemler başlatılacak

BDKK''nın açıklaması ise şöyle:

"Bazı basın yayın organlarında ve sosyal medyada bankalarımız hakkında beyan edilen bir belge ve bilgiye dayanmayan açıklamalar gerçeği yansıtmamakta olup bu tür mesnetsiz ve gerçeğe açıklamalara itibar edilmemesi, yayınlarda yer verilmesinin bankacılık mevzuatı çerçevesinde açıkça suç teşkil ettiğinin bilinmesi ve bu açıklamaları yapanlar ve yayanlar hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılacağı uyarısı kamuoyuna önemle duyurulur. Bankalarımız ve sektörümüz dün olduğu gibi bugün de kurumumuzun gözetimi ve denetimi altında güçlü ve sağlam likidite ve finansal rasyolara sahip bir şekilde yoluna devam etmektedir"

Bakan Nebati, Twitter hesabından açıklamada bulundu.

2008 Küresel Finansal Krizi sırasında birçok büyük bankanın batmasına rağmen Türkiye'nin ekonomisinin ve bankacılık sektörünün güçlü adımlarla yoluna devam ettiğini belirterek şunları ekledi: "Korona salgını nedeniyle gelişmiş ülkeleri bile sarsan ekonomik krize rağmen, bankacılık sektörümüzün katkısıyla büyümeyi sürdürdük ve istihdamdaki kaybı hızla telafi ettik. Ayrıca, deprem gibi kritik süreçleri de başarıyla atlattık. Bankacılık sektörümüz, bu süreçlerde gücünü tartışmasız şekilde ortaya koydu."

Nebati, Amerika ve Avrupa'da banka iflaslarına rağmen Türkiye'deki bankacılık sektörünün hiçbir sarsıntı yaşamamasının sektörün gücünü gösterdiğini dile getirerek şunları kaydetti:

"Ekonomimizin ve bankacılık sektörümüzün tarihe geçen büyük başarıları açıkça görülürken, bazı kişilerin krizmiş gibi yaygaralar koparması ve Türkiye'yi aşağı çekmeye çalışması hastalıklı bir ruh halidir. Büyüme, istihdam, ihracat gibi güçlü makro ekonomik verileri ve bankalarımızın bugüne kadar gösterdiği yüksek performansı hiçe sayarak felaket tellallığı yapmak ve oy devşirmek için asılsız iddialarla hareket etmek açık bir yalandır, iftiradır ve millet düşmanlığıdır."

Son olarak, Nebati şunları söyledi: "Kendi ülkelerine mülteci olanlar, bu millete yukarıdan bakanlar, hesap kitap bilmeyen zavallılar kaç yıldır ekonomi duvara çarpıyor diye çığırtkanlık yapmaktadırlar. Onlar sürekli rezil olmaktan bıkmıyorlar, ancak biz onlar adına sürekli utanmaktan bıktık."

Dr. Nureddin Nebati kimdir?

Nureddin Nebati, 1964 yılında Şanlıurfa Viranşehir'de doğmuştur. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi bölümünde tamamlamış, yüksek lisansını aynı üniversitenin Uluslararası İlişkiler bölümünde, doktorasını ise Kocaeli Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi alanında tamamlamıştır.

AK Parti'de çeşitli görevlerde bulunmuştur. İstanbul İl Yönetim Kurulu Üyeliği ve İl Teşkilat Başkanlığı yapmıştır. AK Parti 4. Olağan Kongresinde Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) Üyesi seçilmiştir. AK Parti Genel Merkezinde Mali ve İdari İşler Başkanı ve Genel Başkan Yardımcısı olarak görev yapmıştır. 24. Dönemde İstanbul, 25. Dönemde Şanlıurfa, 26. Dönemde ise İstanbul Milletvekili olarak seçilmiştir.

Ayrıca Hazine ve Maliye Bakan Yardımcılığı görevini üstlenmiştir. Bu süre zarfında reel sektör ve finans sektörünün temsilcileriyle İstanbul başta olmak üzere birçok ilde istişare toplantıları düzenlemiştir.

Nebati, MÜSİAD (Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği) Yönetim Kurulu Üyeliği yapmış olup hâlen MÜSİAD Yüksek İstişare Heyeti Üyesi olarak görev yapmaktadır. Ayrıca İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Mezunları Vakfı ve Derneği, İlim Yayma Cemiyeti, Ensar, TÜGVA, ÖNDER, UTESAV, TDED, BEK, İDD, İDV ve Kült Vakfı üyeliklerine devam etmektedir.

Nebati, ÜTEV (Üsküdar Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Mezunları Derneği) Başkanı ve Parlamenterler Arası Kudüs Platformu Türkiye Başkanı olarak görev yapmaktadır. Ayrıca Esenler Belediyesi Şehir Düşünce Merkezi'nde Bilim Kurulu Üyesi olarak çalışmalara katılmaktadır.

Yazar kimliği de bulunan Nebati'nin "Millî Görüşten Muhafazakâr Demokrasiye ve Hâkim Parti Sistemi" ve "Türkiye'nin İlk Hâkim Partisi olarak AK Parti" isimli eserleri bulunmaktadır.

Nureddin Nebati, ekonomi yönetimi, şehircilik, kimlik ve İslam felsefesi alanlarında çalışmalara imza atmıştır. Evlidir ve dört çocuk babasıdır.

Resmi verilere göre Türkiye'de 2022 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 10 milyon kişi asgari ücretle çalışıyor.

2023 Mayıs ya da Haziran aylarında yapılması planlanan Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimi öncesinde asgari ücrete yüzde 100'e yaklaşan oranlarda zam yapılabileceği ihtimali, Cumhur İttifakı'nı destekleyen kimi gazeteciler tarafından dile getiriliyor.

10 milyon çalışanı, ve yüz binlerce işvereni yakından ilgilendiren asgari ücret konusunda dananın kuyruğu bu ay sonuna kadar kopacak. İlk toplantısını 7 Aralık'ta gerçekleştiren Asgari Ücret Tespit Komisyonu bu hafta 14 Aralık'ta ikinci kez toplanacak.

Kritik toplantı öncesinde HAK-İŞ Konfederayonu'na bağlı Öz Ağaç-İş Sendikasından milyonlarca asgari ücretlinin yüreğine su serpecek bir mesaj geldi.

Ağaç, kâğıt ve mobilya iş kolunda en büyük sendika olarak faaliyet gösteren Öz Ağaç-İş Sendikasının Genel Başkanı Tuncay Dolu, “2023 yılı için olması gereken asgari ücret artışı oranının çalışanın cebini rahatlatacak seviyede en az yüzde 70 olması yani net 9.350 TL olması gerektiğine vurgu yaparak ‘'2023 yılının enflasyon canavarı ve enflasyonu fırsat bilen canavarlarla mücadele yılıdır'' açıklamasında bulundu.

Dolu, yazılı açıklamasında, 2023 yılı asgari ücret görüşmeleri öncesi artış oranı beklentileri hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Tuncay Dolu, artış oranı belirlenirken her yıl savundukları üzere TÜİK'in karma enflasyon sepeti değil, market raflarındaki yani temel gıda enflasyonundaki artış oranının baz alınması gerektiğini dile getirdi.

“Son 2 yıl içinde temel gıdadaki reel artış TÜİK'in paylaştığı artış oranından çok daha fazla oldu. Biz geçen sene aynı zamanlarda ekmek fiyatının 1,25 liradan 2,25 liraya çıktığını konuşuyorduk. Ancak enflasyon bu sene de yükselişe devam etti ve ekmek fiyatı şu an 5 lira, bu ayın sonu itibarıyla da en az 7 liraya çıkacağı ifade ediliyor." ifadesini kullanan dolu şunları kaydetti:

"Geldiğimiz ekonomik durumda çalışanı tek ilgilendiren konu temel gıdadaki reel artış. Yani ekmekteki, yumurtadaki, peynirdeki fiyat artışı. Kiloyla alınan günlük ihtiyaçlar artık gramla, adetle alınmaya başlandı. Son iki yıldır devam eden fahiş fiyat artışı artık çalışanın cebini boşalttı. Diğer taraftan büyükşehirlerde kira ortalaması neredeyse 5 bin lirayı buldu. 5.500 TL asgari ücret alan bir işçi ancak kirasını ödeyebilir hale geldi. Çalışanlarımız artık ekonomik olarak açlık sınırından kurtulmak, rahat bir nefes almak istiyor.”

Tuncay Dolu, Türkiye'de son 2 yılda enflasyon canavarının yanı sıra fırsat canavarlarının da ortaya çıktığını işret ederek değerlendirmelerde bulundu:

“Devletimiz sürekli artış halindeki enflasyona yönelik her ne kadar iyileştirme adımları atsa da çalışan bu iyileştirmeyi özellikle fiyat artışlarını bahane eden fırsat canavarlarının da etkisiyle cebinde hissetmiyor. Biz emekçiler olarak özellikle Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın çalışanları enflasyon canavarına ezdirmeyeceğine inanıyoruz ve fahiş fiyat artışlarını uygulayan fırsat canavarlarına da gerçekçi ve kalıcı yaptırımlarla nefes aldırmaması gerektiğini savunuyoruz. Ülkemizdeki enflasyon yetmezmiş gibi bir de bu fırsatçılar birleşip temel ihtiyaçlarda akıllarına estiği gibi fiyatlarla oynuyor, vatandaşı daha da zor duruma düşürüyor. Çalışanların ücret zammına göz diken fırsatçılar daha asgari ücret artmadan hemen hemen her gün fiyatlar değiştiriyor. Türkiye için dönüm noktası olan 2023 genel seçimleri öncesi yapılan bu spekülatif zamların sebebinin siyasi olduğunu düşünüyoruz.”

Bu yıl bir ilk yaşanarak asgari ücrete Ocak ayında yüzde 50, Temmuz ayında ise yüzde 30 ara zam yapılmasına dikkati çeken Dolu, “Yıl içinde 2 kere yapılan asgari ücret artışı TÜİK'in enflasyon verileri ile kısmen uyuşsa da reeldeki fiyat artışları ile uyuşmuyor. Yapılan asgari ücret artışı ve ara zam yıl içerisindeki fiyat artışları ile zaten eridi. Ev, araba alma hayalini zaten kuramayan çalışan sadece marketteki fiyatlara bakıyor. TÜİK'in ana harcama grup verilerine göre gıda ve ulaştırma, enflasyon sepetinde en çok artan gruplar. Ekim ayı itibarıyla TÜİK'in açıkladığı tüketici gıda enflasyonu yüzde 99, üretici gıda enflasyonu ise yüzde 138. Fırsatçıların da fiyat darbeleriyle marketlerde ana harcama ürünlerindeki artış ise bunun kat kat fazlası.'' ifadesini kullandı.

Artan ihracat ve büyüme oranları ülkemizin kalkınması ve istihdam adına bizleri sevindirici olsa da bu büyümenin şu an için daha çok sanayici ve işverenlere yaradığını, işçinin cebine yansımadığını işret eden Dolu, Bununla beraber yaklaşık 2 yıldır sistematik olarak maliyetler bahane edilerek ürünlere zam yapan sanayici ve iş insanları, maliyetin bir unsuru olan işçi ücretlerine de diğer maliyetler kadar zam yaparak taşın altına elini koymalıdır. Siz üretime, emeğe dayalı bir ekonomik kalkınma planı uyguluyorsanız, emeğin sahibine de karşılığını vermeniz gerekir, çalışanların gelir seviyesi ve refah düzeyi zayıflatmamalı aksine artırılmalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan sendikal örgütlenmenin önemine dikati çeken Tuncay Dolu, ‘'Kayıt dışılığın önüne geçmek istihdamı desteklemek, haksız rekabeti önlemek ve en önemlisi emekçinin hakkını gözetmek için sendikal örgütlülüğün önündeki engellerin kaldırılması ve yasalarla teşvik edilmesi gerekir'' mesajı verdi.

Tuncay Dolu asgari ücretteki artışa ilişkin önerisini şöyle dile getirdi:

“Tüm bu ekonomik durumu ele aldığımızda ve sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın ‘Çalışanlarımızı enflasyona ezdirmeyeceğiz' açıklamasına güvenerek, asgari ücretin; asgari ücretliyi açlık sınırından kurtaran, yüzde 70 yani net 9.350TL'nin altına düşmeyen ve refah payının da eklendiği bir oranda artmasını bekliyoruz. Aynı zamanda dar gelirlilerde büyük bir kambur haline gelen ve artık sürdürülebilir olmaktan uzak olan gelir vergisinde düzenleme yapılarak matrahın yükseltilmesi ve en azından yüksek enflasyon döneminde yüzde 10 ile gelir vergisinin sabitlenmesi gerekli olduğunu düşünüyoruz.”

Türkiye'de ve Avrupa'nın birçok ülkesinde otel ve konut projelerinde mobilya ve dekorasyon alanında hizmet veren Arel Interior Design, lüks mekanlara Türk imzasını atıyor. 62 yıl önce, ilk olarak mobilya sektöründe faaliyet göstermeye başlayan ve son 10 yıldır ise proje sahiplerine dekorasyon alanında hizmet veren şirket ününü Avrupa'ya taşıdı. Otel, restoran, konut, ofis gibi yaşanabilir tüm alanlarda tasarımdan montaja kadar destek vermeye devam eden firma, Avrupa'nın birçok ülkesinde büyük projelere imzasını attı.

'Mimari tasarımlarımızı ihraç ediyoruz'

Şirket CEO'su Serhat Pehlivanlar, Türk işçiliğini Avrupa'ya taşıdıklarını belirterek, 'Her müşterimizin kendisine özel ve benzersiz bir yaklaşımı hak ettiğinin bilinciyle hareket ediyoruz. Bizim için her bir projenin kendine has özellikleri var. Başlangıçtan son aşamaya kadar her proje için ayrı bir heyecan duyuyoruz. Uzman mimar kadromuzla birlikte proje sahiplerine otel, restoran, konut, ofis gibi alanlarda mobilya ve dekorasyon alanında hizmet veriyoruz. Türkiye başta olmak üzere Avrupa'nın birçok ülkesine Türk işçiliğini ve mimari tasarımlarımızı ihraç ediyoruz' diye konuştu.

'Mimari dekorasyonun pazarlamadaki önemi arttı'

Sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte özellikle otel ve restoran gibi yerlerde mimari dekorasyonun da daha büyük önem kazandığını ifade eden Pehlivanlar, 'Günümüzün en önemli pazarlama aracı olan sosyal medyada paylaşılan her fotoğraf aslında doğal bir reklam ağına dönüşüyor. Yaptığımız çalışmalarda bunun bilinciyle hareket ederek fotoğraf çekimlerinde fon olarak kullanılabilecek tasarımlara da odaklanıyoruz. Özellikle Avrupa'daki birçok otel ve restoran projemiz gerek ünlü isimlerin gerekse influencerların ilgi gösterdiği mekanlar oluyor. Yaptığımız çalışmaları dünyaca ünlü isimlerin sosyal medya hesaplarında görmek de bizleri gururlandırıyor' dedi.

Üretim hattıyla birlikte şirket bünyesinde 200'den fazla donanımlı çalışan bulunduğunu belirten Pehlivanlar, yurtiçi ve yurt dışında ise 100'ü aşkın projenin üretim ve uygulamasını gerçekleştirdiklerini de sözlerine ekledi.

Artvin Ticaret ve Sanayi Odası daveti üzerine Artvin'e gelen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, burada biz dizi ziyaretlerde bulundu. Artvin Valisi Yılmaz Doruk ve Belediye Başkanı Demirhan Elçin'i makamlarında ziyaret eden Başkan Hisarcıklıoğlu daha sonra TOBB tarafından yaptırılan TOBB Mesleki Teknik ve Anadolu Lisesi'nin açılışını yaptı.

Hisarcıklıoğlu'undan Artvin'e 3 okul müjdesi daha

Başkan Hisarcıklıoğlu burada yaptığı konuşmada '81 ile 81 okul kapsamında bugün Artvin'e yaptığımız Meslek Teknik Anadolu Lisesi'nin açılışını yaptık hayırlı uğurlu olsun. Özellikle Artvin'e bir müjdemiz de 3 ilçemizde odalarımız var. Borçka'da Arhavi'de ve Hopa'da inşallah oralara da başkanlarımızın talebi doğrultusunda birer okul yapacağız. Milli Eğitim Bakanlığımız ile beraber ortak bir protokol imzaladık. Bizim ayrıca Artvin'de biliyorsunuz Sarp Sınır Kapısı yatırımımız var. Gümrük ve Ticaret Bakanlığımız yapmış olduğu protokol kapsamlı 2007 yılında yapmıştık fakat kapasite maşallah çok arttı. Ticaret bakanlığımız bu kapasitenin artırılmasını istedi. Yeni modernleşme daha yaptık fakat ticaret pandemi sonrasında müthiş arttı ki kuyruk tekrar oluşmaya başladı. İnşallah bakanımız da Ankara'ya gidince buradaki sıkıntıyı da konuşacağız' ifadelerini kullandı.

Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş, yaptığı açıklamada 'Bu proje çerçevesinde yaklaşık 3 bin 500 teknik elemanın ve yer hizmetleri çalışanının yurt içi ve yurt dışında istihdamına vesile olacağız. 15 Kasım'dan itibaren eğitimlere başlayacağız. Protokol ve anlaşma imzaladığımız şirket, 1 Şubat 2023'e kadar 500 kişinin işe alınmasını garanti ediyor' dedi.

Savaş, proje detaylarını paylaşarak, 'Şirketimiz, proje çerçevesinde yurt içi ve yurt dışında havayolu şirketlerinde çalışacak teknik konular ve yer hizmetleri için personele eğitim verecek. Eğitim sonrasında da işe alımlar için bize destek verecek. Eğitimleri başarıyla tamamlayan kişilere iş garantisi verilecek. Başvuru koşulları belediyemizin internet sitesinden yayınlanacak' açıklamalarında bulundu.

Şirket yetkilisi Zeydan Öncü de Hatay'ın sorunlarını yakından izlediğini ve kentteki işsizlik sorununa bir nebze olsun çözüme kavuşturmak istediğini belirtti.

Türkiye'nin genç nüfuslu bir ülke olduğuna değinen Öncü, bu potansiyelin iyi değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Öncü, 'Umarım gençlerimiz bu projeye ilgi gösterirler. Eğitimlerin tamamlanmasının ardından ilk ekibi işe almış olacağız' dedi.

Açıklamaların ardından protokol imzalandı.

Başvurular 10 Ekim'e kadar 'hatay.bel.tr' adresi üzerinden ücretsiz bir şekilde yapılabilecek.

15 Kasım'da başlayacak eğitimler 6 hafta sürecek ve katılımcılar eğitimler için herhangi bir ücret ödemeyecek. Eğitimler, yurt içi ve yurt dışından gelen, alanında uzman kişiler tarafından verilecek. Eğitimlerin sonunda katılımcılar, uluslararası geçerliliği olan GASI sertifikasına sahip olacak.

Protokol çerçevesinde, havaalanında uçak işleyicisi, bagaj işleyicisi, deneyimli otobüs şoförü, rampa-bagaj görevlisi, kış hizmetleri çalışanı, check-in görevlisi, bagaj soruşturma görevlisi, VIP asistanı ve VIP hizmetleri dahili servis alanlarında işe alım yapılacak.

İstanbul'da balık tezgahlarında palamut bolluğu yaşanıyor. Karaköy Balıkçılar Çarşısı'nda tezgahların tümünde palamut bolluğu dikkat çekerken, çeşitliliğin az olduğu görüldü. Geçen hafta tanesi 80 - 120 lira arasında olan palamut bu hafta 25 liraya kadar düştü. Fiyatlardaki düşüş nedeniyle vatandaşlar da balığa yoğun talep gösterdi.

Tezgahlarda palamutun bollaştığını aktaran balıkçı Mustafa Sancaktaroğlu, ''Şu an bol bol palamut geliyor. Geçen hafta 100 liraydı, bu hafta 25 liraya kadar düştü. İstavrit ve hamsi çok az geldi. Karadeniz hamsisi gelmedi henüz. Vatandaş en çok ucuz ve taze olan palamutu tercih ediyor. Şu an palamut en düşük fiyatında. Palamut yemenin tam zamanı'' dedi.

Selim Albayrak isimli balıkçı ise, ''Bir kiloluk palamut 50 liraya satılıyor. Palamut, tavuk fiyatından daha ucuz. Şu an balık yemenin tam zamanı. Palamut geçen sene çok azdı. Bu sene palamutta bolluk var. Fiyatlarda düştü'' diye konuştu.

Balıkçılar çarşısında alışverişe gelen Hacı Dernek, ''Fiyatlar normal, palamut aldım. Geçen hafta palamut 120 lira civarındaydı. Sürekli yeriz, dün akşam yedik. Fiyatlar ucuzlayınca tekrar geldik'' şeklinde konuştu.

Kocaeli'de, Türkiye ve Almanya arasındaki iş ilişkilerini geliştirmek ve daha ileri taşımak amacıyla 'Türk-Alman Yatırım ve İş Birliği' toplantısı düzenlendi. Sekapark Kocaeli Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen toplantıya Avrupa Parlamentosu Milletvekili Engin Eroğlu, Kocaeli Valisi Seddar Yavuz, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, Almanya'nın Ankara Büyükelçisi Jürgen Schulz, Federal Almanya Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Johannes Regenbrecht, Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı (TAYSAD) Albert Saydam ve iş adamları katıldı.

'Kocaeli, Almanya ekonomisi için çok önemli'

İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin önemine değinen Jürgen Schulz, 'Amacımız, Türkiye'deki kurumlarla irtibatı kolaylaştırmak ve Türk- Alman iş adamları arasında bağlantıları kolaylaştırmak. Büyükelçilik olarak mümkün olduğu sürece hizmet odaklıyız. Ticaret ve ekonomik değişim için sizleri cesaretlendirmek istiyoruz. Konuk olmaktan çok mutluyum. Ekonominin muazzam gücünün bir örneğinin Kocaeli olduğunu söylemek isterim. Türkiye'de sanayinin kalbi burada atıyor. Kocaeli, Almanya ekonomisi için çok önemli. Birçok Alman şirketi burada çalışma gerçekleştiriyor. Türkiye ve Almanya arasındaki yoğun ilişkiler yüzyıllara dayanıyor. Ekonomik ilişkiler bunların en önemlisi diyebilirim. Ülkemiz arasında ikili ticaret hacmi rekor kırdı. Türk iş adamları Almanya'ya yatırım yapıyor. Dilerim bugün çok sayıda anlaşmaların altına imza atabiliriz' dedi.

'Almanya ile olan dış ticaretimizde Kocaeli 4. sırada'

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, 'Almanya ile olan dış ticaretimizde Kocaeli 4. sırada. Türkiye'deki illeri sıraladığınızda Kocaeli 4. sırada geliyor. Bugün bizlerde o ortaklıklarımızı geliştirmek ve daha iyisini yapmak için bir aradayız. Şunu bilin ki hem Kocaeli Valiliğiyle hem sanayi odamızla diğer yetkili kurumlarla, Kocaeli de iş yapan iş insanlarının Türk olsun yabancı olsun daha iyi koşullarda iş yapması için tüm imkanları seferber etmeye hazırız, geçmişte elimizden gelen her şeyi yaptık. Bundan sonraki süreçte de elimizden gelenin en iyisini yapmak için hazırız, bunu bili. Sanayinin ötesinde şunu da bilmeniz isterim ki, Kocaeli aynı zamanda bilişim şehri olma yolunda da hızla ilerliyor. 'Kocaeli sanayinin kalbi' diyoruz ya, aslında bilişim içinde Türkiye'nin en avantajlı şehri, iş adamlarımızın bunu bilmesinde fayda var' diye konuştu.

'Almanya ülkemizin en büyük ticaret ortağı olup, ülkemizin ihracat yaptığı ülkeler arasında ilk sırasında'

İki ülke arasındaki kültürel ve ekonomik bağların uzun ve zengin bir geçmişe sahip olduğunu söyleyen Kocaeli Valisi Seddar Yavuz ise 'Almanya ülkemizin en büyük ticaret ortağı olup, ülkemizin ihracat yaptığı ülkeler arasında ilk sırada yer almaktadır. Çalışmak için Almanya'ya giden ve orada yaşayan milyonlarca Türk vatandaşlarımız 60 yıldan uzun süredir iki ülke arasındaki kültürel ve ekonomik ilişkilerin gelişmesine katkı sunmaktadır. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın öncülüğünde kendi alanında çığır açan projelerimizin desteklenmesine çok büyük önem veriyoruz. Kocaeli 14 sanayi bölgesi, serbest bölgeleri, stratejik üretim tesisleri ve imalat sanayisindeki 2071 çalışanıyla Türk ekonomisinin lokomotifileri arasında bulunuyor' ifadelerini kullandı.

Karadeniz'e açılan tekneler son günlerde bol miktarda palamutla limana dönerken, Akçakoca'da bu kez yüzler hamsi ile güldü. Avlanmaya çıkan balıkçılar, sezonun ilk hamsisini limana getirdi. Tezgahlarda bol miktarda palamut ve hamsinin bulunması hem balıkçıların hem de vatandaşları memnun etti.

Balıkçı Erdal Göksel, 'Bu sene palamut bol. Sezonun ilk hamsisi de çıktı. Yaklaşık 200-300 kasa hamsi limana geldi. Fiyatlar ise palamut 45 lira, ince palamutlar 25 liraya kadar düşüyor. Palamuttaki fiyatlar boyutuna göre değişiyor. Hamsiyi ise kilosu 50 TL'den satıyoruz' dedi.

Borsa İstanbul 100 (BIST) endeksi günün ilk yarısında yüzde 0,59'luk değer kaybetti. Endeks, 19,84 puan azalarak 3.357,49 puan olurken, toplam işlem hacmi 26,9 milyar lira oldu. İlk yarıda bankacılık endeksi yüzde 3,60 azalırken, holding endeksi de yüzde 0,32 değer kaybetti.

Hasadına başlanan ilk günden bu yana vatandaşlardan büyük ilgi gören Ilıca domatesi, Erzurum'da sofraları süslemekle kalmıyor, aynı zamanda enflasyona kafa da tutuyor. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Birliği ile imzalanan protokol çerçevesinde kilogram fiyatı 8.90 liradan satışa sunulan Ilıca domatesi, şu anda Türkiye'nin en ucuz salkım domatesi olma özelliğini taşıyor. 'Dalından Sofraya' sloganıyla üretilen Ilıca domatesi, başka yörelere ait olan ve piyasada 20 lirayı bulan fiyatlardan satılan domateslere bile kök söktürürken, gösterilen ilgi sebebiyle Tarım Kedi Kooperatif Marketlerine ürün sevkiyatı ise aralıksız devam ediyor. Aziziye Belediye Başkanı Muhammed Cevdet Orhan, 'Ilıca domatesi, Türkiye'nin sadece en lezzetli domatesi değil, aynı zamanda en ucuz salkım domatesi olma unvanıyla da sofralara ulaşıyor' diyerek, Tarım Kredi Kooperatif Marketlerini işaret etti.

Orhan: 'Türkiye'nin en ucuzu'

Erzurum Bölge Birliği Bölge Müdürü Bekir Parlak'la birlikte Tarım Kredi Kooperatif Marketlerinin Dadaşkent mağazasını gezen Aziziye Belediye Başkanı Muhammed Cevdet Orhan, Ilıca domatesinin süslediği sebze-meyve reyonunda incelemelerde bulundu. Tarım Kredi Kooperatif Marketlerinde kilosu 8,90 liradan satışa sunulan Ilıca domatesinin şu anda Türkiye'nin en ucuz salkım domatesi olduğunu vurgulayan Başkan Orhan, yaptığı değerlendirmede, enflasyonla mücadele vurgusu yaptı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın gıda ürünlerinde indirim seferberliği başlatılması noktasında Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Birliği'ne çok özel bir misyon yüklediğini hatırlatan Başkan Orhan, 'Hatırlanacağı üzere bu seferberliğe bizler de Ilıca domatesimizle ortak olmuş ve Tarım Kredi Kooperatifleri Erzurum Bölge Birliği Bölge Müdürlüğü ile protokol imzalamıştık. İşte bu çerçevede Ilıca domatesimiz şu anda Türkiye'nin en ucuz salkım domatesi olarak rafları süslüyor. Vatandaşlarımız da salkım domates fiyatlarına yönelik ufak bir araştırma yaparlarsa, Ilıca domatesinin piyasanın en ucuzu olduğunu rahatlıkla görebilirler' diye konuştu.

Parlak: 'Tüm şubelerde satışta'

Aziziye Belediye Başkanı Muhammed Cevdet Orhan, Tarım Kredi Kooperatifleri Erzurum Bölge Birliği Bölge Yönetim Kurulu Başkanı Recep Küçükoğlu, Bölge Müdür Yardımcıları Özkan Yıldırım ve Mehmed Ağah Ayık, Bölge Tedarik-Pazarlama Yönetmeni Kibar Hakan Korukçu ve Tarım Kredi Marketleri Saha Sorumlusu İsak Kara ile birlikte objektiflere poz veren Bölge Müdürü Bekir Parlak ise, Ilıca domatesini pazarlıyor olmanın kendileri için de büyük bir ayrıcalık olduğunu söyledi. Aziziye Belediyesi ile yapılan protokol gereği pazarlama sürecinin arada hiçbir aracı olmadan yürütüldüğünü dile getiren Bölge Müdürü Parlak, 'Protokolümüz çerçevesinde Aziziye Belediyemiz üretecek, biz satacağız. Halkımız, Hilalkent, Şükrüpaşa, Kayakyolu, Yıldızkent ve Dadaşkent mağazalarımızda Ilıca domatesine kilosu 8,90 liradan ulaşabilir ve diledikleri kadar satın alabilir. Ben şahsım ve kurumum adına Aziziye Belediyemize ve Başkanımız Sayın Muhammed Cevdet Orhan'a sunduğu bu imkan ve yaptığı bu yatırım için teşekkür ediyorum' şeklinde konuştu.

Yapılan açıklamaya göre, Emobilite Operatörleri Derneği'nin elektrikli araç şarj istasyonu işletme ağı ve alt yapısının ve elektrikli araç şarj hizmetinin geliştirilmesi amacı kapsamında iklim değişikliği ve hava kirliliği problemlerinin önüne geçilmesi, karbon salınımının azaltılması adına faaliyetler yürütmek yer alıyor. Derneğin ilk Yönetim Kurulu Başkanı Enerjisa Enerji CEO'su ve Eşarj Yönetim Kurulu Başkanı Murat Pınar olurken Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı görevini ise Zorlu Enerji CEO'su Sinan Ak yürütecek. Derneğin kurucu üye şirketleri arasında Zebra Elektronik A.Ş (Voltrun) şirketini temsilen Berkay Somalı ve EVS Elektrikli Şarj Sistemleri A.Ş. (Sharznet) şirketini temsilen Tamer Şengönül bulunuyor.

Konu hakkında değerlendirmede bulunan Emobilite Operatörleri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Murat Pınar, ''Ülkemizde emobilite ekosisteminin geliştirilmesi, sektörün hizmet standartlarının yükseltilmesi ve yaygınlaştırılmasına katkıda bulunmak adına çok önemli bir adım atarak sektör profesyonelleri olarak bir araya geldik ve Emobilite Operatörleri Derneği'ni hayata geçirdik. Ülkemizde emobilite sektörünün gelişimi sürdürülebilirlik, mega trendler ışığında ve tüm paydaşların etkin katılımıyla ivme kazanacaktır. Bu anlamda değerli üyelerimizin katkılarıyla derneğimizin etkili çalışmalara imza atacağına yürekten inanıyorum'' şeklinde konuştu.

Emobilite Operatörleri Derneği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Sinan Ak, ''Tüm dünyada elektrikli araç ekosistem yatırımlarının ivmelendiği tarihi bir dönüşüme tanıklık ettiğimiz bir dönem içindeyiz. Başarılı bir dönüşümün ise çok paydaşlı yaklaşım ile gerçekleştirileceğine inanıyoruz. Dernek olarak ortaya koyacağımız katma değer ve paydaş temelli iletişim yaklaşımı ile elektrikli araç ekosisteminin ülkemizde de gelişmesine ve dünya ülkeleri ile paralel büyümesine katkıda bulunmak istiyoruz'' dedi.

Yeni çağda elektrikli araçlara dikkat çeken Emobilite Operatörleri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Tamer Şengönül, '' Otomobil dünyasında 100 yıllık fosil yakıt dönemi biterken elektrikli araçlarla başlayan yeni çağda ülkemizin en önde gelen ülkeler arasında yer alması için bugün beraber dayanışma ile çalışma günüdür'' diye konuştu.

Emobilite Operatörleri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Berkay Somalı ise şöyle konuştu: ''Emobilite operatörleri olarak, elektrikli araçların gelişimindeki en önemli faktör olan şarj ağı altyapısını dünya standartlarında ülkemizde oluşturmak için, dernek çatısı altında güç birliği yaptık. Lisans sahibi tüm şarj ağı işletmecisi şirketlerimizi katkıda bulunmaya davet ediyoruz.''

Bolu'nun Mudurnu ilçesinde yaşayan ve dedesinden aldığı mesleğini 3'üncü kuşak olarak devam ettiren İsmail Atlı, Demirciler Çarşısı'ındaki 50 metrekarelik dükkanında kömür sobalarına alternatif olarak pelet sobası imal etmeye başladı. Çocukluk yaşlarında dedesinin ve babasının yanında çalışarak demirci ustası olan ve 45 yıldır mesleği devam ettiren Atlı'nın ürettiği sobalar dünyada yaşanan gaz krizinin ardından ısınmak için krizden etkilenen ülkelerin tercihi haline geldi. Eleman sıkıntısı çeken Atlı, günde 4-5 adet yapabildiği sobaların tanesini 2 bin 250 liraya satıyor.

'Azerbaycan'ın okulları bu sobalarla ısınıyor'

Dünyanın birçok ülkesinden aldığı siparişleri yetiştirebilmek için gece gündüz çalıştığını ifade eden İsmail Atlı, '1920'den beri dede mesleğini devam ettiriyorum. Günümüz şartlarına uygun pelet sobası imal ettik. Ülke içine verdiğimiz gibi şimdi yurt dışına da veriyoruz. Azerbaycan'a gönderdik. Fransa, Almanya, Ukrayna, Lübnan, Romanya'dan teklif var. Geçen sene Yunanistan'a çok gönderdik. Oradan yine istiyorlar. Sobalar el işçiliğiyle yapılıyor. Siparişleri yetiştiremiyorum. Dünyadaki gaz krizinden sonra sobalarımıza rağbet daha çok arttı. Ama bu sobalar el yapımı olduğu için işçiliği çok fazla. Şuanda 2 bin 250 liradan satıyorum. Günde 4-5 soba yapabiliyorum. Herkese yetişmek için gayret gösteriyorum. Gece gündüz çalışıyorum. Sipariş çok ama çalıştıracak eleman bulamıyoruz. Bu sene Azerbaycan'ın bütün okullarını bizim sobalarımız ısıtıyor. Azerbaycan'a 325 soba gönderdim. Sobaları yapmak 45 gün sürdü' dedi.

Şirketin ihracat satış temsilcisi Atilla Bostancı, fiyat politikalarına ve fuar ziyaretlerine verdikleri öneme dikkat çekerek, sürdürülebilir ve yenilikçi üretim anlayışını dikkate aldıklarını ve yeni pazarlarda birçok müşteriye TurkishExporter sayesinde ulaştıklarını ifade etti. Ürünlerini ihraç etmekte en büyük potansiyelin Kuzey Afrika ülkeleri olduğunu söyleyen Bostancı, hemen her kıtada ve her bölgede müşterilerinin bulunduğunu, her yönüyle ve tüm gücüyle ev aletleri sektöründe Türkiye'nin sanayisini temsil eden firmalardan biri olmanın gururunu yaşadıklarının altını çizdi. 3 bin kişiyi aşkın istihdamıyla uluslararası arenada Çin'le rekabet halinde olan firmanın ihracatta yaşadığı tek sorun ise ham madde temini. Öte yandan, bağlantı kurmakta zorluk yaşanan yeni müşterilere ve pazarlara ulaşmada e-ihracatın fayda sağladığını dile getiren Bostancı, bunu aşmak için TurkishExporter'ı tercih ettiklerini belirtti. İhracat hacimlerini bu sayede geliştirip genişlettiklerini ifade eden Bostancı, firmalarının ihracata verdiği önemin giderek büyüyeceğini ve gelecek yıllarda ciddi yatırımlar yapılacağını söyledi.